Vaste lasten: wat valt eronder, wat betalen huishoudens en hoe maak je een overzicht?

Wat zijn vaste lasten?

Vaste lasten zijn volgens het Nibud uitgaven die meestal verplicht zijn, vastliggen in een contract en regelmatig terugkomen, zoals de huur, de hypotheek of verzekeringen. Vaak gaat het elke periode om hetzelfde bedrag (Nibud, Stappenplan Jaarbegroting). Wijzer in geldzaken, een initiatief van het ministerie van Financiën, noemt als voorbeelden je woonlasten, energie, de zorgverzekering en abonnementen: “vaak noodzakelijke uitgaven die meestal maandelijks terugkomen” (Wijzer in geldzaken, 2026).

Het Nibud deelt de uitgaven van een huishouden in drie soorten in. Naast de vaste lasten zijn dat de reserveringsuitgaven, waarvan zeker is dat ze een keer komen maar niet wanneer, en de huishoudelijke uitgaven, die vaak terugkomen maar steeds een ander bedrag hebben (Nibud, de Nibud-methode van budgetteren). Deze gids volgt die indeling. Hoe een ingevulde maand er zo uitziet, staat in een voorbeeld van een huishoudboekje.

Bron: Nibud, Stappenplan Jaarbegroting en de Nibud-methode van budgetteren (2026).

Wat zijn vaste kosten?

Vaste kosten is een ander woord voor hetzelfde: uitgaven die je elke maand, elk kwartaal of elk jaar terugziet, omdat je er een contract of een verplichting voor hebt. De tegenhanger zijn de variabele kosten, waarvan je zelf bepaalt hoeveel het wordt. Wijzer in geldzaken noemt die dagelijkse uitgaven, met als voorbeelden boodschappen, kleding, vervoer en cadeaus. Het Nibud zet kleding juist bij de reserveringsuitgaven, omdat je die niet elke maand koopt. Welke indeling je kiest, maakt weinig uit, zolang je elke uitgave maar één keer telt.

Incidentele uitgaven: de reserveringsuitgaven

Wat veel mensen incidentele uitgaven noemen, heet bij het Nibud reserveringsuitgaven. Het Nibud raadt aan om daar geld voor opzij te zetten, en rekent het bedrag per maand uit door het totaal van een jaar op te tellen en te delen door 12. Een voorbeeld is het eigen risico van de zorgverzekering: € 385 in 2026 en € 400 in 2027 (Rijksoverheid). Raak je het hele eigen risico kwijt, dan is dat zo'n € 32 per maand (eigen berekening).

Het eigen risico is dus geen vaste last, de premie wel. Hoeveel je opzij wilt hebben voor zulke uitgaven, staat in de gids over hoeveel spaargeld je nodig hebt als buffer.

Welke vaste lasten zijn er? De lijst

Onder vaste lasten vallen wonen (huur of hypotheek, servicekosten, VvE), energie en water, de belastingen van gemeente en waterschap, de zorgverzekering en andere verzekeringen, telefoon, internet en tv, abonnementen, vaste vervoerskosten, kinderopvang, bankkosten en aflossingen. De lijst hieronder begint bij de indeling van het Nibud. De VvE-bijdrage, erfpacht, vervoer, bankkosten en aflossingen staan niet in het Nibud-lijstje, maar passen wel in de definitie: verplicht, vaak met een contract en regelmatig terug. ABN AMRO telt de VvE, de motorrijtuigenbelasting en de kosten van betaalproducten ook mee in zijn onderzoek naar vaste lasten (ABN AMRO, oktober 2025); het CBS telt erfpacht mee in de woonlasten van eigenaren (CBS, 85949NED, 2024). In de laatste kolom staat hoe zo'n betaling er op je afschrift bijvoorbeeld uitziet; veel van deze rekeningen betaal je met een automatische incasso.

Indeling naar het Nibud-stappenplan (2026), aangevuld met de VvE-bijdrage, erfpacht, vervoer, bankkosten en aflossingen. De namen in de laatste kolom zijn voorbeelden van bedrijven die je op een Nederlands afschrift kunt tegenkomen, geen ranglijst en geen aanbeveling.

Ook je betaalrekening zelf is een vaste last. ABN AMRO rekent in 2026 € 4,30 per maand voor het BasisPakket Betalen (ABN AMRO, tarieven), Rabobank € 3,60 voor Standaard (Rabobank). Een betaling aan een webshop of online dienst staat soms niet onder de naam van de winkel op je afschrift, maar onder die van de betaaldienst, zoals Mollie, Adyen, Buckaroo of MultiSafepay (Rabobank, 2026). Zie je Amazon EU SARL staan, lees dan Amazon Prime op je afschrift (Amazon EU SARL). Welke abonnementen je allemaal betaalt en hoe je ze opzegt, staat in de gids abonnementen opzeggen: zo zie je wat je betaalt.

Zijn boodschappen vaste lasten?

Nee, boodschappen zijn geen vaste lasten: het Nibud rekent ze tot de huishoudelijke uitgaven, die vaak terugkomen maar steeds een ander bedrag hebben (Nibud, 2026). Er zit geen contract achter, en hoeveel je uitgeeft bepaal je grotendeels zelf. Wijzer in geldzaken noemt boodschappen dagelijkse uitgaven (Wijzer in geldzaken, 2026).

In een begroting zet je ze toch als vast bedrag per maand, want je komt er niet onderuit. Een doorsnee huishouden met een salaris gaf van september 2024 tot en met augustus 2025 € 585 per maand uit aan boodschappen, zo'n 14% van het inkomen (ABN AMRO, oktober 2025). ABN AMRO meet vaste lasten en boodschappen apart en telt ze daarna op als noodzakelijke uitgaven: bij huishoudens met een salaris ging daar in 2025 52,5% van het inkomen naar, tegen 55,5% in 2019. Volgens ABN AMRO komt die daling doordat de vaste lasten een kleiner deel van het inkomen innamen.

Wat normaal is voor jouw huishouden, per persoon en per week, staat in de gids over boodschappen per maand. Waar je het goedkoopst inkoopt, lees je in de gids over de goedkoopste supermarkt.

Gemiddelde vaste lasten: wat betalen huishoudens echt per maand?

Aan wonen, inclusief energie, water en de belastingen van gemeente en waterschap, betaalde een huishouden in Nederland in 2024 gemiddeld € 903 per maand; de helft betaalde minder dan € 779 (CBS, voorlopige cijfers). Een gemeten totaal van alle vaste lasten samen, dus met de zorgverzekering, telefoon, verzekeringen en abonnementen erbij, hebben wij bij geen enkele instantie gevonden. Het CBS meet de woonlasten per soort huishouden, ABN AMRO meet welk deel van het inkomen naar vaste lasten gaat, en voor de andere posten zijn er losse bedragen. Hieronder staan ze apart, elk met datum.

Bron: CBS, StatLine 85949NED, Woonlasten huishoudens (2024, voorlopige cijfers; tabel gewijzigd 16 juni 2026). Zonder studentenhuishoudens en huishoudens die een adres delen. Bedragen afgerond, daardoor tellen de delen niet altijd precies op tot het totaal.

Netto: bij huurders de kale huur min huurtoeslag, bij eigenaren de hypotheeklasten, ozb, opstalverzekering, onderhoud en eventueel erfpacht, min het belastingvoordeel van de eigen woning. Energie, water en lokale heffingen: de bijkomende woonlasten volgens het CBS. Deel van het inkomen: de woonquote van het CBS, berekend op het inkomen zonder toeslagen en zonder verrekening van hypotheekrente of zorgpremie.

Voor huurders maakt de verhuurder het grootste verschil: € 651 per maand bij een woningcorporatie tegen € 1.186 bij een andere verhuurder. De mediaan lag voor huurders op € 719 en voor eigenaren op € 820. De cijfers over 2025 verwacht het CBS in het tweede kwartaal van 2027 (CBS). Hoe de huur en de lokale lasten per stad verschillen, staat in de gids over de gemiddelde huurprijs en woonlasten per stad.

Gemiddelde vaste lasten voor 1 persoon

Een alleenstaande van 35 tot 65 jaar betaalde in 2024 gemiddeld € 736 per maand aan wonen, inclusief energie, water en lokale heffingen. Jonger dan 35 jaar was dat € 836, vanaf 65 jaar € 631 (CBS, voorlopig). Huur je, dan maakt de verhuurder veel uit: alleenstaande huurders van 35 tot 65 jaar betaalden € 679, bij een woningcorporatie € 570 en bij een andere verhuurder € 1.048. Alleenstaanden jonger dan 35 die niet bij een corporatie huurden, betaalden € 1.036, 37,9% van hun inkomen.

Wil je een totaal, dan moet je zelf optellen en opletten dat je niets dubbel telt. Een rekenvoorbeeld: een alleenstaande huurder van 35 tot 65 jaar met € 679 aan woonlasten (CBS, 2024) en de gemiddelde zorgpremie van € 157 per maand (Rijksoverheid, 2026) komt op zo'n € 836 per maand. Daar komen telefoon en internet, andere verzekeringen, vervoer en abonnementen nog bij. Energie, water en de gemeentelijke belastingen tel je niet nog een keer op, want die zitten al in het CBS-bedrag. Het is een illustratie met cijfers uit twee bronnen en twee jaren, geen gemeten gemiddelde.

Gemiddelde vaste lasten voor 2 personen

Een stel zonder kinderen van 35 tot 65 jaar betaalde in 2024 gemiddeld € 1.005 per maand aan woonlasten, jonger dan 35 jaar € 1.252 en vanaf 65 jaar € 750 (CBS, voorlopig). Als deel van het inkomen is dat 18,3%, 22,6% en 18,8%: voor stellen weegt wonen minder zwaar dan voor alleenstaanden van dezelfde leeftijd. Volgens het Budgetonderzoek van het CBS gaven huishoudens van twee personen in 2020 gemiddeld € 12.400 per jaar uit aan wonen, water en energie, zo'n € 1.033 per maand (CBS, 85419NED; per maand eigen berekening). Daarin telt het CBS bij huiseigenaren een toegerekende huur mee, en 2020 was een coronajaar. Hoe je de vaste lasten samen verdeelt zonder gezamenlijke rekening, staat in de gids over vaste lasten verdelen naar rato.

Vaste lasten voor een gezin

Stellen met kinderen betaalden in 2024 gemiddeld € 1.168 per maand aan woonlasten, met een mediaan van € 1.019 en 17,2% van het inkomen (CBS, voorlopig). Het gaat vooral om koopwoningen: van de ongeveer 1.962.000 stellen met kinderen wonen er zo'n 1.587.000 in een eigen huis (CBS). Eenoudergezinnen betaalden € 817, 23,7% van het inkomen.

Met kinderen komt er vaak een vaste last bij die anderen niet hebben: kinderopvang. Ouders met kinderopvangtoeslag betaalden in 2025 gemiddeld € 3.340 per jaar zelf, zo'n € 278 per maand (CBS, augustus 2026, voorlopig; per maand eigen berekening). De toeslag rekent in 2026 met een maximale uurprijs van € 11,23 voor dagopvang en € 9,98 voor buitenschoolse opvang (Rijksoverheid). Meer over de gezinsbegroting staat in de gids over een huishoudboekje voor een gezin met kinderen. Woont er een volwassen kind thuis, lees dan over kostgeld voor een thuiswonend kind.

Wat kost elke vaste last? De bedragen per post

Voor de vaste lasten naast de huur of hypotheek zijn er landelijke bedragen van verschillende instanties, elk met een eigen peildatum. Tel energie, drinkwater, gemeente en waterschap niet op bij de CBS-woonlasten hierboven: die zitten daar al in.

Bronnen: Rijksoverheid, wat staat er op mijn energierekening?, Vewin, Tarievenoverzicht drinkwater 2026, COELO, Atlas van de lokale lasten 2026, Rijksoverheid, premie zorgverzekering, CBS, 85419NED, CBS, kinderopvang 2025, NS, tarieven 2026. Per maand: eigen berekening (per jaar ÷ 12). Meer personen bij COELO: een huishouden van drie. Communicatie is de CBS-categorie waaronder volgens de COICOP-indeling post, telefoontoestellen en telefoon- en internetdiensten vallen; een recenter landelijk bedrag hebben wij niet gevonden.

De € 2.089 van de Rijksoverheid geldt voor een huishouden dat 900 m³ gas en 1.870 kWh stroom per jaar gebruikt, tegen de tarieven van 2026; je eigen rekening hangt vooral af van je verbruik. Energietarieven en energiebelasting zijn landelijk: tarieven per stad bestaan niet. De gemeentelijke woonlasten verschillen wel per gemeente: voor huiseigenaren van € 669 in Rijssen-Holten tot € 2.279 in Bloemendaal, voor huurders van € 33 in Nijmegen tot € 959 in West Betuwe (COELO, april 2026).

Wat zijn de minimale vaste lasten volgens het Nibud?

Het Nibud rekent voor een alleenstaande op bijstandsniveau met een sociale huurwoning minimaal € 1.090 per maand aan vaste lasten, voor een stel € 1.381 en voor een stel met twee kinderen van 8 en 13 jaar € 1.595 (minimumvoorbeeldbegrotingen, juli 2025). Dat zijn geen gemiddelden maar ondergrenzen: wat een huishouden met een uitkering en toeslagen minimaal kwijt is, met een gewone sociale huur. Vrije-sectorhuren in de grote steden liggen daar ver boven.

Bron: Nibud, minimumvoorbeeldbegrotingen juli 2025, de nieuwste openbare editie; de edities van 2026 zijn alleen voor leden van de NVVK. Het totaal is een eigen optelling van de vier blokken. Lokale lasten en kinderopvang zitten er niet in. Huishoudens met een inkomen op bijstandsniveau hebben meestal recht op volledige kwijtschelding van de lokale lasten (Nibud).

De huur is in alle drie de voorbeelden het grootste deel, € 636 tot € 691, en voor een alleenstaande gaat er daarnaast € 143 naar energie. Voor alle overige vaste lasten van een alleenstaande rekent het Nibud samen € 311 per maand (eigen berekening: € 1.090 − € 636 − € 143). Vergelijk je eigen vaste lasten liever niet met deze bedragen als je geen uitkering hebt of in de vrije sector huurt. Ze laten wel zien waar de bodem ligt. Lukt het niet om rond te komen, lees dan de gids over rondkomen met een laag inkomen.

Hoeveel procent van je inkomen mag naar vaste lasten?

Een vaste, actuele norm van het Nibud hebben wij niet gevonden. In 2019 noemde het Nibud hooguit de helft van het inkomen het ideaalplaatje (Radar, 2019), en ABN AMRO noemt 60% als drempel die het Nibud hanteert (ABN AMRO, mei 2025). Huishoudens met een salaris geven in doorsnee 41% van hun inkomen uit aan vaste lasten, gepensioneerden 47% en huishoudens met een uitkering 53% (ABN AMRO, cijfers over 2024). ABN AMRO meet dat aan de betalingen van zo'n 340.000 huishoudens, als deel van het netto-inkomen inclusief toeslagen, nadat de kosten van kinderopvang en de zorgpremie daar al van zijn afgetrokken (ABN AMRO, mei 2025). In die vaste lasten zitten wonen, lokale belastingen, verzekeringen, energie en water, telecom, bankkosten en andere automatische incasso's, zoals abonnementen en lidmaatschappen. Wil je je eigen inkomen ernaast leggen, kijk dan wat een modaal inkomen netto oplevert.

Bronnen: ABN AMRO, Transactie Trends, mei 2025, ABN AMRO, Transactie Trends, oktober 2025, CBS, 85949NED, Radar, 18 maart 2019. De percentages meten elk iets anders en zijn niet bij elkaar op te tellen.

Wat de cijfers zeggen

De helft van het inkomen aan vaste lasten is voor veel huishoudens geen uitzondering. In 2019 berichtte Radar dat het Nibud hooguit de helft van het inkomen het ideaalplaatje vond. Een huishouden met een modaal inkomen en een gemiddelde huur was toen al ruim 55% kwijt, een huishouden in de bijstand net iets meer dan de helft (Radar, 2019).

Het Nibud telde daarbij huur of hypotheek, gas, elektriciteit, water, lokale lasten, telefoon, televisie, internet, verzekeringen, onderwijs, kinderopvang en vervoer mee. Een actuele Nibud-pagina met die norm hebben wij niet gevonden.

ABN AMRO schreef in mei 2025 dat het Nibud 60% als drempelwaarde ziet (ABN AMRO, mei 2025). Bij de 10% huishoudens met een uitkering met het hoogste vaste-lastenpercentage lag dat boven 71%. Een doorsnee huishouden met een uitkering had bij een inkomen van ongeveer € 1.750 per maand na de vaste lasten zo'n € 830 over; een huishouden met een relatief hoog vaste-lastenpercentage hield € 515 over.

Tellen we vaste lasten en boodschappen samen, dan gaf in 2025 13% van de huishoudens met een salaris meer dan driekwart van het inkomen uit aan die twee, en zo'n 10% meer dan 80% (ABN AMRO, oktober 2025).

Het CBS laat zien dat de lasten het zwaarst wegen bij lage inkomens. In 2020 ging een derde van alle bestedingen naar wonen, water en energie; bij de 10% huishoudens met de laagste inkomens was dat 40,9%, bij de hoogste 10% 25,6%, en bij alleenwonende vrouwen 42,3% (CBS, Nederland in cijfers 2022).

Je eigen percentage uitrekenen

Deel je vaste lasten per maand door je netto-inkomen per maand en vermenigvuldig met 100. Een rekenvoorbeeld met verzonnen bedragen: € 1.400 aan vaste lasten bij € 3.200 netto is 44%. Wil je je vergelijken met de cijfers van ABN AMRO, laat de zorgpremie en de kinderopvang dan uit je vaste lasten en trek ze van je inkomen af, want zo rekent de bank.

Kijk daarna vooral naar wat er overblijft. De voedselbank helpt bijvoorbeeld als je na je vaste lasten minder dan € 335 per maand overhoudt voor één persoon, plus € 125 voor elke extra persoon in huis (toekenningscriteria voedselbanken, 1 januari 2026). Hoe je de rest van je inkomen verdeelt, lees je bij de 50/30/20-regel voor je huishoudbudget.

Hoe maak je een overzicht van je vaste lasten? De 12-maandenscan

Een overzicht van je vaste lasten maak je het snelst vanuit je bankafschriften: zoek alle terugkerende afschrijvingen van de afgelopen twaalf maanden, herken de incasso's, reken jaar- en kwartaalbedragen om naar een bedrag per maand en zet alles in één lijst naast je inkomen. Wij noemen dat de 12-maandenscan. Twaalf maanden, omdat je sommige vaste lasten maar één keer per jaar of per kwartaal betaalt. Kijk je naar één maand, dan mis je ze.

Stap 1: pak twaalf maanden afschriften

De meeste vaste lasten betaal je per maand, maar sommige rekeningen, zoals de gemeentelijke belastingen, komen maar één keer per jaar of per kwartaal (Wijzer in geldzaken, 2026). De aanslag van de gemeente komt bij de meeste huishoudens in februari (Nibud). Gebruik de zoekfunctie van je online bankieren of je bankapp; het Nibud raadt die ook aan om je inkomsten in je bij- en afschrijvingen terug te vinden. Heb je meer dan één betaalrekening, of betaalt je partner een deel van de rekeningen, neem die afschriften dan ook mee. Hoe je meerdere rekeningen bij elkaar zet, staat in meerdere bankrekeningen in één overzicht.

Stap 2: herken de incasso's

Een automatische incasso herken je op je afschrift aan de naam van het bedrijf, een Incassant-ID en een machtigingskenmerk. Bij een Nederlandse incassant begint het Incassant-ID met NL en staat er ZZZ in. ING noemt het machtigingskenmerk Machtiging ID en vermeldt of het om een eerste, doorlopende, eenmalige of laatste incasso gaat (ING, CSV-formaat Mijn ING, januari 2026). Een doorlopende incasso is een terugkerende betaling: precies wat je zoekt. Een betaling met je pas heeft geen Incassant-ID.

Niet elke vaste last is een incasso. Betaal je de huur met een periodieke overboeking die je zelf hebt ingesteld, zoek die dan op de naam van je verhuurder. En soms staat niet de naam van de dienst op je afschrift, maar die van de betaaldienst die de betaling verwerkt. Wat er achter zo'n regel zit, lees je bij een afschrijving van Stichting Mollie Payments en een afschrijving van Stichting Derdengelden Buckaroo. Wil je een incasso stoppen, dan staat per bank hoe dat gaat in automatische incasso stopzetten.

Stap 3: vaste lasten berekenen per maand

Zet elk bedrag om naar een bedrag per maand: een jaarbedrag deel je door 12, een kwartaalbedrag door 3. Zo rekent het Nibud ook de reserveringsuitgaven uit: het totaal van een jaar optellen en delen door 12 (Nibud). Een voorbeeld met de landelijke gemiddelden van 2026: een huiseigenaar met een meerpersoonshuishouden betaalt € 1.095 per jaar aan gemeentelijke woonlasten en € 548 aan het waterschap (COELO), samen zo'n € 137 per maand (eigen berekening). Betaal je de aanslag in termijnen, wat in de meeste gemeenten kan (Nibud), tel dan eerst alle termijnen van het jaar op. Bij energie neem je het termijnbedrag, plus een bijbetaling uit de jaarafrekening als je die had.

Stap 4: zet alles in één lijst naast je inkomen

Noteer per vaste last de naam zoals die op je afschrift staat, het bedrag, hoe vaak je betaalt, het bedrag per maand en de opzegtermijn. Tel de bedragen per maand op en zet het totaal naast je netto-inkomen. Het Nibud heeft daar een Excel-sjabloon voor, Mijn Jaarbegroting, in een stappenplan van zeven stappen waarvan stap 3 luidt: zet je vaste lasten op een rij (Nibud, Stappenplan Jaarbegroting). Wijzer in geldzaken heeft een kortere versie in vijf stappen, van je inkomsten optellen tot nagaan waar je recht op hebt.

Je bank helpt, maar alleen met de eigen rekeningen. Rabobank Inzicht toont onder meer abonnementen en vaste lasten van Rabobank-rekeningen (Rabobank), ABN AMRO Inzicht toont inkomsten, uitgaven en vaste lasten in de app (ABN AMRO), en ING rekent met Maandelijks Budget je terugkerende inkomsten min je terugkerende uitgaven uit (ING; stand september 2026). Twijfel je tussen een spreadsheet en een app, lees dan huishoudboekje in Excel of een app.

Een maandlastenoverzicht maken in Excel

Zo kan je overzicht eruitzien. De bedragen en namen zijn verzonnen; vul je eigen afschrift in.

De laatste kolom vul je in met wat in je eigen contract staat. Met de opzegtermijn erbij zie je in één oogopslag welke vaste lasten je kunt veranderen, en wanneer.

Welke vaste lasten heb je bij een koopwoning?

Bij een koopwoning horen de hypotheek, de onroerendezaakbelasting (ozb), de andere heffingen van gemeente en waterschap, een opstalverzekering en eventueel erfpacht of een VvE-bijdrage tot je vaste lasten. Huiseigenaren betaalden in 2024 gemiddeld € 968 per maand aan woonlasten, inclusief energie, water en lokale heffingen en na aftrek van het belastingvoordeel van de eigen woning (CBS, voorlopig). De mediaan was € 820, en gemiddeld ging 18,7% van het inkomen naar wonen. Onderhoud is volgens het Nibud een reserveringsuitgave; het CBS telt onderhoudskosten wel mee in de woonlasten van eigenaren (CBS, 85949NED, 2024).

Een paar posten heb je alleen als eigenaar. De ozb betaal je elk jaar aan je gemeente; huurders betalen geen ozb. Een opstalverzekering dekt de schade aan de woning zelf, en is volgens het Nibud verplicht voor iedereen met een koopwoning (Nibud, woonlasten en woonverzekeringen). Eigenaren betalen ook meer lokale lasten: in 2026 gemiddeld € 1.095 per jaar aan de gemeente en € 548 aan het waterschap, tegen € 500 en € 388 voor een huurder (COELO, meerpersoonshuishoudens).

COELO rekent ook uit wat een huiseigenaar zonder de hypotheek aan wonen kwijt is, de woonlasten in brede zin: € 4.483 per jaar in 2026, ongeveer 9% van het gemiddelde besteedbare inkomen van gezinnen. Daarvan gaat 34% naar energie en water. De verwachte stijging van de energieprijzen in 2026 zit er nog niet in, want COELO rekende met de tarieven van 1 januari (COELO, Atlas van de lokale lasten 2026).

Twee belastingregels bepalen mee wat de hypotheek je netto kost. Voor je eigen woning telt de Belastingdienst het eigenwoningforfait bij je inkomen op: in 2026 0,35% van de WOZ-waarde voor woningen met een WOZ-waarde van meer dan € 75.000 tot en met € 1.350.000 (Belastingdienst). Bij een WOZ-waarde van € 400.000 is dat € 1.400 per jaar (eigen rekenvoorbeeld).

In de hoogste belastingschijf is de hypotheekrente in 2026 aftrekbaar tegen maximaal 37,56%; die schijf begint bij een inkomen uit werk en woning boven € 78.426 (Belastingdienst). Hoe de lokale lasten per stad verschillen, staat in de gids over de huurprijs en woonlasten per stad.

Besparen op vaste lasten: waar begin je?

Besparen op vaste lasten begint bij de contracten die je zelf kunt opzeggen of omzetten: energie, de zorgverzekering, telefoon en internet, verzekeringen en abonnementen. Huur en hypotheek veranderen zelden van de ene op de andere maand. En de druk is echt: de vaste lasten stegen volgens ABN AMRO doorgaans zo'n 2% per jaar, maar vanaf 2023 meer dan 6% (ABN AMRO, mei 2025). In augustus 2026 leverden wonen, water en energie met 0,99 procentpunt de grootste bijdrage aan de inflatie van 3,3% (CBS, augustus 2026).

Energie

De opzegtermijn van een energiecontract staat in je contract en is hooguit 1 maand. Heb je een contract met variabele of dynamische tarieven, dan betaal je geen opzegvergoeding. Bij een contract met een vaste looptijd mag de leverancier alleen een vergoeding vragen volgens een vaste formule, en niets als de energie duurder is geworden (ACM ConsuWijzer, oktober 2026). Vergelijk je eigen termijnbedrag met de € 2.089 per jaar van de Rijksoverheid alleen als je ongeveer 900 m³ gas en 1.870 kWh gebruikt.

Zorgverzekering

Sluit je uiterlijk op 31 december een nieuwe zorgverzekering af, dan zegt je nieuwe verzekeraar de oude automatisch op. Zeg je zelf op, dan heb je tot 1 februari om een nieuwe af te sluiten, en ben je met terugwerkende kracht vanaf 1 januari verzekerd (Rijksoverheid, bijgewerkt mei 2026). Het kabinet verwacht voor 2027 een gemiddelde premie van € 169 per maand, € 12,50 meer dan nu; de verzekeraars maken hun premies uiterlijk 12 november 2026 bekend (Rijksoverheid, september 2026). Met een laag inkomen kun je zorgtoeslag krijgen: in 2026 hooguit € 129 per maand voor een alleenstaande en € 246 met een toeslagpartner (Dienst Toeslagen).

Abonnementen en incasso's

Voor de meeste abonnementen is de opzegtermijn volgens de wet hooguit 1 maand, en tijdens een verlenging mag je altijd opzeggen, al kan er dan nog een opzegtermijn gelden. Sloot je het abonnement online af, dan mag je ook online opzeggen. Voor kranten en tijdschriften die minder dan eens per maand verschijnen is de opzegtermijn hooguit 3 maanden (ACM ConsuWijzer, september 2026). Welke abonnementen je hebt en hoe je ze opzegt, staat in abonnementen opzeggen; hoe je een incasso bij je bank stopt, in automatische incasso stopzetten.

Lokale lasten

Huishoudens met een inkomen op bijstandsniveau hebben meestal recht op volledige kwijtschelding van de lokale lasten. In de meeste gemeenten kun je de aanslag ook in termijnen betalen (Nibud). Dat verlaagt het bedrag niet, maar voorkomt dat je in februari ineens honderden euro's kwijt bent.

Als het niet meer rond te krijgen is

Je bent niet de enige: in 2026 zegt 38% van de huishoudens moeite te hebben om rond te komen, tegen 32% in 2024 (Nibud, Geldzaken in de praktijk 2026). Blijven er rekeningen liggen, neem dan contact op met Geldfit, gratis en anoniem, of met je gemeente. De gemeente beslist binnen acht weken over schuldhulp, en dreigt een huisuitzetting of afsluiting van gas, water of stroom, dan binnen drie dagen (Rijksoverheid, schuldhulpverlening aanvragen). Een stappenplan staat in uit de schulden komen.

Vraag Martia: welke vaste lasten betaal ik elke maand, en wat kosten ze per jaar?

Het lastigste aan een overzicht van je vaste lasten is het zoeken: twaalf maanden afschriften, soms van twee banken, met bedragen die maar één keer per jaar langskomen. Martia is de AI waarmee je in het Nederlands over je geld praat. Je koppelt je betaalrekeningen via open banking; Martia kan je transacties daarmee alleen lezen, via Enable Banking, en verplaatst nooit geld. Daarna vraag je wat je wilt weten:

• “Welke incasso's komen elke maand terug, en hoeveel is dat samen?”
• “Wat betaalde ik dit jaar aan de gemeente, het waterschap en mijn zorgverzekeraar?”
• “Welke vaste lasten zijn dit jaar duurder geworden?”

Het antwoord komt uit je eigen transacties, niet uit een gemiddelde. Opzeggen of overstappen doe je zelf, bij je bank of bij het bedrijf: Martia zegt niets op en stuurt geen meldingen over je vaste lasten; je krijgt alleen een wekelijkse e-mail met observaties. Contant betaalde rekeningen en rekeningen die je niet hebt gekoppeld ziet Martia niet, en hoe ver je transacties teruggaan, hangt af van je bank. Hoe zo'n koppeling werkt en of het veilig is, lees je in wat is open banking en is het veilig.

Meer over uitgaven

• Boodschappen per maand: wat normaal is voor 1 tot 5 personen, per maand en per week.
• Goedkoopste supermarkt: de prijspeiling en wat overstappen per maand scheelt.
• Huurprijs en woonlasten per stad: huur, gemeentelijke lasten en energie in zes steden naast elkaar.
• Abonnementen opzeggen: zo zie je wat je betaalt.
• Automatische incasso stopzetten: per bank, en wat er op je afschrift staat.
• Waar blijft mijn geld?: de uitgaven die je niet ziet, terugvinden op je afschrift.
• Maandbudget maken: je uitgaven per maand plannen, met je vaste lasten als basis.

Veelgestelde vragen

Bronnen

• Nibud (2026). Voor professionals: de Nibud-methode van budgetteren, Stappenplan Jaarbegroting maken (met het Excel-sjabloon Mijn Jaarbegroting) en Woonlasten en woonverzekeringen. Nibud-methode, stappenplan, woonlasten
• Nibud (2025). Minimumvoorbeeldbegrotingen juli 2025. PDF (NVVK)
• Nibud (2026). Woonsector (over de woonquote van 30%) en Geldzaken in de praktijk 2026 (23 juni 2026). Woonsector, rapport
• Wijzer in geldzaken (2026). 5 stappen om je inkomsten en uitgaven op een rij te zetten. wijzeringeldzaken.nl
• CBS (2026). StatLine 85949NED: Woonlasten huishoudens; kenmerken huishouden, woning (2024 voorlopig, gewijzigd 16 juni 2026). 85949NED
• CBS. Budgetonderzoek 2020: StatLine 85419NED (bestedingen naar huishoudgrootte) en 83676NED (bestedingen naar categorie); Nederland in cijfers 2022: Waar geven we ons geld aan uit? 85419NED, 83676NED, longread
• CBS (2026). Inflatie stijgt naar 3,3 procent in augustus en Vergoeding kinderopvang verder gestegen in 2025. inflatie, kinderopvang
• Ministerie van BZK en CBS (2025). Tussen wensen en wonen: resultaten van het WoonOnderzoek Nederland 2024. rijksoverheid.nl
• ABN AMRO (2025). Transactie Trends: Bestaanszekerheid van Nederlandse huishoudens (20 mei 2025) en Transactie Trends: Bestaanszekerheid toegenomen, ondanks duurdere boodschappen (22 oktober 2025). mei 2025, PDF mei 2025, PDF oktober 2025
• Radar (AVROTROS) (2019). Nederlanders zijn meer dan helft inkomen kwijt aan vaste lasten (18 maart 2019). radar.avrotros.nl
• COELO, Rijksuniversiteit Groningen (2026). Atlas van de lokale lasten 2026 (14 april 2026). rapport, nieuwsbericht
• Vewin (2026). Tarievenoverzicht drinkwater 2026. PDF
• Rijksoverheid (2026). Wat staat er op mijn energierekening?, Wat kost het om een zorgverzekering af te sluiten?, Eigen risico zorgverzekering, Overstappen naar een andere zorgverzekeraar (bijgewerkt mei 2026), Bedragen kinderopvangtoeslag 2026 en het nieuwsbericht over de zorgpremie 2027 (15 september 2026). energierekening, premie, eigen risico, overstappen, kinderopvangtoeslag, zorgpremie 2027
• Dienst Toeslagen (2026). Hoeveel zorgtoeslag krijg ik? belastingdienst.nl
• Belastingdienst (2026). Eigenwoningforfait en Minder aftrek voor uw eigen woning als u een hoog inkomen hebt. eigenwoningforfait, hypotheekrenteaftrek
• NS (2026). NS Tarieven Consumenten, geldig vanaf 1 januari 2026. PDF
• ACM ConsuWijzer (2026). Abonnement opzeggen en Energiecontract opzeggen. abonnement, energiecontract
• Banken (2026). ING, CSV-formaat Mijn ING (januari 2026) en Inzicht; Rabobank, Inzicht, Bankrekening en Overzicht betaalrekening; ABN AMRO, Inzicht met de app en Tarieven dagelijkse bankzaken. ING CSV, ING Inzicht, Rabobank Inzicht, Rabobank tarief, Rabobank afschrift, ABN AMRO Inzicht, ABN AMRO tarieven
• Voedselbanken Nederland (2025). Toekenningscriteria per 1 januari 2026. PDF
• Geldfit en Rijksoverheid (2026). Schuldhulpverlening aanvragen. geldfit.nl, rijksoverheid.nl