Een begroting maken doe je in vijf stappen: je telt je inkomsten per maand op, trekt je vaste lasten, je reserveringsuitgaven en je huishoudelijke uitgaven af, en kijkt of er geld overblijft of tekortkomt. Die indeling in drie soorten uitgaven gebruikt het Nibud (2026); in de minimumvoorbeeldbegroting van het Nibud voor een alleenstaande (juli 2025) gaat € 1.090 van de € 1.881 inkomen per maand naar vaste lasten. Je eigen bedragen haal je niet uit een tabel, maar van je afschrift.
Het is de negentiende, er staat nog € 212 op je rekening en je salaris komt pas over een week. De huur en de incasso's zijn eraf, je kocht niets geks, en toch weet je niet waar de rest bleef. Dat gat dicht een begroting: je beslist vooraf waar je geld heen gaat, in plaats van het achteraf te zoeken.
Hieronder staan de vijf stappen, een ingevulde voorbeeldbegroting met de bedragen van het Nibud, hoe je een overzicht van je inkomsten en uitgaven maakt en welke gratis hulpmiddelen er zijn.
Het belangrijkste
- Begroting maken in 5 stappen: inkomsten optellen, vaste lasten, reserveringsuitgaven, huishoudelijke uitgaven, en dan het saldo: tekort of overschot.
- Het Nibud deelt uitgaven in vaste lasten, reserveringsuitgaven en huishoudelijke uitgaven. Deze gids volgt die indeling.
- Vakantiegeld (minimaal 8% van je brutojaarsalaris, meestal in mei of juni volgens de Rijksoverheid) geef je vooraf een bestemming in plaats van het als gewoon maandinkomen te tellen.
- Voor posten die één keer per jaar komen is er de Twaalfdelen-regel van Martia: elke maand een twaalfde opzij, zoals € 32,08 voor het eigen risico van € 385 (2026).
- Je bedragen komen van je eigen afschriften. Met je rekening gekoppeld aan Martia vraag je gewoon wat je uitgaf, in plaats van transacties over te typen.
Wat is een begroting?
Een begroting is een overzicht van je verwachte inkomsten en uitgaven voor de komende maand of het komende jaar. Volgens het Nibud (2026) geeft een begroting "overzicht en inzicht in hoeveel geld je binnenkrijgt en hoeveel je hebt om uit te geven", en is een begroting "altijd uniek en persoonlijk". Een overzicht van je verwachte inkomsten en uitgaven heet dus een begroting; een overzicht van wat er al binnenkwam en uitging, is een huishoudboekje of kasboek.
Het woord kom je ook tegen bij de rijksoverheid, gemeenten en bedrijven. Deze gids gaat over je persoonlijke begroting: het plan voor je eigen huishouden.
Wat staat er in een begroting?
In een begroting staan je inkomsten en drie groepen uitgaven. Het Nibud omschrijft ze in de Nibud-methode van budgetteren (2026) zo:
- Inkomsten: salaris of uitkering, toeslagen, kinderbijslag, maar ook vakantiegeld en een belastingteruggave. Het Nibud telt die allemaal mee in je besteedbaar inkomen per jaar.
- Vaste lasten: "uitgaven die meestal verplicht zijn en vastgesteld zijn in een contract", zoals huur, hypotheek en verzekeringen.
- Reserveringsuitgaven: kosten die zeker een keer komen, maar je weet niet wanneer, zoals vervanging van je inboedel, het eigen risico van je zorgverzekering, kleding en vakantie.
- Huishoudelijke uitgaven: voeding, was- en schoonmaakartikelen en persoonlijke verzorging; uitgaven die vaak terugkomen, maar steeds een ander bedrag zijn.
- Tekort of overschot: onderaan trek je de uitgaven af van de inkomsten. Blijft er iets over, of kom je tekort?
Het Nibud maakt nog een tweede onderscheid: tussen uitgaven die je moet doen en uitgaven die je kunt doen. Huur moet, een tweede streamingdienst kan. Kom je tekort, dan zoek je eerst bij wat kan.
Begroting, budget of huishoudboekje: wat is het verschil?
Een begroting kijkt vooruit: wat komt er deze maand binnen en waar gaat het heen. Zo verdeel je je salaris over de maand en plan je je uitgaven per maand vooruit, in plaats van achteraf te zoeken waar het bleef. Een huishoudboekje of kasboek kijkt terug: wat is er echt uitgegeven. Een budget is het bedrag dat je in je begroting aan één post geeft, bijvoorbeeld € 400 voor boodschappen. Het boekje levert de cijfers waarop je begroting rust. Heb je nog nooit een huishoudboekje bijgehouden, lees dan eerst hoe je begint met een huishoudboekje. Hoe je daarna met die bedragen leert budgetteren, staat in de gids over je huishoudbudget.
Waarom een begroting maken?
Omdat rondkomen voor veel huishoudens krapper is geworden. Volgens het Nibud komt 38% van de huishoudens moeilijk rond; in 2024 was dat nog 32% (Geldzaken in de praktijk 2026, een enquête onder 2.515 Nederlanders van 18 tot en met 75 jaar). Een begroting verandert je inkomen niet, maar laat zien waar je ruimte hebt voordat de maand begint, en niet pas erna.
In Nederland komt er een reden bij die je zelden hoort: alles gaat al vanzelf. Energie, zorgverzekering en abonnementen gaan via een incasso, de huur via een overboeking die je één keer hebt ingesteld, in de winkel pin je en online betaal je met iDEAL. Het voelt geregeld. Maar een incasso regelt alleen dat de rekening betaald wordt, niet of er daarna genoeg overblijft voor de rest van de maand.
Mythe versus werkelijkheid
Mythe: "Mijn vaste lasten gaan automatisch via incasso, dus mijn begroting regelt zichzelf."
Werkelijkheid: Een incasso regelt dat een rekening betaald wordt, niet hoeveel er daarna overblijft. Het deel waar je geen grip op hebt, is juist wat níet automatisch gaat: pinbetalingen, iDEAL-aankopen en bezorgmaaltijden. Een begroting geeft dat deel een grens voordat de maand begint.
Wat een begroting in Nederland laat zien
Bronnen: Nibud, Geldzaken in de praktijk 2026, Nibud, minimumvoorbeeldbegrotingen juli 2025
Hoe maak je een begroting? Het stappenplan in 5 stappen
Een begroting maak je in vijf stappen: inkomsten optellen, vaste lasten op een rij zetten, reserveren voor onregelmatige uitgaven, je huishoudelijke uitgaven bepalen en tot slot alles aftrekken om te zien of je tekortkomt of overhoudt. Dezelfde stappen gebruik je als je een budgetplan, een maandbegroting of een maandbudget maakt: het zijn andere woorden voor hetzelfde plan.
Stap 1: tel je inkomsten per maand op
Begin met wat er echt op je rekening binnenkomt: het nettobedrag onderaan je loonstrook, niet je brutosalaris.
- Nettosalaris of uitkering
- Toeslagen en kindgebonden budget
- Kinderbijslag: die krijg je per kwartaal, dus deel het bedrag door drie. Voor een kind van 6 tot en met 11 jaar is dat € 362,35 per kwartaal, ongeveer € 120,78 per maand (SVB, derde en vierde kwartaal 2026).
- Extra inkomsten, zoals zzp-werk, verhuur of kostgeld van een kind dat thuis woont
Dan de onregelmatige inkomsten: je vakantiegeld, een 13e maand of eindejaarsuitkering en een belastingteruggave. Het Nibud telt die mee in je besteedbaar inkomen per jaar. In een maandbegroting deel je ze door twaalf, of je geeft ze vooraf een bestemming. Vakantiegeld is volgens de Rijksoverheid minimaal 8% van je brutojaarsalaris van het afgelopen jaar; de meeste werknemers krijgen het in mei of juni, en op je loonstrook staat hoeveel. Geld dat een vriend je via Tikkie terugbetaalt voor een etentje, is geen inkomen: het is je eigen geld dat terugkomt.
Stap 2: zet je vaste lasten op een rij
Vaste lasten zijn volgens het Nibud (2026) "uitgaven die meestal verplicht zijn en vastgesteld zijn in een contract". De meeste gaan in Nederland via een incasso, dus op je afschrift herken je ze aan het woord Incasso en een machtigingskenmerk. Een jaar- of kwartaalbedrag reken je om naar een maand. De volledige lijst, met wat huishoudens gemiddeld betalen, staat in vaste lasten.
Vaste lasten in een Nederlandse begroting.
| Categorie | Voorbeelden | Karakter |
|---|---|---|
| Wonen | Huur of hypotheek | Vast |
| Energie en water | Vattenfall, Eneco of Essent; je waterbedrijf | Bijna vast |
| Internet en telefoon | KPN, Ziggo, Odido | Vast |
| Zorgverzekering | De premie voor je basisverzekering, die je apart aan je zorgverzekeraar betaalt en niet via je loon | Vast |
| Andere verzekeringen | Inboedel, aansprakelijkheid, auto (een jaarpremie deel je door 12) | Per jaar of per maand |
| Leningen en achteraf betalen | Persoonlijke lening, autofinanciering, termijnen bij Klarna of Riverty | Vast |
| Abonnementen | Netflix, Videoland, Spotify, Basic-Fit | Vast |
Voor energie neem je het termijnbedrag voor energie op dat je elke maand betaalt. Gaan je kinderen naar de opvang, dan hoort kinderopvang hier ook bij. En loop je abonnementen na op je afschrift: dat zijn vaak de posten die je vergeet.
Stap 3: reserveer voor onregelmatige uitgaven (reserveringsuitgaven)
Reserveringsuitgaven zijn volgens het Nibud (2026) uitgaven waarvan zeker is dat je ze een keer hebt, maar niet wanneer: vervanging van je inboedel, het eigen risico van je zorgverzekering, kleding en vakantie. Je zet er elke maand een vast bedrag voor opzij. In de voorbeeldbegroting van het Nibud voor een alleenstaande is dat € 219 per maand (juli 2025).
De Twaalfdelen-regel van Martia
De Twaalfdelen-regel van Martia zegt: elke kostenpost die één keer per jaar komt, krijgt elke maand een twaalfde in je begroting. Het verplichte eigen risico van je zorgverzekering is in 2026 € 385 (Rijksoverheid); een twaalfde daarvan is € 32,08 per maand. Het Nibud reserveert in zijn voorbeeldbegrotingen ook het volledige eigen risico. Hetzelfde doe je voor de APK, de aanslag van gemeente en waterschap, de vakantie, Sinterklaas en kerst. Kom je samen uit op € 1.200 per jaar, dan zet je elke maand € 100 op een aparte spaarrekening. Komt de rekening, dan staat het geld er al.
Stap 4: bepaal je huishoudelijke uitgaven en vrije tijd
Huishoudelijke uitgaven komen vaak terug, maar steeds met een ander bedrag: voeding, was- en schoonmaakmiddelen en persoonlijke verzorging (Nibud, 2026). Zet er uit eten, hobby's en uitjes bij, en kleding als je daar niet al voor reserveert. Baseer de bedragen op het gemiddelde van de afgelopen drie maanden op je afschrift; met het jaaroverzicht van je bank kijk je verder terug. Een ijkpunt voor de grootste post: hoeveel boodschappen per maand normaal is.
Stap 5: trek alles af: tekort of overschot?
Trek je vaste lasten, reserveringsuitgaven en huishoudelijke uitgaven af van je inkomsten. Wat overblijft, is je saldo.
- Overschot: geef het meteen een bestemming. Zet op de dag dat je salaris binnenkomt een vast bedrag automatisch apart, zodat sparen niet afhangt van wat er aan het eind over is. Hoeveel dat kan zijn, lees je in hoeveel je per maand spaart; hoe groot je spaarpot moet worden, in een financiële buffer opbouwen.
- Tekort: kijk eerst bij de uitgaven die je kunt doen, niet bij die je moet doen. Heb je elke maand een tekort, begin dan bij die gids.
Daarna houd je je begroting bij: je legt je plan naast wat je echt uitgaf. Geldfit (2025) raadt aan om minimaal twee momenten per maand naar je begroting te kijken; dan kun je nog bijsturen voordat de maand voorbij is.
Vraag het Martia over je eigen afschrift
De begroting maak je zelf, maar de bedragen staan al op je rekening. Vraag Martia in het Nederlands: "Hoeveel heb ik de afgelopen drie maanden gemiddeld per maand aan boodschappen uitgegeven?" of "Welke vaste lasten gaan er elke maand van mijn rekening af, en hoeveel is dat samen?" Je krijgt antwoord uit je echte transacties.
Begroting voorbeeld: zo ziet een maandbegroting eruit
Zo ziet een begroting eruit in de minimumvoorbeeldbegrotingen van het Nibud (juli 2025, de nieuwste openbare editie). Het zijn voorbeelden op minimumniveau, geen norm en geen doel: het inkomen is een bijstandsuitkering met vakantietoeslag, zorgtoeslag en huurtoeslag, voor gezinnen aangevuld met kinderbijslag en kindgebonden budget, en de huur is een huur die vaak voorkomt bij dat huishouden. De laatste kolom is voor je eigen bedragen.
Minimumvoorbeeldbegroting van het Nibud, bedragen per maand, juli 2025, met een lege kolom voor je eigen begroting.
| Post | Alleenstaande | Paar zonder kinderen | Paar met 2 kinderen (8 en 13) | Jouw bedrag |
|---|---|---|---|---|
| Inkomsten | € 1.881 | € 2.610 | € 3.357 | € … |
| Vaste lasten | € 1.090 | € 1.381 | € 1.595 | € … |
| waarvan huur | € 636 | € 670 | € 691 | € … |
| Reserveringsuitgaven | € 219 | € 328 | € 457 | € … |
| Huishoudelijke uitgaven | € 310 | € 562 | € 748 | € … |
| waarvan voeding | € 272 | € 495 | € 634 | € … |
| Sociale participatie | € 128 | € 210 | € 353 | € … |
| Saldo (inkomsten min uitgaven) | € 134 | € 129 | € 204 | € … |
| Lokale lasten, niet in het saldo (indicatie) | € 56 | € 76 | € 76 | € … |
Welke posten staan er in een voorbeeldbegroting?
Als model voor je eigen posten: zo is de begroting voor een alleenstaande opgebouwd.
Posten in de minimumvoorbeeldbegroting van het Nibud voor een alleenstaande, per maand, juli 2025.
| Blok | Posten met een bedrag | Posten zonder bedrag |
|---|---|---|
| Vaste lasten (€ 1.090) | huur € 636, energie € 143, water € 17, telefoon, televisie en internet € 64, zorgverzekeringen € 179, overige verzekeringen € 26, bankkosten € 3, vervoer € 22 | lokale lasten (indicatie € 56), kinderopvang, contributies en abonnementen, levensonderhoud anderen, betalingsverplichtingen |
| Reserveringsuitgaven (€ 219) | kleding € 62, inboedel € 88, onderhoud huis en tuin € 31, zelfzorgmiddelen € 6, eigen risico zorgverzekering € 32 | vrijetijdsuitgaven |
| Huishoudelijke uitgaven (€ 310) | voeding € 272, was- en schoonmaakartikelen € 7, persoonlijke verzorging € 26, diversen € 5 | huishoudelijke dienstverlening, huisdieren, roken |
| Sociale participatie (€ 128) | minimale bedragen voor bijvoorbeeld een sportclub, een tijdschrift of de bibliotheek, bezoek en recreatie | geen |
Lees de bedragen met drie kanttekeningen. De lokale lasten staan tussen haakjes: een indicatie van wat gemiddeld nodig is zonder kwijtschelding, en ze tellen niet mee in het saldo. Posten met een sterretje, zoals abonnementen, kinderopvang en vrije tijd, hebben geen bedrag, omdat er volgens het Nibud geen minimum voor te geven is. En de zorgverzekeringen bestaan uit een basis- en een aanvullende verzekering. Het Nibud zegt er zelf bij: "Voor de eigen situatie dient een individuele begroting te worden opgesteld." Nieuwere edities uit januari en juli 2026 zijn alleen voor leden van de NVVK beschikbaar.
Ligt je inkomen in de buurt van deze bedragen, lees dan ook rondkomen met een laag inkomen.
Hoe maak je een overzicht van je inkomsten en uitgaven?
Een overzicht van je inkomsten en uitgaven kijkt terug: wat kwam er binnen en wat ging eraf. Een begroting kijkt vooruit. Maak dus eerst zo'n financieel overzicht uit de afschriften van de afgelopen drie maanden, en bouw daar je begroting op.
- Haal je afschriften erbij. Open de afgelopen drie maanden in je bankapp of download ze. Wil je een heel jaar zien, vraag dan het jaaroverzicht van je bank op.
- Zet elke bij- en afschrijving bij een post: inkomsten, vaste lasten, reserveringsuitgaven of huishoudelijke uitgaven. Overboekingen tussen je eigen rekeningen tel je niet mee.
- Tel per post op en deel door drie. Dan heb je een gemiddelde per maand, zonder dat één dure maand het beeld bepaalt.
- Leg het naast je begroting. Waar gaf je meer uit dan je had gepland, en waar minder? Daar pas je je begroting op aan.
Waar haal je de cijfers vandaan? ING, Rabobank en ABN AMRO hebben een inzichtfunctie in hun eigen app. Bij ABN AMRO zit die volgens de bank zelf (2026) alleen in de app, en volgens Wijzer in geldzaken werkt die functie bij alle drie alleen met de rekeningen bij die bank zelf. Heb je rekeningen bij meer banken, dan tel je ze zelf bij elkaar in een spreadsheet. Of je vraagt het Martia: jij houdt de begroting, Martia telt op wat je uitgaf, uit de transacties van je gekoppelde rekeningen.
Inkomsten en uitgaven in Excel?
Dat kan prima: in een eigen spreadsheet, of in een kant-en-klaar bestand zoals de Maandbegroting van het Nibud. Wat een spreadsheet je oplevert en wanneer een app handiger is, lees je in huishoudboekje in Excel of een app.
Hoeveel zet je per post in je begroting?
Het bedrag per post hangt af van drie dingen: wat je werkelijk uitgaf, wat je belangrijk vindt en wat je verdient. Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk is het de moeilijkste keuze van je hele begroting: zet je voor boodschappen € 400 neer of € 700?
Begin met je eigen cijfers
De beste basis is het gemiddelde van de afgelopen drie maanden. Tel per post op wat je echt uitgaf en deel door drie. Laat een maand waarin je je vakantiegeld uitgaf of een grote eenmalige aankoop deed buiten beschouwing, anders klopt het gemiddelde niet. Niet aannemen, nakijken. Jij bepaalt de bedragen per post; Martia deelt je transacties in, telt op wat je uitgaf en antwoordt in de chat.
Referentiepunt: hoe een Nederlands huishouden gemiddeld uitgeeft
Ter vergelijking zie je hieronder hoe Nederlandse huishoudens hun consumptie in 2022 verdeelden, volgens Eurostat. Dat is een referentiepunt, geen norm: je eigen begroting hangt af van waar je woont, met wie en hoe.
Verdeling van de consumptie van Nederlandse huishoudens, in procenten van de totale consumptie (Eurostat, tec00134, 2022).
| Categorie | Aandeel | Wat eronder valt |
|---|---|---|
| Wonen, water en energie | 23,4% | Huur, energie, water, onderhoud; voor een koopwoning een toegerekende huur, niet je hypotheek |
| Overige goederen en diensten | 13,4% | De restcategorie van de statistiek (COICOP 12) |
| Vervoer | 12,1% | Auto, brandstof, NS en ov, fiets |
| Voeding en alcoholvrije dranken | 11,7% | Boodschappen bij Albert Heijn, Jumbo, Lidl of Aldi |
| Recreatie en cultuur | 9,6% | Uitjes, hobby's, sport, bioscoop |
| Restaurants en hotels | 9,2% | Uit eten, bezorging via Thuisbezorgd, hotels |
| Kleding en schoenen | 5,1% | Kleding en schoenen |
| Zorg (eigen betalingen) | 3,3% | Apotheek, tandarts, brillen; zonder de premie van je basisverzekering |
Drie kanttekeningen. De percentages zijn aandelen van wat huishoudens uitgeven, niet van hun inkomen. Bij wonen telt Eurostat geen hypotheeklasten mee: voor een koopwoning rekent de statistiek met een fictieve huurwaarde (CBS), dus vergelijk je hypotheek niet met die 23,4%. En zorg lijkt met 3,3% klein, maar dat is alleen wat je zelf betaalt: de premie van je basisverzekering valt erbuiten, terwijl je hem in je eigen begroting bij je vaste lasten zet.
Wat doe je als een post te laag blijkt?
Ga je twee tot drie maanden achter elkaar over hetzelfde bedrag heen, dan ligt het waarschijnlijk aan het bedrag, niet aan jou. Verhoog het en haal het verschil uit een post waar je steeds geld overhoudt. Een begroting moet je leven weergeven, niet een ideaalbeeld ervan.
Andere manieren om je geld te verdelen
Deze gids volgt de indeling van het Nibud, maar er zijn ook vaste verdeelregels. De bekendste is de 50/30/20-regel: 50% van je netto-inkomen voor wat moet, 30% voor wat je wilt en 20% voor sparen en schulden aflossen. Het Nibud heeft geen eigen 50/30/20-regel; of die verdeling bij jouw woonlasten past, lees je in de 50/30/20-regel voor je huishoudbudget. Wie elke euro vooraf een bestemming wil geven, kiest een nulbudget (zero-based budgeting). Welke budgetmethode bij je past, staat in de gids over budgetteren. En met eerst jezelf betalen zet je sparen vóór het uitgeven.
Wil je dat elke euro een eigen potje krijgt?
Met de potjesmethode geef je elk deel van je inkomen vooraf een eigen potje, zonder contant geld. Hoe dat met subrekeningen werkt, lees je bij spaarpotjes bij je bank.
Hoe kun je gratis een begroting maken?
Gratis een begroting maken kan met een Excel-bestand van het Nibud of van Rabobank, of met de inzichtfunctie in je bankapp. Bij de Excel-bestanden vul je je cijfers zelf in.
- Maandbegroting van het Nibud: een gratis Excel-document met de blokken inkomsten, vaste lasten, reserveringsuitgaven, huishoudelijke uitgaven en tekort of overschot; dezelfde indeling als in deze gids. Je downloadt het via Plannen en begroten op nibud.nl.
- Huishoudboekje van Rabobank: een gratis Excel-bestand, zonder in te loggen te downloaden, met tabbladen voor een maandbegroting, een jaaroverzicht en een spaarplan.
- De inzichtfunctie in je bankapp: bij ING, Rabobank en ABN AMRO zit die in de eigen app van de bank, bij ING zonder extra kosten en bij Rabobank gratis (volgens de banken zelf, 2026), maar alleen voor de rekeningen bij die bank.
Het Nibud heeft daarnaast het Persoonlijk Budgetadvies, een online tool die in drie stappen laat zien waar je geld blijft en of je meer of minder uitgeeft dan andere huishoudens. Houd je liever eerst bij wat je uitgeeft, begin dan met een gratis huishoudboekje. En kom je er alleen niet uit, lees dan wat de hulp van een budgetcoach inhoudt.
Wil je niets overtypen, dan kom je uit bij een app die je rekeningen inleest. Welke er zijn en wat ze kosten, zie je in budget-apps vergeleken. Martia is een betaalde dienst: € 9 per maand of € 59 per jaar. Daarvoor stel je in het Nederlands vragen over je echte transacties.
Is het veilig om je bank te koppelen?
Koppel je een rekening aan een app die via PSD2 je rekeningen inleest, dan bevestig je dat bij je eigen bank en geef je je bankwachtwoord nooit aan de app. Zo'n app krijgt alleen leestoegang en kan geen geld overmaken; de toestemming bevestig je uiterlijk elke 180 dagen opnieuw bij je bank (Gedelegeerde Verordening (EU) 2022/2360). Meer daarover in is het veilig om je bank te koppelen.
Welke fouten maak je snel bij een begroting?
Een begroting mislukt meestal door het ontwerp van het plan, niet door een gebrek aan discipline. Voordat je het jezelf kwalijk neemt: dit gaat het vaakst mis.
- Plannen op gevoel in plaats van op cijfers. "Ik geef denk ik zo'n € 350 per maand uit aan boodschappen" is geen goede basis. Kijk je afschriften na: wat je echt uitgeeft, kan flink afwijken van wat je dacht. Waar dat verschil meestal zit, lees je in waar blijft mijn geld.
- Reserveringsuitgaven en jaarlasten vergeten. De jaarpremie van je autoverzekering, de APK, de aanslag van gemeente en waterschap, het eigen risico, de vakantie, Sinterklaas en kerst: het Nibud noemt dit soort kosten reserveringsuitgaven. Het zijn geen verrassingen, het zijn voorspelbare kosten, en de Twaalfdelen-regel uit stap 3 vangt ze op. Omgekeerd werkt het ook voor je vakantiegeld: dat komt één keer per jaar binnen, meestal in mei of juni, dus geef het vooraf een bestemming in plaats van het te laten opgaan in de gewone maand.
- Te krappe bedragen vanaf dag één. Gaf je de afgelopen drie maanden € 600 per maand uit aan boodschappen, dan houd je een begroting van € 300 niet vol. Realisme gaat voor ambitie: begin bij je werkelijke uitgaven en schaaf daarna stap voor stap bij, niet in één keer.
- Tussendoor niet kijken. Je maakt de begroting één keer per maand, maar je kijkt er vaker naar; geldfit raadt minimaal twee momenten per maand aan. Zonder tussentijdse check merk je pas aan het eind van de maand dat je over een post heen bent, als het te laat is om bij te sturen.
- De begroting opgeven na de eerste overschrijding. Een overschreden post is informatie, geen vonnis. € 100 meer aan boodschappen dan gepland? Noteer waarom. Pas het bedrag aan als het onrealistisch was, of haal het verschil uit een andere post. Maar gooi de begroting niet weg: dat is het enige wat hem echt laat mislukken.
Hoe helpt Martia bij je begroting?
Martia is de AI met wie je in het Nederlands over je geld praat: het leest je rekeningen in en beantwoordt je vragen uit je echte transacties. De begroting maak je zelf; Martia haalt het verzamelen en overtypen van je cijfers weg.
Je rekening automatisch bijgewerkt
Martia leest je betaalrekening via open banking met Enable Banking, onder de PSD2-richtlijn, en heeft alleen leestoegang. Je transacties komen vanzelf binnen, je hoeft niets in te voeren. Welke banken je kunt koppelen, zie je in de bankenlijst in de app.
Indelen zonder moeite
Martia deelt je transacties in op basis van de naam van de winkel of de ontvanger. Albert Heijn wordt boodschappen, Shell brandstof, Pathé vrije tijd en een incasso van Vattenfall energie. Klopt een categorie niet, dan verbeter je hem. Hoe dat werkt, lees je in automatisch uitgaven categoriseren.
Meerdere betaalrekeningen samen
Een betaalrekening bij ING en een en/of-rekening bij ASN Bank (voorheen SNS en RegioBank)? In Martia zie je de transacties van je gekoppelde betaalrekeningen samen, en je uitgaven per categorie over die rekeningen heen. Overboekingen naar je spaarrekening zie je op je betaalrekening; niet elke spaarrekening kun je koppelen. Zie ook meerdere bankrekeningen in één overzicht.
Vragen in plaats van grafieken
Je hoeft geen dashboard te lezen. Je vraagt het gewoon: "hoeveel heb ik deze maand al uitgegeven aan uit eten?" of "wat houd ik over na de vaste lasten?" Martia antwoordt uit je echte transacties, en jij legt het antwoord naast de bedragen in je begroting.
Martia: de AI met wie je over je geld praat
Je vraagt in het Nederlands, bijvoorbeeld "Hoeveel heb ik dit jaar betaald aan posten die maar één keer per jaar komen, zoals verzekeringen en de APK?", en krijgt antwoord uit je echte transacties. Hoe ver je transacties teruggaan, hangt af van je bank. Geen spreadsheet, niets overtypen. Martia kost € 9 per maand of € 59 per jaar.
Snelle aanbeveling
- Indeling: Vaste lasten, reserveringen, huishoudgeld — de drie groepen van het Nibud; onderaan zie je of je tekortkomt of overhoudt.
- Voor beginners: Eerst een overzicht van drie maanden — dan rust je begroting op wat je echt uitgaf, niet op een schatting.
- Voor gevorderden: Het nulbudget — elke euro een bestemming; sterk als je schulden aflost of voor een concreet doel spaart.
- Zonder overtypen: Martia — je stelt je vraag in het Nederlands en krijgt antwoord uit je echte transacties.
Veelgestelde vragen
Hoe maak je een begroting?
Een begroting maak je in vijf stappen. 1) Tel je inkomsten per maand op: nettosalaris of uitkering, toeslagen en kinderbijslag, die je per kwartaal krijgt en dus door drie deelt. 2) Zet je vaste lasten op een rij, zoals huur, energie, verzekeringen en abonnementen. 3) Reserveer elke maand voor onregelmatige uitgaven, zoals kleding, het eigen risico en vakantie. 4) Bepaal je huishoudelijke uitgaven: voeding, schoonmaakmiddelen en persoonlijke verzorging. 5) Trek alles af en kijk of je overhoudt of tekortkomt. Die indeling gebruikt het Nibud (2026). In de minimumvoorbeeldbegroting van het Nibud voor een alleenstaande (juli 2025) gaat € 1.090 van de € 1.881 inkomen per maand naar vaste lasten. Baseer je eigen bedragen op het gemiddelde van de afgelopen drie maanden op je afschrift. Zo weet je vooraf hoe je je salaris over de hele maand verdeelt.
Wat is een begroting?
Een begroting is een overzicht van je verwachte inkomsten en uitgaven voor de komende maand of het komende jaar. Volgens het Nibud (2026) geeft een begroting overzicht en inzicht in hoeveel geld je binnenkrijgt en hoeveel je hebt om uit te geven, en is een begroting altijd uniek en persoonlijk. Een overzicht van verwachte inkomsten en uitgaven heet dus een begroting. Het verschil met een huishoudboekje of kasboek: dat kijkt terug naar wat je al uitgaf, een begroting kijkt vooruit. Ook de overheid en bedrijven maken begrotingen; voor je huishouden gaat het om een persoonlijke begroting met je eigen inkomsten, vaste lasten, reserveringen en huishoudelijke uitgaven.
Wat staat er in een begroting?
In een persoonlijke begroting staan je inkomsten en drie groepen uitgaven, volgens de indeling van het Nibud (2026). Inkomsten zijn je salaris of uitkering, toeslagen, kinderbijslag, vakantiegeld en een eventuele belastingteruggave. Vaste lasten zijn uitgaven die meestal verplicht zijn en in een contract vastliggen, zoals huur, hypotheek en verzekeringen. Reserveringsuitgaven komen zeker een keer, maar je weet niet wanneer: kleding, vervanging van je inboedel, het eigen risico en vakantie. Huishoudelijke uitgaven zijn voeding, was- en schoonmaakmiddelen en persoonlijke verzorging. Onderaan trek je de uitgaven af van de inkomsten: dat is je tekort of overschot. In de Nibud-voorbeeldbegroting voor een alleenstaande (juli 2025) blijft er € 134 per maand over, nog zonder de lokale lasten.
Hoe stel je een budgetplan op?
Een budgetplan is hetzelfde als een begroting: een plan voor wat er deze maand binnenkomt en waar het naartoe gaat. Je stelt het op in vijf stappen. Tel eerst je netto-inkomsten per maand op. Zet daarna je vaste lasten op een rij, reserveer een bedrag voor onregelmatige uitgaven zoals kleding en het eigen risico, en bepaal wat je kwijt bent aan boodschappen en andere huishoudelijke uitgaven. Trek dat af van je inkomsten en kijk of er iets overblijft. Gebruik voor de bedragen niet je geheugen, maar het gemiddelde van de afgelopen drie maanden op je afschrift. Leg het plan daarna minimaal twee keer per maand naast wat je echt uitgaf, zoals geldfit (2025) aanraadt.
Hoe kan ik gratis een begroting maken?
Gratis een begroting maken kan op drie manieren. Het Nibud biedt de Maandbegroting, een gratis Excel-document met de blokken inkomsten, vaste lasten, reserveringsuitgaven, huishoudelijke uitgaven en tekort of overschot. Rabobank heeft een gratis huishoudboekje in Excel dat je zonder in te loggen downloadt, met tabbladen voor een maandbegroting, een jaaroverzicht en een spaarplan. En ING, Rabobank en ABN AMRO delen je uitgaven in hun eigen app in, bij ING zonder extra kosten en bij Rabobank gratis (volgens de banken zelf, 2026), maar volgens Wijzer in geldzaken alleen voor de rekeningen bij die bank. Wie niets wil overtypen en rekeningen bij meer banken heeft, komt uit bij een app die rekeningen inleest. Martia is zo'n app en kost € 9 per maand of € 59 per jaar.
Wat zijn reserveringsuitgaven?
Reserveringsuitgaven zijn uitgaven waarvan zeker is dat je ze een keer krijgt, maar niet wanneer. Het Nibud (2026) noemt als voorbeelden de vervanging van je inboedel, het eigen risico van je zorgverzekering, kleding en vakantie. Je zet er elke maand een vast bedrag voor opzij, zodat de rekening je maand niet omgooit. Een voorbeeld: het verplichte eigen risico is in 2026 € 385 per jaar (Rijksoverheid). Reserveer je het volledige bedrag, dan is dat € 32,08 per maand. In de minimumvoorbeeldbegroting van het Nibud voor een alleenstaande (juli 2025) gaat in totaal € 219 per maand naar reserveringsuitgaven. Zet het geld op een aparte spaarrekening, dan ligt het klaar als de rekening komt.
Hoe maak ik een overzicht van mijn inkomsten en uitgaven?
Een overzicht van je inkomsten en uitgaven maak je uit je afschriften, in vier stappen. Open de afschriften van de afgelopen drie maanden in je bankapp of download ze. Zet elke bij- en afschrijving bij een post: inkomsten, vaste lasten, reserveringsuitgaven of huishoudelijke uitgaven, en laat overboekingen tussen je eigen rekeningen weg. Tel per post op en deel door drie, zodat je een gemiddelde per maand hebt. Leg dat gemiddelde daarna naast je begroting. Het verschil tussen de twee: een overzicht kijkt terug naar wat er gebeurde, een begroting kijkt vooruit naar wat er mag gebeuren. Het overzicht levert dus de cijfers waarop je begroting rust.
Hoe verwerk je vakantiegeld in je begroting?
Tel vakantiegeld niet mee als gewoon maandinkomen. Volgens de Rijksoverheid heb je recht op minimaal 8% van je brutojaarsalaris van het afgelopen jaar, en de meeste werknemers krijgen het in mei of juni; op je loonstrook staat hoeveel. Het Nibud (2026) rekent vakantiegeld wel tot je besteedbaar inkomen per jaar. In een maandbegroting heb je dus twee keuzes: reken het nettobedrag om naar een twaalfde per maand, of geef het vooraf één bestemming, zoals je reserveringsuitgaven, je buffer of de vakantie zelf. Wat je beter niet doet: het in mei of juni laten opgaan in de gewone maand, want dan mis je het de rest van het jaar.
Hoe maak je een begroting als je inkomen elke maand anders is?
Plan op je minimale veilige inkomen: het bedrag dat je ook in je slechtste maand verwacht. Daarop baseer je je vaste lasten, reserveringen en huishoudelijke uitgaven. Zet in betere maanden het overschot op een aparte rekening en vul magere maanden daaruit aan. Zo blaast een goede maand je plan niet op en haalt een slechte maand het niet onderuit. Dat werkt voor zzp'ers en freelancers, maar ook voor werknemers met wisselende uren of een oproepcontract. Kijk na een paar maanden of je minimum klopt met wat er echt binnenkwam. Met je rekening gekoppeld aan Martia vraag je gewoon hoeveel er de afgelopen drie maanden per maand binnenkwam.
Hoe vaak moet je je begroting bijwerken?
Maak je begroting één keer per maand, aan het eind van de lopende maand. Je weet dan wat je deze maand uitgaf en je herinnert je nog wat er gebeurde. Komt je salaris niet op de eerste binnen, laat je begrotingsmaand dan beginnen op de dag dat het op je rekening staat, zodat je plant met geld dat er echt is. Kijk tussendoor ook: geldfit (2025) raadt aan om minimaal twee momenten per maand naar je begroting te kijken. Dan merk je op tijd dat een post uit de hand loopt en kun je nog bijsturen. Verandert er iets groots, zoals een nieuw contract, een verhuizing of een huurverhoging, pas je begroting dan meteen aan.
Wat doe je als je over een post in je begroting heen gaat?
Zie het niet als falen, zie het als informatie. Schrijf op waarom het gebeurde. Was het een eenmalige uitgave, zoals een verjaardagscadeau? Was het bedrag te laag en moet het omhoog? Of is het een patroon dat je wilt veranderen? Eén overschrijding maakt je begroting niet kapot; het plan opgeven wel. Haal het verschil uit een post waar je deze maand minder uitgaf, of verhoog het bedrag voor volgende maand. Ga je twee tot drie maanden achter elkaar over dezelfde post heen, dan ligt het waarschijnlijk aan je begroting en niet aan jou. Een begroting moet je leven weergeven, niet een ideaalbeeld ervan.
Bronnen
- Nibud (2026), Plannen en begroten, met de Maandbegroting in Excel, nibud.nl
- Nibud (2026), De Nibud-methode van budgetteren, nibud.nl
- Nibud (2025), Nibud minimumvoorbeeldbegrotingen juli 2025 (pdf, gepubliceerd via de NVVK), nvvk.nl
- Nibud (2026), Geldzaken in de praktijk 2026: 38% van de huishoudens komt moeilijk rond (2024: 32%), enquête onder 2.515 Nederlanders van 18 tot en met 75 jaar, nibud.nl
- Nibud (2026), Persoonlijk Budgetadvies, nibud.nl
- Rijksoverheid (2026), Hoe hoog is mijn vakantiegeld?, rijksoverheid.nl
- Rijksoverheid (2026), Eigen risico zorgverzekering: € 385 in 2026, rijksoverheid.nl
- SVB (2026), Bedragen kinderbijslag, derde en vierde kwartaal 2026, svb.nl
- Rabobank (2026), Huishoudboekje downloaden, rabobank.nl
- Wijzer in geldzaken (laatste update oktober 2024), Huishoudboekjes vergelijken, met de pagina's over ING, Rabobank en ABN AMRO, wijzeringeldzaken.nl
- ING (2026), Inzicht: inbegrepen in alle betaalpakketten, zonder extra kosten, ing.nl
- Rabobank (2026), Inzicht: veelgestelde vragen: de functie is gratis en toont alleen Rabobank-rekeningen, rabobank.nl
- ABN AMRO (2026), Inzicht met de app: Inzicht is alleen beschikbaar in de ABN AMRO app, abnamro.nl
- ASN Bank (2026), Gezamenlijke rekening: een gezamenlijke rekening, ook wel en/of-rekening genoemd, staat op naam van twee personen, asnbank.nl
- geldfit.nl (2025), Simpel een begroting maken, bijgewerkt 3 november 2025, geldfit.nl
- Eurostat, tec00134: bestedingen van huishoudens naar bestedingsdoel (Nederland, gegevens over 2022), ec.europa.eu
- CBS, Productie en consumptie van eigen woondiensten (begrip), cbs.nl
- Europese Commissie (2022), Gedelegeerde Verordening (EU) 2022/2360, eur-lex.europa.eu