Een huishoudboekje is een overzicht van wat er elke maand binnenkomt en uitgaat, zodat je ziet waar je geld blijft en wat je overhoudt. 41% van de Nederlanders zegt een (digitaal) huishoudboekje bij te houden, blijkt uit onderzoek van MarketResponse voor Wijzer in geldzaken (2024); in 2022 en 2023 was dat 36%. Je kunt het bijhouden op papier, in Excel, met de Inzicht-functie in de app van je bank of met een app die je rekeningen leest. Het meest gebruikte hulpmiddel is de bank zelf: van wie zijn inkomsten en uitgaven op een rij zet, gebruikt 49% internetbankieren en 44% de app van de bank (Wijzer in geldzaken, 2024).
Welke vorm je kiest, maakt minder uit dan hoe je begint. Een huishoudboekje strandt zelden op de verkeerde methode, en vaak op te veel werk in de eerste weken. Daarom begin je met één getal en een maand kijken. Hieronder lees je eerst welke soorten er zijn en wat je bank al gratis doet, daarna hoe een ingevulde maand eruitziet, en tot slot vijf stappen die je door de eerste maand brengen.
Het belangrijkste
- Een huishoudboekje is een overzicht van je inkomsten en uitgaven per maand. 41% van de Nederlanders houdt er een bij (Wijzer in geldzaken, 2024).
- Er zijn vier soorten: een papieren kasboekje, een spreadsheet zoals Excel, de Inzicht-functie van je bank en een app die je rekeningen via open banking leest.
- Gratis kan: het Excel-huishoudboekje van Rabobank, de Maandbegroting van het Nibud en Inzicht bij ING, Rabobank en ABN AMRO. Die bankfuncties tonen alleen rekeningen van die bank.
- Een normbedrag om over te houden bestaat niet: in de Nibud-voorbeeldbegroting van een alleenstaande met bijstand blijft er € 134 per maand over, na reserveringen en vóór lokale lasten (juli 2025).
- De eerste maand is kijken, niet verbouwen: begin met één getal en verander dertig dagen niets aan je gewoontes.
Wat is een huishoudboekje?
Een huishoudboekje, ook wel kasboekje genoemd, is een lijst van al je inkomsten en uitgaven per maand, ingedeeld in categorieën zoals vaste lasten en boodschappen. Rabobank omschrijft het als een financieel overzicht waarin je "makkelijk zelf je inkomsten en uitgaven over het hele jaar kunt bijhouden" (Rabobank, 2026). Een digitaal of online huishoudboekje is hetzelfde overzicht op je computer of telefoon: in een spreadsheet, in de app van je bank of in een aparte app.
Het verschil met een begroting: een begroting is een plan voor de komende maand, een huishoudboekje laat zien wat er werkelijk gebeurde. Het Nibud noemt een kasboek, huishoudboekje of uitgavenapp als manier om inzicht te krijgen in kleine dagelijkse uitgaven, en gebruikt die informatie daarna voor een begroting (Nibud, 2026). Van daaruit kun je een begroting maken voor de komende maand, en kiezen welke budgetmethode bij je past.
Zo begin je, in het kort
- Kies één getal dat je wilt weten, bijvoorbeeld wat je per maand aan eten uitgeeft.
- Kies één betaalrekening: die waarop je salaris binnenkomt.
- Verander dertig dagen niets en kijk één keer per week.
- Bekijk na een maand de drie grootste categorieën.
- Verlaag één categorie met vijftien tot twintig procent, niet met de helft.
De uitleg per stap staat verderop, bij in vijf stappen beginnen.
Welke soorten huishoudboekjes zijn er?
Er zijn vier soorten huishoudboekjes: een papieren kasboekje, een spreadsheet zoals Excel of Google Sheets, de Inzicht-functie in de app van je bank en een app die je rekeningen via open banking leest. Ze verschillen vooral in één ding: wie de bedragen invoert, jij of de computer.
Vier soorten huishoudboekjes. Gebruik: aandeel van de Nederlanders die hun inkomsten en uitgaven op een rij zetten (n=933, meerdere antwoorden mogelijk), Wijzer in geldzaken / MarketResponse, november 2024.
| Soort | Hoe komen je uitgaven erin? | Gebruik | Past bij |
|---|---|---|---|
| Papieren kasboekje | Je schrijft elke uitgave zelf op | 19% | Wie veel contant betaalt of liever met pen en papier werkt |
| Spreadsheet (Excel, Google Sheets) | Je typt de bedragen van je afschrift over | 30% (zelfgemaakt document) | Wie zelf wil indelen en rekenen |
| Inzicht in de app van je bank | Je bank deelt je betalingen automatisch in categorieën in | 44% bankapp, 49% internetbankieren | Wie al zijn rekeningen bij één bank heeft |
| App met bankkoppeling | De app leest je rekeningen via open banking en deelt ze in | 11% digitaal huishoudboekje, 2% andere apps | Wie rekeningen bij meer dan één bank heeft |
Papier werkt als je weinig transacties hebt; in de webwinkel van het Nibud kun je een kasboek bestellen (Nibud, 2026). Wil je je bank niet koppelen, lees dan een huishoudboekje zonder bankkoppeling. Een spreadsheet geeft je alle vrijheid, maar werkt zichzelf niet bij; de afweging staat in huishoudboekje in Excel of een app. De app van je bank is gratis en deelt zelf in, maar ziet alleen je rekeningen bij die bank. Een app met bankkoppeling zet rekeningen van verschillende banken naast elkaar; welke apps er in Nederland zijn en wat ze kosten, staat in de beste huishoudboekje app van 2026.
Hoe Nederlanders hun geld bijhouden
Bronnen: Wijzer in geldzaken / MarketResponse, Goede financiële voornemens 2025 (december 2024)
Heeft je bank een huishoudboekje? ING, Rabobank en ABN AMRO
ING, Rabobank en ABN AMRO hebben een gratis functie die Inzicht heet: je betalingen worden automatisch in categorieën ingedeeld. Die functies tonen alleen rekeningen van de eigen bank. Zo staat het in het overzicht van Wijzer in geldzaken (2024) en in de veelgestelde vragen van Rabobank (2026). Voor wie bij één bank zit, is dat vaak al genoeg om te beginnen.
Het huishoudboekje van je bank, volgens de pagina's van ING, Rabobank, ABN AMRO en bunq (geraadpleegd op 9 oktober 2026).
| Bank | Waar | Kosten | Hoe ver terug | Let op |
|---|---|---|---|---|
| ING | Inzicht in de ING-app | Onderdeel van alle betaalpakketten, geen extra kosten | Het huidige kalenderjaar en de vier jaar daarvoor | Geen eigen categorieën; gegevens niet te downloaden |
| Rabobank | Inzicht in je geld in de Rabo App en Rabo Online Bankieren | Gratis | Maximaal 25 maanden, niet vóór 1 januari 2019 | Alleen Rabobank-rekeningen, geen creditcards of andere banken; niet te downloaden |
| ABN AMRO | Inzicht, alleen in de ABN AMRO-app | Inbegrepen (Wijzer in geldzaken) | Vorige maanden terug te zien; geen termijn genoemd | Niet in Internet Bankieren; Multibankieren is op 1 december 2024 uitgezet |
| bunq | Externe rekeningen toevoegen in de bunq-app | Niet vermeld | Niet vermeld | Alleen voor klanten met een actieve bunq-privérekening; rekeningen van andere Nederlandse banken via open banking, onder meer ABN AMRO, ING en Rabobank |
Rabobank huishoudboekje: Inzicht én een gratis Excel-bestand
Rabobank biedt twee dingen voor wie een huishoudboekje zoekt. In de Rabo App en Rabo Online Bankieren deelt "Inzicht in je geld" je betalingen in, met een overzicht van je vaste lasten en abonnementen. Met Rabo Budgets stel je per categorie een maandbudget in; ga je erover, dan kun je een pushmelding of e-mail krijgen, en er wordt geen geld verplaatst (Rabobank, 2026). Daarnaast biedt Rabobank een gratis Excel-bestand, Huishoudboekje.xlsx, dat je van de website downloadt zonder in te loggen. In het bestand dat wij openden, zitten de tabbladen Maandbegroting, Jaaroverzicht en Spaarplan. Je vult per categorie per maand je inkomsten en uitgaven in en het bestand rekent uit wat je aan het eind van de maand overhoudt (Rabobank, 2026).
ING huishoudboekje: Inzicht en Kijk Vooruit
Bij ING heet het Inzicht en zit het in de ING-app. Het is onderdeel van alle betaalpakketten, zonder extra kosten, en je kijkt terug tot en met de vier jaar vóór het huidige kalenderjaar. Zelf categorieën toevoegen kan niet, en de gegevens downloaden ook niet (ING, 2026). Met Kijk Vooruit zie je de bij- en afschrijvingen die eraan komen, deels voorspeld (ING, 2026).
ABN AMRO huishoudboekje: Inzicht in de app
ABN AMRO zet zijn huishoudboekje alleen in de app: Inzicht is niet beschikbaar in Internet Bankieren. Je ziet je inkomsten, uitgaven en vaste lasten, je stelt Budgetten in op bedrag, periode en categorie, en met Voorspellingen kijk je tot dertig dagen vooruit (ABN AMRO, 2026). Rekeningen bij andere banken zie je er niet: Multibankieren is op 1 december 2024 uitgezet, omdat het weinig werd gebruikt (ABN AMRO, 2024).
De losse budgetapp Grip wordt sinds 16 december 2022 niet meer aangeboden (ABN AMRO, 2022); welke apps je nu kunt gebruiken, lees je in de beste app voor je huishoudbudget.
Zit je bij meer dan één bank, dan zie je in elke bankapp dus maar een deel. Bij bunq kun je als Nederlandse klant met een actieve privérekening rekeningen van andere Nederlandse banken toevoegen (bunq, 2026). Anders heb je een app nodig die rekeningen van verschillende banken via open banking leest. Hoe dat werkt en of het veilig is, staat in wat is open banking en is het veilig.
Wat is open banking?
Open banking is de Europese regel uit de betaaldienstenrichtlijn PSD2 waarmee je een geregistreerde dienst toestemming geeft om je rekeninggegevens te lezen. Je bevestigt de koppeling bij je eigen bank en de app krijgt alleen leestoegang, zonder betalingen te kunnen doen. Die toestemming bevestig je uiterlijk elke 180 dagen opnieuw (Gedelegeerde Verordening (EU) 2022/2360); sommige banken vragen het eerder.
Welke gratis huishoudboekjes zijn er?
Een gratis huishoudboekje heb je in drie vormen: een Excel-sjabloon dat je zelf invult, de Inzicht-functie van je bank en een papieren kasboekje. Gratis sjablonen vind je onder meer bij Rabobank en het Nibud.
- Rabobank Huishoudboekje.xlsx: een Excel-bestand met een maandbegroting, een jaaroverzicht en een spaarplan, dat zelf uitrekent wat je overhoudt (Rabobank, 2026).
- Nibud Maandbegroting: een Excel-document met vaste lasten, reserveringsuitgaven en huishoudelijke uitgaven, dat onderaan laat zien of je tekortkomt of overhoudt (Nibud, 2026).
- Simpel Huishoudboekje Basic: een gratis offline versie, zonder automatische indeling van transacties (Wijzer in geldzaken, 2024).
- Inzicht van je bank: gratis bij Rabobank en zonder extra kosten bij ING, voor je rekeningen bij die bank.
- Papier: een schrift, of een geprinte maandbegroting van het Nibud of Rabobank als je liever met pen werkt.
Zoek je meer keus, dan vergelijkt Wijzer in geldzaken, een initiatief van het ministerie van Financiën, 38 huishoudboekjes: de 30 meest gebruikte Nederlandstalige huishoudboekjes die hooguit € 50 per jaar kosten, plus de bankapps. Je kunt er filteren op gratis of betaald. Let op: de laatste update van dat overzicht was in oktober 2024, dus prijzen kunnen veranderd zijn.
Wil je een huishoudboekje printen, dan kan dat gratis: download de Nibud-maandbegroting of het Excel-bestand van Rabobank, print de maand die je wilt bijhouden en vul hem met pen in.
Heeft het Nibud een huishoudboekje-app?
Op zijn pagina over plannen en begroten noemt het Nibud geen eigen app. Het noemt een kasboek, huishoudboekje of uitgavenapp in het algemeen, verkoopt een kasboek in de Nibud-webwinkel en biedt zelf de Nibud-maandbegroting aan, een gratis Excel-document waarin je je inkomsten en uitgaven invult (Nibud, 2026). Zoek je het inkomsten- en uitgavenformulier van het Nibud: dat is die Maandbegroting, te downloaden op nibud.nl onder Rondkomen, op de pagina Plannen en begroten.
Apps die je rekeningen automatisch inlezen, zijn meestal niet gratis. Of Dyme gratis is en wat de betaalde versies kosten, lees je in onze Dyme-review. Martia heeft geen gratis versie en kost € 9 per maand of € 59 per jaar.
Voorbeeld van een huishoudboekje: hoe ziet een ingevulde maand eruit?
Een huishoudboekje heeft vier blokken: inkomsten, vaste lasten, reserveringsuitgaven en huishoudelijke uitgaven. Zo is de Maandbegroting van het Nibud opgebouwd (Nibud, 2026); het Excel-bestand van Rabobank splitst de reserveringen verder in niet-maandelijkse en niet-jaarlijkse uitgaven (Rabobank, 2026).
Hieronder een ingevulde maand uit de minimumvoorbeeldbegroting van het Nibud (juli 2025) voor een alleenstaande met een bijstandsuitkering. Het is een voorbeeld op minimumniveau, met een huur die vaak voorkomt bij zo'n huishouden, geen norm voor jouw situatie. Het Nibud schrijft er zelf bij dat je voor je eigen situatie een eigen begroting moet maken.
Voorbeeld van een ingevuld huishoudboekje: alleenstaande op bijstandsniveau, bedragen per maand. Bron: Nibud, minimumvoorbeeldbegrotingen juli 2025.
| Blok | Wat erin staat | Per maand |
|---|---|---|
| Inkomsten | Bijstandsuitkering € 1.301, vakantietoeslag € 68, zorgtoeslag € 131, huurtoeslag € 381 | € 1.881 |
| Vaste lasten | Huur € 636, energie € 143, water € 17, telefoon, tv en internet € 64, zorgverzekering € 179, overige verzekeringen € 26, bankkosten € 3, vervoer € 22 | € 1.090 |
| Reserveringsuitgaven | Kleding € 62, inboedel € 88, onderhoud huis en tuin € 31, zelfzorgmiddelen € 6, eigen risico € 32 | € 219 |
| Huishoudelijke uitgaven | Voeding € 272, was- en schoonmaakartikelen € 7, persoonlijke verzorging € 26, diversen € 5 | € 310 |
| Sociale participatie | Minimumbedragen voor bijvoorbeeld een sportclub, een tijdschrift of de bibliotheek, bezoek en recreatie | € 128 |
| Saldo | Inkomsten min de uitgaven hierboven, vóór lokale lasten | € 134 |
Drie dingen vallen op. Reserveringsuitgaven zijn een vast blok: geld dat je elke maand opzij zet voor onregelmatige uitgaven zoals kleding, een nieuwe wasmachine of het eigen risico. Lokale lasten staan er zonder bedrag in; als indicatie rekent het Nibud gemiddeld € 56 per maand als je geen kwijtschelding krijgt. En de grootste post is huur, net als in de cijfers van Eurostat voor alle Nederlandse huishoudens: wonen, water en energie waren in 2022 goed voor 23,4% van de bestedingen. Die € 143 voor energie hoort bij het minimumvoorbeeld; wat een huishouden gemiddeld aan energie kwijt is, lees je apart.
Je eigen voorbeeld maak je met het afschrift van vorige maand: tel per blok op wat er afging. Wat er allemaal onder vaste lasten valt, lees je in vaste lasten: wat zijn het en wat is normaal. Heb je kinderen, geef ze dan een eigen blok; wat ouders per leeftijd geven, staat in zakgeld en kleedgeld per leeftijd.
Wat is een normaal bedrag om over te houden per maand?
Een vast normbedrag om over te houden bestaat niet; het hangt af van je inkomen en je huishouden. In de minimumvoorbeeldbegrotingen van het Nibud (juli 2025) houdt een alleenstaande met een bijstandsuitkering € 134 per maand over en een stel € 129. Dat is wat overblijft nadat er al geld is gereserveerd voor onregelmatige uitgaven zoals kleding, inboedel en het eigen risico. Lokale lasten (als indicatie gemiddeld € 56 per maand voor een alleenstaande en € 76 voor een stel, zonder kwijtschelding) en de posten waarvoor het Nibud geen bedrag invult, zoals contributies en abonnementen en vrijetijdsuitgaven, moeten er nog van betaald worden (Nibud, juli 2025).
Het is een voorbeeld op minimumniveau, geen norm en geen doel. Het laat wel zien hoe je het getal moet lezen: overhouden is wat er over is nadat ook de reserveringen zijn betaald. Wie € 200 overhoudt maar niets opzij zet voor kleding, inboedel en eigen risico, houdt in werkelijkheid minder over dan het lijkt.
Je eigen getal ken je pas na een maand bijhouden. Wil je weten wat andere Nederlanders sparen, lees dan hoeveel sparen Nederlanders. Hoe groot je buffer moet zijn, staat in een financiële buffer opbouwen. Houd je structureel niets over of kom je tekort, begin dan bij meer uitgeven dan je verdient; lukt het niet om de vaste lasten te betalen, dan kun je terecht bij de schuldhulpverlening van je gemeente.
Waarom lukte het vorige keer niet? (Het ligt niet aan je wilskracht)
Je begint op zondag. Je opent een nieuwe spreadsheet, typt "Huishoudboekje 2026" in cel A1 en maakt achttien categorieën. Op woensdag kijk je weer: drie transacties van maandag, niets van dinsdag. Je sluit het bestand. Je zegt tegen jezelf dat je de eerste van de maand echt begint.
Misschien is dit je derde poging. De eerste in een schriftje, de tweede in Excel, de derde in een app. Elke keer hield het huishoudboekje een paar weken stand en verdween het dan.
Dat is geen gebrek aan wilskracht. Het gaat om het aantal handelingen dat nodig is om je huishoudboekje bij te werken. Vraagt het elke dag een kwartier typen, dan heb je er een baan bij. Moet je elke week in drie bankapps inloggen en transacties overschrijven, dan heb je er nog een. Een huishoudboekje sterft niet aan de verkeerde methode. Het sterft aan te veel handwerk.
Mythe versus werkelijkheid
Mythe: "Om te beginnen met een huishoudboekje heb je discipline nodig en moet je elke transactie opschrijven."
Werkelijkheid: In Nederland betaal je in de winkel meestal door te pinnen en online vaak met iDEAL; vaste lasten gaan via een incasso. Bijna alles wat je uitgeeft, staat dus al op je afschrift. "Opschrijven" is geen gegevens maken, het is ze overschrijven van de ene plek naar de andere. De Inzicht-functie van je bank of een app met open banking haalt die stap weg.
En nog iets: je eerste huishoudboekje ziet er bijna nooit uit zoals je dacht. Je gaat ervan uit dat boodschappen de grootste post zijn. Na een maand blijkt dat Thuisbezorgd en Uber Eats in je hoofd niet als eten telden, dat de NS en de OV-chipkaart samen meer kosten dan je dacht, en dat je abonnementen, van Netflix tot de sportschool, een eigen categorie verdienen. Dat is geen mislukking, dat is informatie. En let op Tikkie: geld dat een vriend je terugbetaalt voor een etentje, komt binnen als overboeking, niet als extra inkomen.
De Eerste-Maandtest van Martia: wat moet je echt doen?
De Eerste-Maandtest van Martia is een eenvoudige vaste methode om voor het eerst naar je eigen geld te kijken. Hij bestaat uit drie voorwaarden. Voldoet je eerste maand daaraan, dan houd je het makkelijker vol tot er een gewoonte ontstaat.
Voorwaarde 1: zo weinig handwerk dat je het in een drukke maand volhoudt
Houd je eigen werk beperkt tot één vast moment per week van ongeveer tien minuten. Vraagt je hulpmiddel in de eerste maand meer, dan laat je het makkelijk vallen voordat de gewoonte er is. Dat is niet "weinig", dat is "niet meer dan iemand zonder gewoonte volhoudt".
Voorwaarde 2: in de eerste maand niets met de hand indelen
Vertrouw op het automatisch indelen. Ja, soms zit het ernaast. Verbeteren doe je in maand twee, als je weet welke categorieën voor jou tellen. Een post Overig in de eerste maand is informatie: die categorie is nog niet benoemd, en dat zoek je de volgende keer uit.
Voorwaarde 3: drie concrete vragen, geen heel dashboard
Na dertig dagen stel je jezelf, of Martia, drie vragen: hoeveel heb ik in totaal uitgegeven, in welke categorie het meest, en verraste een categorie me? Je leest geen grafieken. Je vergelijkt niet met vorige maand, want die is er nog niet. Drie vragen, één besluit.
Oprichter van Martia
Van de oprichter
Ik had jarenlang zes rekeningen bij vier banken en geen idee wat ik waaraan uitgaf. Excel, een schriftje, twee apps: elke poging eindigde na een paar weken met halve gegevens. De Eerste-Maandtest zijn de regels die ik achteraf opschreef, toen het eindelijk werkte, omdat het voor het eerst geen dagelijkse discipline vroeg.
De test hangt niet af van het hulpmiddel. Hij werkt in Martia, in de app van je bank, in een spreadsheet of in een andere app, zolang aan de drie voorwaarden wordt voldaan. In de praktijk voldoen een spreadsheet en een papieren kasboekje vaak niet aan voorwaarde 1 en 2: te veel handwerk, en indelen met de hand.
Vraag het Martia over je eigen afschrift
Een huishoudboekje beantwoordt vragen die je nu nog in je hoofd moet uitrekenen. In Martia stel je ze in het Nederlands en krijg je antwoord uit je eigen transacties: "Hoeveel gaf ik vorige maand uit aan boodschappen?", "Wat bleef er in september over na de vaste lasten?" of "Welke abonnementen betaal ik elke maand?"
Huishoudboekje bijhouden: hoe begin je in vijf stappen?
Deze stappen zijn geen lijst met tips, maar een volgorde. Elke stap is klein. Samen brengen ze je door de eerste maand van kijken naar de tweede, waarin je je eerste beslissing neemt. Ze werken met elk soort huishoudboekje: papier, Excel, de app van je bank of een app met bankkoppeling.
Eén vraag, één rekening, één maand
Eén vraag: kies de vraag die het meest knaagt: eten, abonnementen, wat er aan het eind van de maand over is, vervoer.
Eén rekening: de rekening waarop je salaris binnenkomt of waarvan de meeste rekeningen afgaan. De rest volgt in maand twee.
Eén maand niets veranderen: niet tegelijk bijhouden en bezuinigen. Twee nieuwe gewoontes tegelijk is te veel om mee te beginnen.
Stap 1: kies één getal dat je wilt weten
Niet "een budget bijhouden". Niet "mijn uitgaven onder controle krijgen". Eén concrete vraag waarop je aan het eind van de maand het antwoord wilt. Bijvoorbeeld:
- "Hoeveel geef ik deze maand uit aan eten?"
- "Wat houd ik aan het eind van de maand over na de vaste lasten?"
- "Hoeveel betaal ik aan abonnementen die ik echt gebruik?"
- "Hoeveel gaf ik deze week uit aan dingen die ik niet had gepland?"
Kies er één. De rest groeit rond dat getal.
Stap 2: kies één betaalrekening, niet allemaal
De rekening waarop je salaris binnenkomt, of waarvan de meeste rekeningen afgaan. Werk je in Excel of op papier, dan is het afschrift van die rekening je bron. Gebruik je een app, dan koppel je die ene rekening via open banking: je geeft je bankwachtwoord niet aan de app, je bevestigt bij je eigen bank, in je bankapp of met je gewone inlogmiddel, en de app krijgt alleen leestoegang. Staat je geld bij drie banken, dan maakt alles tegelijk koppelen het begin zwaarder en duurt het langer voor je een eerste beeld hebt. De andere rekeningen volgen in maand twee. Hoe koppelen stap voor stap gaat, lees je in je betaalrekening koppelen aan een app. Deel je een rekening met je partner, lees dan over samen budgetteren met een en/of-rekening of apart.
Stap 3: laat de gegevens binnenkomen, dertig dagen niets veranderen
Dit is de moeilijkste stap. Verander je gewoontes niet. Begin niet tegelijk met sparen. Dwing geen bezuinigingen af. Kijk één keer per week of alle transacties erin staan, ook om niet te vergeten dat het huishoudboekje er is.
De verleiding om in de eerste week al iets te veranderen, is het grootst. Onthoud: nu kijken, in maand twee beslissen. Anders weet je nooit hoe je uitgaven echt waren, omdat je ze tijdens het meten al aanpast. Begin je in mei of juni, houd er dan rekening mee dat de meeste werknemers dan hun vakantiegeld krijgen, minimaal 8% van het brutojaarsalaris (Rijksoverheid, 2026). Tel het niet mee als gewoon maandinkomen.
Stap 4: kijk na een maand naar drie categorieën, niet naar alle
Kies na dertig dagen de drie grootste categorieën. Bij Nederlandse huishoudens samen zijn wonen, water en energie (23,4%), vervoer (12,1%) en voeding (11,7%) drie van de grootste posten, naast de verzamelpost overige goederen en diensten (13,4%), volgens Eurostat over 2022. Bij jou kan er een categorie "genieten" tussen zitten: uit eten, bezorging, abonnementen en kleine aankopen. Stel bij elke categorie één vraag: ging dit geld naar iets wat ik de moeite waard vond?
Analyseer niet alle categorieën. Hier gaat het makkelijk mis: je opent een overzicht, ziet veertien balkjes, sluit het en komt niet meer terug. Drie categorieën is alles wat je in de eerste maand nodig hebt.
Stap 5: doe één kleine stap, geen verbouwing
In de categorie waar het antwoord het vaakst "nee" was, verlaag je met vijftien tot twintig procent, niet met de helft. Ging er € 200 naar bezorgmaaltijden, dan is het doel voor maand twee € 170. Kost je abonnementen je meer dan je dacht, zeg dan de twee op die je het minst gebruikt en laat de rest staan. Hoe je je abonnementen allemaal terugvindt, staat in te veel geld kwijt aan abonnementen.
Kleine veranderingen blijven. Grote niet. Dat heeft minder met psychologie te maken dan met het feit dat je inkomen, je agenda en je verplichtingen minder flexibel zijn dan spaargidsen doen voorkomen. Een verdeling als de 50-30-20-regel en een vaste spaaroverboeking, zoals in elke maand sparen, komen pas aan bod als je twee tot drie maanden aan gegevens hebt. Dan kun je een begroting maken met een volledig plan voor de maand.
Na een maand: stel je drie vragen aan Martia
Martia leest je rekeningen alleen-lezen via Enable Banking en deelt je transacties zelf in. Na dertig dagen vraag je in het Nederlands: "Waaraan gaf ik deze maand het meest uit?", "Hoeveel ging er naar bezorgmaaltijden?" en "Wat hield ik over na de vaste lasten?" Martia staat in de App Store en in Google Play, werkt op je computer in de browser en kost € 9 per maand of € 59 per jaar.
Veelgestelde vragen
Wat is het beste huishoudboekje?
Het beste huishoudboekje is het huishoudboekje dat je na drie maanden nog bijhoudt, en dat hangt vooral af van hoeveel werk het je kost. Heb je al je rekeningen bij één bank, dan is de gratis Inzicht-functie van ING, Rabobank of ABN AMRO vaak genoeg om te beginnen: je betalingen worden automatisch in categorieën ingedeeld. Reken je liever zelf, dan zijn het gratis Excel-huishoudboekje van Rabobank en de Maandbegroting van het Nibud een goed startpunt. Heb je rekeningen bij meer dan één bank, dan heb je een app nodig die ze via open banking samen leest. Martia is zo'n app: je stelt in het Nederlands vragen over je eigen transacties, voor € 9 per maand of € 59 per jaar. Een vergelijking van apps staat in ons artikel over de beste app voor je huishoudbudget.
Hoe maak ik zelf een huishoudboekje?
Open een schrift of een spreadsheet en maak vier blokken: inkomsten, vaste lasten, reserveringsuitgaven en huishoudelijke uitgaven. Dat is de indeling die het Nibud in zijn Maandbegroting gebruikt. Zet onder inkomsten je netto salaris, toeslagen en eventueel kinderbijslag. Pak daarna het afschrift van vorige maand en zet elke afschrijving in het juiste blok: huur, energie en verzekeringen bij de vaste lasten, boodschappen bij de huishoudelijke uitgaven. Voor onregelmatige uitgaven zoals kleding en het eigen risico reserveer je een vast bedrag per maand. Tel tot slot elk blok op en trek de uitgaven af van de inkomsten; wat overblijft, is wat je die maand overhoudt. Wil je niet vanaf nul beginnen, download dan het gratis Excel-huishoudboekje van Rabobank of de Nibud-maandbegroting.
Is er een gratis huishoudboekje?
Ja. Rabobank biedt een gratis Excel-huishoudboekje (Huishoudboekje.xlsx) met een maandbegroting, een jaaroverzicht en een spaarplan, en het Nibud heeft een gratis Excel-maandbegroting. Ben je klant bij Rabobank of ING, dan zit de Inzicht-functie, die je betalingen automatisch in categorieën indeelt, zonder extra kosten in je app; ABN AMRO heeft Inzicht in de ABN AMRO-app. Die bankfuncties tonen alleen rekeningen van die bank. Wijzer in geldzaken vergelijkt 38 huishoudboekjes en laat je filteren op gratis, al is dat overzicht voor het laatst bijgewerkt in oktober 2024. Apps die rekeningen van verschillende banken automatisch inlezen, kosten meestal geld. Martia heeft geen gratis versie en kost € 9 per maand of € 59 per jaar.
Heeft de Rabobank een huishoudboekje?
Ja, op twee manieren. In de Rabo App en Rabo Online Bankieren zit 'Inzicht in je geld': je betalingen worden automatisch ingedeeld in categorieën zoals salaris, huur en boodschappen, met een overzicht van je vaste lasten en abonnementen. Volgens Rabobank is die functie gratis, kijk je maximaal 25 maanden terug (niet vóór 1 januari 2019) en kun je de gegevens niet downloaden. Met Rabo Budgets stel je per categorie een maandbudget in. Inzicht toont alleen Rabobank-rekeningen, geen creditcards of rekeningen bij andere banken. Daarnaast kun je op de website van Rabobank gratis een Excel-huishoudboekje downloaden, waarin je zelf per categorie per maand je inkomsten en uitgaven invult en dat uitrekent wat je aan het eind van de maand overhoudt.
Wat is een normaal bedrag om over te houden per maand?
Een vast normbedrag bestaat niet: wat je overhoudt, hangt af van je inkomen, je woonlasten en je huishouden. Het Nibud geeft wel een referentiepunt op minimumniveau. In zijn minimumvoorbeeldbegrotingen van juli 2025 houdt een alleenstaande met een bijstandsuitkering € 134 per maand over en een stel € 129. Dat saldo blijft over na de vaste lasten die het Nibud invult, de huishoudelijke uitgaven, sociale participatie en het geld dat opzij gaat voor kleding, inboedel en het eigen risico; lokale lasten (gemiddeld € 56 per maand voor een alleenstaande zonder kwijtschelding) en de posten zonder bedrag, zoals contributies en abonnementen en vrijetijdsuitgaven, moeten er nog van betaald worden (Nibud, juli 2025). Vergelijk je eigen getal daarom altijd na die reserveringen: wie € 200 overhoudt maar niets reserveert, heeft in werkelijkheid minder ruimte. Je eigen bedrag zie je pas als je een maand lang je echte inkomsten en uitgaven bijhoudt.
Hoe begin je met een huishoudboekje als je dat nog nooit hebt gedaan?
Begin met één getal, niet met een spreadsheet. Kies één vraag waarop je aan het eind van de maand het antwoord wilt weten, meestal: hoeveel geef ik deze maand uit aan eten? Kies daarna één betaalrekening, de rekening waarop je salaris binnenkomt. Koppel die aan een app met open banking, of neem het afschrift van die rekening als bron voor je spreadsheet. Verander vervolgens dertig dagen lang niets aan je gewoontes. De eerste maand is kijken, niet verbouwen. Na een maand kijk je naar de drie grootste categorieën en neem je één klein besluit. Dat is de kern van de Eerste-Maandtest van Martia.
Heeft een huishoudboekje zin als je weinig verdient?
Ja, misschien wel meer dan bij een hoog inkomen. Een huishoudboekje is geen hulpmiddel voor mensen met veel geld, maar een manier om te zien waar de maand ophoudt. In Nederland betaal je in de winkel meestal door te pinnen en online vaak met iDEAL, dus je uitgaven staan al op je afschrift. Je hoeft ze niet zelf te verzamelen; een app met open banking haalt ze op en zet ze in categorieën, en de Inzicht-functie van je bank doet dat voor je rekeningen bij die bank. Hoe je een budget opzet als er weinig te verdelen is, lees je in ons artikel over rondkomen met een laag inkomen.
Hoeveel tijd kost een huishoudboekje bijhouden?
Dat hangt af van wie het verzamelwerk doet. Typ je elke transactie over in een spreadsheet, dan is het elke week werk, en elke week die je overslaat maakt het verleidelijker om te stoppen. Gebruik je een app die je betaalrekening via open banking leest, of de Inzicht-functie van je bank, dan komen je transacties vanzelf binnen en blijft voor jou alleen het kijken over: één vast moment per week van ongeveer tien minuten, en na een maand één besluit. Houd het bewust kort; een korte gewoonte houd je langer vol dan een lange.
Excel of een app: wat is beter om mee te beginnen?
Een spreadsheet, bijvoorbeeld in Excel of Google Sheets, geeft je alle vrijheid, maar werkt zichzelf niet bij. Voor wie nog nooit een huishoudboekje bijhield, is het moment "ik moet nog een week aan pinbetalingen overtypen" precies het moment waarop het misgaat. Een app met open banking haalt je transacties op en deelt ze zelf in. Een spreadsheet raden we aan voor wie de gewoonte al heeft en graag een eigen opzet bouwt; het gratis Excel-huishoudboekje van Rabobank en de Nibud-maandbegroting zijn dan een goed begin. De volledige vergelijking staat in ons artikel huishoudboekje in Excel of een app.
Wat doe je als je rekeningen hebt bij verschillende banken?
Een voorbeeld: een betaalrekening bij ING, een spaarrekening bij Rabobank en een en/of-rekening met je partner bij bunq. De Inzicht-functies van ING, Rabobank en ABN AMRO tonen alleen rekeningen van die bank, en ABN AMRO heeft Multibankieren op 1 december 2024 uitgezet. Bij bunq kun je als Nederlandse klant wel rekeningen van andere banken toevoegen. Een app met open banking laat rekeningen van verschillende banken tegelijk zien. Begin toch met één rekening, de rekening waarop je salaris binnenkomt, en voeg de andere in de tweede maand toe. Welke banken een app precies koppelt, zie je in de bankenlijst van die app voordat je iets koppelt.
Moet je elke transactie een categorie geven?
Nee. Elke transactie met de hand indelen is de snelste weg om je huishoudboekje op te geven. Een app of bankfunctie die automatisch indeelt, herkent de gewone Nederlandse winkels zelf: Albert Heijn, Jumbo en Lidl worden boodschappen, NS en OV worden vervoer, Netflix en Spotify worden abonnementen. Jij verbetert hooguit af en toe een uitzondering. Werk je in een spreadsheet, houd het dan bij zes tot acht categorieën, niet dertig. De vier blokken van het Nibud, vaste lasten, reserveringsuitgaven, huishoudelijke uitgaven en inkomsten, zijn een goed begin.
Wanneer zie je resultaat van een huishoudboekje?
Het eerste resultaat, een patroon in je uitgaven, zie je na één maand. Voor echte invloed op je portemonnee, bewustere keuzes en regelmatig sparen, geef je jezelf drie tot vier maanden. Het is geen crashdieet. Het doel is niet om in een week honderden euro's te besparen, maar om elke maand te weten waar je geld is gebleven. De rest komt als die vraag een gewoonte wordt.
Bronnen
- Wijzer in geldzaken en MarketResponse (december 2024), Goede financiële voornemens 2025, veldwerk 18 tot en met 25 november 2024, 1.006 Nederlanders van 18 jaar en ouder, wijzeringeldzaken.nl
- Wijzer in geldzaken (2024), Huishoudboekjes vergelijken (laatste update oktober 2024), met de pagina's over ING, Rabobank, ABN AMRO en Simpel Huishoudboekje Basic, wijzeringeldzaken.nl
- Rabobank (2026), Veelgestelde vragen over Inzicht, rabobank.nl
- Rabobank (2026), Download gratis huishoudboekje en het bestand Huishoudboekje.xlsx, rabobank.nl
- ING (2026), Inzicht, ing.nl, en Kijk Vooruit, ing.nl
- ABN AMRO (2026), Inzicht in je geldzaken met de app, abnamro.nl
- ABN AMRO (2024), Veelgestelde vragen over Multibankieren, archiefkopie van 28 april 2025, web.archive.org
- ABN AMRO (2022), Integratie Grip-functies in ABN AMRO app, abnamro.com
- bunq (2026), How do I add external bank accounts?, help.bunq.com
- Nibud (2026), Plannen en begroten, met de Nibud-maandbegroting in Excel, nibud.nl
- Nibud (2025), Nibud minimumvoorbeeldbegrotingen juli 2025, gepubliceerd via de NVVK, nvvk.nl
- Eurostat, tec00134: bestedingen van huishoudens naar bestedingsdoel (Nederland, gegevens over 2022), ec.europa.eu
- Rijksoverheid (2026), Hoe hoog is mijn vakantiegeld?, rijksoverheid.nl
- Europese Commissie (2022), Gedelegeerde Verordening (EU) 2022/2360, eur-lex.europa.eu