Kosten van levensonderhoud 2026: wat kost het leven in Amsterdam, Utrecht, Rotterdam, Den Haag, Eindhoven en Groningen?

Wat zijn de kosten van levensonderhoud in de grote steden in 2026? Het korte antwoord

Kort gezegd: Amsterdam is in 2026 de duurste van deze zes steden, Groningen de goedkoopste voor een nieuwe vrije-sectorwoning en om te kopen, en vrijwel het hele verschil zit in wonen. Loonheffing, zorgpremie en energiebelasting zijn in elke stad gelijk.

De kosten van levensonderhoud in de grote Nederlandse steden bestaan uit drie lagen: wonen, lokale vaste lasten (gemeente, waterschap, vervoer) en je dagelijkse uitgaven. Alleen de eerste twee verschillen aantoonbaar per stad. Voor boodschappen is dat niet te zeggen: het CBS publiceert geen prijsindex per stad, en voedingsmiddelen, dranken en tabak waren in augustus 2026 landelijk zelfs 0,5% goedkoper dan een jaar eerder, bij een totale inflatie van 3,3% (CBS).

Drie huurcijfers die elk iets anders meten

In de eerste tabel staan drie soorten huurcijfers, en ze meten elk iets anders. Pararius meet de vraaghuur: wat professionele verhuurders in hun advertenties vragen, voor vrije-sectorwoningen. NVM en VGM NL meten de contracthuur die bij nieuwe verhuringen werkelijk is afgesproken, in een andere steekproef; die ligt meestal lager, al komt hij in Utrecht met € 22,49 per m² juist boven de Pararius-vraaghuur uit (beide tweede kwartaal 2026). Het WoonOnderzoek Nederland 2024 meet wat alle huurders, ook zittende huurders in corporatiewoningen, feitelijk kwijt zijn aan huur, energie, water en heffingen, na huurtoeslag.

De bedragen voor 70 m² zijn onze rekensom, geen Pararius-cijfer: Pararius publiceert per stad alleen een prijs per m². We rekenen met 70 m²: 50 m² tegen de gemiddelde vraaghuur komt buiten Amsterdam onder € 1.228,07 uit, en een nieuw contract met zo'n aanvangshuur is dan geen vrije sector (Rijksoverheid, 2026). Kleine woningen zijn per m² meestal duurder dan het gemiddelde, dus voor een klein appartement is dit bedrag eerder te laag dan te hoog. De WoON-cijfers gaan over woningmarktregio's, niet over gemeenten: “regio Amsterdam” is meer dan de stad.

Lokale lasten, ov en kinderopvang per stad

Naast de woning verschillen per stad ook de gemeentelijke lasten, het waterschap, de prijs van een busrit en hoe vaak ouders boven de maximum uurprijs voor kinderopvang uitkomen. Het inkomen staat erbij om de bedragen naast te leggen.

Let ook op welke groep een bron vergelijkt. De huurstijging publiceert het CBS alleen voor de G4 (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht), en een mediaan huishoudensinkomen per gemeente hebben we alleen voor die vier. Pararius bespreekt in zijn bericht de G4 en Eindhoven; dat zijn de “vijf Pararius-steden” verderop. De prijs voor de stad Groningen komt uit de kaart met Nederlandse steden bij hetzelfde bericht. De rit van 10 km is een illustratie; welk gebied elk ov-abonnement dekt, staat verderop bij het ov.

Verdien je in Amsterdam netto meer of minder dan in Groningen?

Bij hetzelfde brutoloon betaal je in elke Nederlandse gemeente dezelfde loonheffing. De Belastingdienst gebruikt voor werknemers die in Nederland wonen dezelfde witte maandtabel, “Nederland, Standaard”. Bij een tabelloon van € 4.000,50 per maand is de loonheffing in 2026 € 820,92 met loonheffingskorting, bij € 3.001,50 is dat € 388,58 (Belastingdienst, witte maandtabel 2026; werknemers onder de AOW-leeftijd). Dat geldt in Amsterdam en in Groningen precies zo.

Een gemeentelijke inkomstenbelasting bestaat niet. Gemeenten hebben een gesloten belastingstelsel (artikel 132, lid 6, van de Grondwet): ze mogen alleen heffen wat in de wet staat, zoals de onroerendezaakbelasting (ozb), rioolheffing, afvalstoffenheffing en parkeer- en toeristenbelasting (VNG, 2025; Rijksoverheid). Ook de schijven van box 1, de heffingskortingen, het minimumloon en het vakantiegeld van minimaal 8% zijn landelijk geregeld.

Dat wil nog niet zeggen dat je nettoloon overal precies gelijk is. Pensioenpremie en cao-inhoudingen verschillen per werkgever, en de pensioenpremie gaat er bovendien af voordat de loonheffing wordt berekend. De premie voor je basisverzekering, gemiddeld € 157 per maand (Rijksoverheid, 2026), betaal je apart aan je zorgverzekeraar. Het verschil tussen steden zit dus niet op je loonstrook. Het zit in wat er daarna van je rekening afgaat: huur, gemeente, waterschap, vervoer en, met kinderen, kinderopvang.

Waarom betalen zittende huurders minder dan nieuwe huurders?

Twee buren in hetzelfde portiek, twee woningen van 70 m². De een tekende tien jaar geleden een sociale huurwoning en zag de huur sindsdien elk jaar met een wettelijk begrensd percentage stijgen; de ander tekende deze zomer in de vrije sector en betaalt de markt van nu. Zelfde stad, zelfde vierkante meters, twee verschillende kosten van levensonderhoud.

In elke grote stad bestaan twee huurmarkten naast elkaar: die van wie nu een woning zoekt, en die van wie al jaren op hetzelfde adres woont. Een nieuwe vrije-sectorhuur wordt vastgesteld op de markt van vandaag; bij sociale huur en middenhuur begrenst het puntenstelsel ook de aanvangshuur. Daarna mag de huur maar beperkt stijgen: in 2026 maximaal 4,4% bij een vrije-sectorcontract, 6,1% in de middenhuur en 4,1% in de sociale huur per 1 juli (Rijksoverheid). Die maxima gelden niet voor de aanvangshuur van een nieuw vrije-sectorcontract. Het puntenstelsel zelf verandert pas op 1 januari 2027: dan gaan de drie aanpassingen in die in september 2026 zijn vastgesteld (Staatsblad 2026, 267).

Het gat is groot. Huurders in Nederland betaalden in 2024 gemiddeld € 869 per maand aan netto woonlasten, inclusief energie, water en heffingen en na aftrek van huurtoeslag (WoonOnderzoek Nederland 2024). Wie in het tweede kwartaal van 2026 op Pararius een vrije-sectorwoning zocht, zag een gemiddelde vraaghuur van € 1.882 per maand, alleen al voor de huur, en 41% van het aanbod vroeg meer dan € 2.000 (Pararius). Een deel van het verschil zit ook in het soort verhuurder: corporatiehuurders waren in 2024 gemiddeld € 698 per maand kwijt aan netto woonlasten, particuliere huurders € 1.177 (WoonOnderzoek Nederland 2024). De huren van alle huurwoningen stegen in juli 2026 met 4,4%; zonder bewonerswisselingen was dat 3,8% (CBS).

Daarom zegt een stadsgemiddelde weinig over jou. Woon je al tien jaar in een corporatiewoning, dan lijkt jouw Amsterdam meer op het gemiddelde van WoON dan op de advertenties van Pararius. Zoek je nu, dan is het andersom. Het getal dat ertoe doet, is je eigen woonquote, en die staat niet in een tabel maar in je afschriften. Hoe je die vindt, lees je in waar blijft mijn geld.

Wat kost wonen in Amsterdam in 2026?

Amsterdam is in 2026 de duurste stad van Nederland om te huren (Pararius; NVM en VGM NL) en van de zes steden in dit stuk ook de duurste om te wonen, of je nu huurt of koopt. Wie er alleen woont en nu nieuw huurt in de vrije sector, is € 2.229 per maand kwijt bij 50 m² en € 2.802 bij 70 m², eigen risico en een minimaal gezond boodschappenpakket inbegrepen. Zonder boodschappen is dat bij 70 m² € 2.529: het bedrag waarmee we de andere steden vergelijken. Kleding, telefoon, verzekeringen en uitgaan zitten er nog niet in.

Huren en kopen in Amsterdam

Op 1 januari 2025 was 69% van alle Amsterdamse woningen een huurwoning, het hoogste aandeel van de zes steden (CBS, via het Compendium voor de Leefomgeving). De vraaghuur steeg in een jaar maar 2,6%; van de vijf Pararius-steden steeg hij alleen in Utrecht minder (Pararius, tweede kwartaal 2026). Ook de koopprijzen stegen er in het tweede kwartaal van 2026 nauwelijks: 0,8% (CBS).

Wie al jaren huurt, merkt minder van de markt van nu, en de huren van alle Amsterdamse huurwoningen stegen in juli 2026 het minst van de G4 (CBS). Wie particulier huurt, is wel veel kwijt: particuliere huurders in de regio Amsterdam hebben de hoogste woonquote van de zes regio's (WoonOnderzoek Nederland 2024).

Gemeente, water, energie en vervoer in Amsterdam

Als huurder betaal je in Amsterdam geen rioolheffing, alleen afvalstoffenheffing: € 352 per jaar voor één persoon (gemeente Amsterdam, 2026). Eigenaren blijven met ozb en rioolheffing erbij onder het landelijk gemiddelde, dankzij het lage ozb-tarief (COELO 2026).

In 2025 verbruikte een gemiddelde Amsterdamse woning 580 m³ gas, tegen 790 m³ landelijk, en 18,4% van de woningen zit op een warmtenet (CBS, voorlopige cijfers). Een GVB Vrij-abonnement voor volwassenen, voor alle bussen, trams, metro's en nachtbussen van GVB, kost € 129 per maand (GVB, 2026). Met saldo betaal je € 0,217 per kilometer, het hoogste kilometertarief van de zes steden.

Inkomen in Amsterdam

Het mediane besteedbare inkomen van Amsterdamse huishoudens lag in 2024 onder de landelijke mediaan van € 47.600 (CBS, voorlopig). Dat komt deels doordat er veel alleenstaanden en studenten wonen. Per persoon ligt het mediane persoonlijk inkomen, vóór belasting en niet alleen van werknemers, juist boven het landelijke niveau: € 36.200 tegen € 34.300 (CBS, 2024, voorlopig). Tegelijk had Amsterdam met 6,7% het hoogste armoedepercentage van de grote steden (CBS, Leven in armoede 2025).

Wie er al jaren woont, betaalt vooral de huur van toen; wie nu komt, betaalt de markt van nu.

Wat kost wonen in Utrecht in 2026?

Utrecht is na Amsterdam de duurste stad om een huis te kopen en heeft de hoogste gemeentelijke lasten van de zes, maar de vrije-sectorhuur staat er bijna stil: de vraaghuur steeg in een jaar met amper 0,7%, de kleinste stijging van de vijf Pararius-steden (Pararius, tweede kwartaal 2026). Alleenwonend en nu 70 m² huren: € 2.005 per maand aan wonen, zorg en U-OV Max tot het plafond, nog zonder boodschappen. In Amsterdam is dat € 2.529.

Huren en kopen in Utrecht

Een woning van 50 m² zou tegen de gemiddelde vraaghuur € 1.081 kosten (Pararius-vraaghuur × 50, tweede kwartaal 2026). Dat ligt onder de grens van € 1.228,07: een nieuw contract met zo'n aanvangshuur is sinds de Wet betaalbare huur geen vrije sector, maar middenhuur of sociale huur, afhankelijk van de punten (Rijksoverheid, 2026). Kamers werden wel duurder: de mediane kamerhuur steeg in een jaar met 10,1% (Kamernet, tweede kwartaal 2026).

Gemeente, water en vervoer in Utrecht

Utrecht heeft de hoogste gemeentelijke lasten van de zes steden, voor huurders en voor eigenaren. Voor een eigenaar met een meerpersoonshuishouden is dat plek 309 van de 342 gemeenten (plek 1 is het goedkoopst; COELO 2026). De afvalstoffenheffing loopt van € 346,25 voor één persoon tot € 600,05 voor vier of meer personen (gemeente Utrecht, 2026). Drinkwater is er juist goedkoop: Vitens rekent € 1,75 per m³ bij 100 m³ per jaar, exclusief btw en belasting op leidingwater, het laagste tarief van Nederland (Vewin, 2026).

Voor bus en tram werkt U-OV met een plafond: met U-OV Max betaal je als volwassene nooit meer dan € 100 per maand, voor ritten in de hele provincie Utrecht (U-OV, 2026). Kinderen tot en met 11 jaar reizen gratis mee met een betalende volwassene, maximaal drie per volwassene. Het mediane besteedbare huishoudensinkomen was in 2024 het hoogste van de G4, maar nog onder het landelijke niveau (CBS, voorlopig).

In Utrecht verrast niet de huur, maar de aanslag van de gemeente.

Wat kost wonen in Rotterdam in 2026?

Voor wie nu een vrije-sectorwoning zoekt, is Rotterdam in 2026 niet meer vanzelfsprekend de voordelige keuze in de Randstad. De vraaghuur in de vrije sector steeg er in een jaar met 7,8%, het hardst van de G4, en is nu de op één na hoogste van de vijf Pararius-steden (Pararius, tweede kwartaal 2026). Alleenwonend en nu 70 m² huren: € 2.074 per maand aan wonen, zorg en Regio Vrij voor Rotterdam Centrum (R10), nog zonder boodschappen.

Huren en kopen in Rotterdam

De contracthuur die nieuwe huurders werkelijk afspreken, ligt wel duidelijk onder de vraaghuur, en het laagst van de G4 (NVM en VGM NL, tweede kwartaal 2026). De mediane kamerhuur steeg in een jaar met 4,1% (Kamernet). Kopen is in Rotterdam nog het goedkoopst van de G4 (CBS en Kadaster, 2025). De huren van alle Rotterdamse huurwoningen stegen in juli 2026 wel het meest van de G4 (CBS).

Het mediane besteedbare huishoudensinkomen was in 2024 het laagste van de G4 (CBS, voorlopig). Daarnaast leefde 12% van de Rotterdammers net boven de armoedegrens, na Heerlen het hoogste aandeel van alle gemeenten (CBS, Leven in armoede 2025).

Gemeente, water en vervoer in Rotterdam

De rioolheffing voor eigenaren is in Rotterdam met € 319,10 de hoogste van de zes steden (COELO, gemeentelijke belastingen 2026). Het ov is er per kilometer het goedkoopst: de RET rekent € 0,178 per kilometer, en een Regio Vrij-abonnement voor het gebied Rotterdam Centrum kost € 84 per maand (RET, 2026).

Rotterdam heeft twee regelingen die voor gezinnen en ouderen veel kunnen schelen. Kinderen van 4 tot en met 11 jaar die in Rotterdam wonen, reizen gratis met de RET als ze met een volwassene reizen; je vraagt dat aan bij de gemeente. AOW-gerechtigde Rotterdammers reizen op werkdagen vanaf 9.00 uur en in het weekend de hele dag gratis met de RET (RET en gemeente Rotterdam, 2026). Voor ouders is Rotterdam ook bij de kinderopvang de uitzondering in de Randstad: een veel kleiner deel van de toeslagouders betaalde er in 2025 meer dan de maximum uurprijs dan in Amsterdam, Utrecht of Den Haag (CBS, voorlopige cijfers).

Wat kost wonen in Den Haag in 2026?

Den Haag zit met zijn vraaghuur tussen Rotterdam en Utrecht in, en heeft voor eigenaren de laagste gemeentelijke lasten van de zes steden: € 979 per jaar voor een meerpersoonshuishouden, plek 73 van de 342, dankzij het laagste ozb-tarief (COELO 2026). Alleenwonend en nu 70 m² huren: € 2.029 per maand aan wonen, zorg en Regio Vrij voor Den Haag Centrum (DH70), nog zonder boodschappen.

Huren en kopen in Den Haag

De vraaghuur in de vrije sector steeg in een jaar met 5,9% (Pararius, tweede kwartaal 2026). Den Haag is van de zes steden de enige waar de mediane kamerhuur daalde, met 0,7%, al steeg de prijs per m² met 4,5% (Kamernet). Bij het kopen gaat het harder: in het tweede kwartaal van 2026 stegen de prijzen van bestaande koopwoningen er met 4,5% het hardst van de G4 (CBS).

Gemeente, water en vervoer in Den Haag

Huurders zitten er met € 507 per jaar aan de gemeente net boven het landelijk gemiddelde van € 500 (COELO 2026, meerpersoonshuishouden). Het waterschap is er voor huurders wel het duurst van de zes, met € 483,50 per jaar, en Dunea rekent met € 2,35 per m³ het hoogste drinkwatertarief van de zes steden (COELO en Vewin, 2026).

Een Regio Vrij-abonnement voor het gebied Den Haag Centrum kost € 63 per maand, maar geldt niet in de hele stad (HTM, 2026).

Den Haag is voordelig bij de gemeente als je koopt, en duur bij het water, of je nu huurt of koopt.

Wat kost wonen in Eindhoven in 2026?

Eindhoven is per m² de goedkoopste van de vijf Pararius-steden, maar ook de snelste stijger: de vraaghuur in de vrije sector steeg in een jaar met 11,9% (Pararius, tweede kwartaal 2026). Alleenwonend en nu 70 m² huren: € 1.960 per maand aan wonen, zorg en Brabant Altijd Vrij, dat in heel Brabant geldt, nog zonder boodschappen.

Huren en kopen in Eindhoven

Bij kamers ging het nog harder: de mediane kamerhuur steeg met 22,7%, de sterkste stijging van de zeventien steden die Kamernet onderzoekt (tweede kwartaal 2026). De contracthuur bij nieuwe verhuringen lag het laagst van de vijf steden die NVM en VGM NL apart noemen. Kopen is in Eindhoven niet goedkoop: een bestaande woning kostte in 2025 gemiddeld meer dan in Rotterdam en Den Haag (CBS en Kadaster). De regio Eindhoven had in 2024 wel de laagste woonquote voor particuliere huurders van de zes regio's (WoonOnderzoek Nederland 2024).

Gemeente, water en vervoer in Eindhoven

Huurders betalen in Eindhoven de laagste gemeentelijke lasten van de zes steden, plek 42 van de 342 voor een meerpersoonshuishouden, en ook het waterschap is er voor huurders het goedkoopst (COELO 2026). Brabant Water rekent € 1,83 per m³ drinkwater bij 100 m³, exclusief btw en belasting op leidingwater (Vewin, 2026).

Een algemeen verkrijgbaar onbeperkt ov-abonnement dat alleen voor de stad geldt, bestaat in Eindhoven niet. Brabant Altijd Vrij kost € 160 per maand, maar geldt in alle bussen van heel Brabant (Bravo, 2026). Voor inwoners met een laag inkomen en een Meedoenbijdrage is er Dalvrij Eindhoven: gratis met de stadsbus in de daluren (Hermes; Provinciaal blad 2025, 21051).

Inkomen rond Eindhoven

Een mediaan inkomen voor de gemeente Eindhoven staat niet in deze vergelijking. In de provincie Noord-Brabant was het mediane besteedbare huishoudensinkomen in 2024 € 49.500, boven het landelijke niveau (CBS, voorlopig). Dat is dus niet het inkomen van Eindhoven. In de gemeente zelf had 20,3% van de huishoudens een bruto huishoudensinkomen onder € 30.000 en 31,5% van € 100.000 of meer, tegen 15,5% en 34,6% landelijk (onze rekensom op CBS-maatwerk, 2024).

In Eindhoven zit de meevaller in de huur en de lokale lasten, de tegenvaller in het ov-abonnement.

Wat kost wonen in Groningen in 2026?

Groningen is van de zes steden het goedkoopst voor een nieuwe vrije-sectorwoning en om te kopen, maar niet per se betaalbaar. De vraaghuur in de vrije sector was in de stad Groningen in het tweede kwartaal van 2026 € 19,27 per m² per maand (Pararius). Alleenwonend en nu 70 m² huren: € 1.856 per maand aan wonen, zorg en Voordeel Noord Bus tot het plafond, nog zonder boodschappen.

Huren en kopen in Groningen

De mediane huur van een kamer bij een particuliere verhuurder steeg in een jaar met 5,9% (Kamernet, tweede kwartaal 2026); kamers van corporaties en studentenhuisvesters tellen daarin niet mee. Alleen in Eindhoven is een kamer goedkoper. Een bestaande koopwoning is er het goedkoopst van de zes steden, al stegen de prijzen in het tweede kwartaal van 2026 met 5,5% (CBS en Kadaster). Huurders in de regio Groningen hebben de laagste netto woonlasten van de zes regio's (WoonOnderzoek Nederland 2024).

Toch hebben particuliere huurders in de regio Groningen een van de hoogste woonquotes: 43,7% van hun netto-inkomen, meer dan in de regio's Rotterdam, Den Haag en Utrecht (WoON 2024). De inkomens liggen er lager. In de gemeente Groningen had 33,5% van de huishoudens in 2024 een bruto huishoudensinkomen onder € 30.000, tegen 15,5% landelijk (onze rekensom op CBS-maatwerk). Daar tellen studentenhuishoudens in mee, en dat verklaart een deel van het verschil. Met 5,8% stond Groningen in de top vijf van gemeenten met het hoogste armoedepercentage (CBS, Leven in armoede 2025).

Gemeente, water en vervoer in Groningen

Huurders betalen er weinig aan de gemeente: plek 79 van de 342 voor een meerpersoonshuishouden. Eigenaren betalen juist meer dan in Amsterdam, door het hoogste ozb-tarief van de zes steden, 0,1473% van de WOZ-waarde (COELO, gemeentelijke belastingen 2026). Ook het waterschap rekent eigenaren in Groningen het meest van de zes, € 641,40 per jaar. Voor de bus in Groningen en Drenthe betaal je met Voordeel Noord Bus nooit meer dan € 120 per maand; daarboven reis je die maand gratis (Qbuzz en OV-bureau Groningen Drenthe, 2026).

Wat verschilt er nog meer per stad: lokale lasten, ov en kinderopvang

Naast de huur verschillen drie posten echt per stad: de gemeentelijke lasten en het waterschap, het ov en, voor ouders, de kinderopvang boven de maximum uurprijs. De energiebelasting, de premie van je zorgpolis, de kinderbijslag en een NS-abonnement zijn in elke stad gelijk.

Gemeentelijke lasten volgen de huur niet

Een meerpersoonshuishouden met een huurwoning betaalt in 2026 gemiddeld € 500 per jaar aan de gemeente, een eenpersoonshuishouden € 391. Met een koopwoning is dat € 1.095 voor een meerpersoonshuishouden en € 1.000 voor een eenpersoonshuishouden (COELO). Huurders betalen in deze zes steden alleen afvalstoffenheffing; eigenaren ook ozb en rioolheffing. Het waterschap komt er apart bij: gemiddeld € 388 per jaar voor een huurder en € 548 voor een eigenaar. Den Haag en Eindhoven rekenen eigenaren het minst, Utrecht en Groningen het meest. Amsterdam, met de duurste woningmarkt, blijft voor eigenaren onder het landelijk gemiddelde (COELO 2026).

COELO noemt ook “totale decentrale lasten” van gemiddeld € 1.140 per jaar voor een huurder en € 1.895 voor een eigenaar. Daarin zit € 252 aan provinciale opcenten op de motorrijtuigenbelasting, die je alleen betaalt als je een auto hebt (COELO 2026). Zonder auto ligt het totaal dus lager. Heb je een auto, dan komt er een bewonersvergunning bij: voor de eerste vergunning € 99,20 per jaar in heel Den Haag, € 114 in heel Rotterdam, in Utrecht van € 169,08 (zone BC) tot € 657,36 (zone A1, centrum) en in Amsterdam van € 36,94 (Nieuw-West-6) tot € 677,40 (Centrum-1 tot en met 3), in Amsterdam met een wachtlijst per gebied (gemeenten, 2026; Utrecht en Amsterdam onze omrekening naar een jaar).

Energie: landelijke prijzen, lokaal verbruik

Voor energie betaal je overal in Nederland dezelfde energiebelasting, en je leveringstarief hangt af van je contract, niet van je gemeente; alleen de netbeheerkosten verschillen per regio. Volgens de Rijksoverheid komt een huishouden met een verbruik van 900 m³ gas en 1.870 kWh stroom, het landelijke gemiddelde van 2024, in 2026 uit op € 2.089 per jaar (tarieven 2026, peilmoment niet vermeld). Het gemiddelde variabele gastarief steeg tussen april en augustus 2026 van € 0,5641 naar € 0,6526 per m³ (CBS, augustus voorlopig). Toch is het rekenvoorbeeld van de Rijksoverheid niet te laag: met alle CBS-tarieven van augustus, dus ook stroom, vaste kosten en de vermindering energiebelasting, kom je voor hetzelfde verbruik op € 2.047 per jaar (onze rekensom).

Wat per stad verschilt, is je verbruik. Het CBS komt voor 2025 op gemiddeld 790 m³ gas per woning; daarin tellen woningen op een warmtenet mee met (bijna) geen gas, dus dat is een ander gemiddelde dan de 900 m³ van de Rijksoverheid. In een klein appartement stook je minder. Een woning op een warmtenet betaalt wel voor warmte: in 2026 maximaal € 827,91 per jaar aan vaste kosten en € 40,97 per gigajoule (ACM). Beide komen in Amsterdam veel voor.

Openbaar vervoer: welk abonnement, voor welk gebied?

Het basistarief is in 2026 overal € 1,16, maar de abonnementen voor onbeperkt reizen zijn niet één op één te vergelijken, omdat ze elk een ander gebied dekken. GVB Vrij in Amsterdam (€ 129 per maand voor volwassenen) geldt op alle GVB-lijnen. Regio Vrij kost € 63 in Den Haag en € 84 in Rotterdam, maar alleen voor het gebied Den Haag Centrum (DH70) of Rotterdam Centrum (R10). Utrecht en Groningen werken met een plafond per maand: U-OV Max (€ 100) voor de hele provincie Utrecht, Voordeel Noord Bus (€ 120) voor Groningen en Drenthe. In Eindhoven is er geen algemeen verkrijgbaar stadsabonnement; Brabant Altijd Vrij (€ 160) geldt in alle bussen van heel Brabant (vervoerders, 2026). Een rit van 10 km kost met saldo tussen € 2,94 in Rotterdam en € 3,33 in Amsterdam, als illustratie: basistarief plus tien keer het kilometertarief (vervoerders, 2026; Groningen met het tarief vanaf maart 2026). Voor de trein kost NS Dal Vrij overal € 127,95 per maand (2e klas, NS, 2026).

Kinderopvang: waar je boven het maximum betaalt

De kinderopvangtoeslag is landelijk en gaat in 2026 uit van een maximum uurprijs van € 11,23 voor dagopvang (Rijksoverheid). Het gemiddelde tarief in de dagopvang lag in het eerste kwartaal van 2026 op € 11,62 (ministerie van SZW). Wat daarboven ligt, betaal je volledig zelf, en hoe vaak ouders dat doen, verschilt sterk per stad. In 2025 (voorlopige cijfers) betaalde 82% van de toeslagouders in Utrecht en 81% in Amsterdam voor minstens één kind meer dan de maximum uurprijs, tegen 54% in Rotterdam en 42% in Groningen; landelijk was dat 63% (CBS).

Hoeveel moet je verdienen om in een grote stad te wonen?

Een officiële norm voor hoeveel je moet verdienen om in een stad te wonen bestaat niet. Wel zijn er ijkpunten: wat verhuurders vragen, wat huishoudens in de stad verdienen, en wat de overheid als minimum rekent. Samen laten ze zien hoe ver de markt en de inkomens uit elkaar liggen.

Wat verhuurders vragen

Pararius gaat uit van een bruto maandinkomen van drie keer de huur en komt voor de gemiddelde nieuwe vrije-sectorwoning in Nederland op een vereist bruto-inkomen van € 5.648 per maand (tweede kwartaal 2026). Een wettelijke regel is dat niet; elke verhuurder stelt zijn eigen eis. Op jaarbasis is € 5.648 per maand € 67.776 (12 × € 5.648, zonder vakantiegeld). Het CPB raamt het modale inkomen voor 2026 op € 48.000 bruto per jaar. Wie modaal verdient en in z'n eentje huurt, haalt die eis voor een gemiddelde nieuwe vrije-sectorwoning dus niet.

Wat huishoudens in de stad verdienen

In alle steden van de G4 lag het mediane besteedbare huishoudensinkomen in 2024 onder het landelijke niveau van € 47.600 per jaar (CBS, voorlopig). Dat komt deels door de samenstelling: in de steden wonen veel alleenstaanden en studenten. Daarom rekent het CBS ook met het gestandaardiseerde inkomen: het huishoudensinkomen gecorrigeerd voor de grootte van het huishouden, herleid tot één persoon. Ook dat ligt in de G4 onder de landelijke mediaan van € 36.500, van € 31.900 in Rotterdam tot € 35.900 in Utrecht (CBS, 2024, voorlopig).

Een huishouden met het mediane inkomen van Amsterdam zou voor een nieuwe woning van 70 m² alleen al aan huur 60% van zijn netto-inkomen kwijt zijn. Het gaat om de kale huur, zonder energie en lokale lasten, tegen het jaarinkomen gedeeld door twaalf; voor Eindhoven en Groningen hebben we geen gemeentecijfer van het CBS. Die 30% in de laatste kolom is geen advies: het Nibud noemt 30% een vaak gebruikte norm, maar wijst erop dat betaalbaarheid vooral afhangt van inkomen en huishoudtype (Nibud, 2026). Hoe 50/30/20 uitpakt als de huur alleen al de helft opeist, lees je in de 50-30-20-regel voor je huishoudbudget. Stellen die samen huren en inkomens combineren, vinden een aanpak in samen budgetteren zonder gezamenlijke rekening.

De ondergrens: genoeg om rond te komen, niet meer

Aan de onderkant staan de bedragen die de overheid en het Nibud als minimum rekenen. Ze beschrijven wat je nodig hebt om rond te komen, niet wat een comfortabel leven in de stad kost.

• Minimumloon: € 14,99 bruto per uur voor 21 jaar en ouder, sinds 1 juli 2026 (Rijksoverheid). Bij 40 uur per week is dat ongeveer € 2.600 bruto per maand (€ 14,99 × 40 uur × 52 weken ÷ 12, zonder vakantiegeld).
• Bijstand: € 1.348,49 netto per maand voor een alleenstaande van 21 jaar tot de AOW-leeftijd, plus € 70,97 per maand vakantie-uitkering (ministerie van SZW, 1 juli 2026).
• Armoedegrens: € 1.600 netto per maand voor een alleenwonende in 2024, gerekend met een huur van maar € 610 (CBS, Nibud en SCP). Met een vrije-sectorhuur kun je boven die grens zitten en toch arm zijn: het CBS kijkt naar je werkelijke woonlasten.
• Nibud-minimumbegroting: voor een alleenstaande op bijstandsniveau € 1.090 aan vaste lasten (waarvan € 636 huur), € 219 aan reserveringen, € 310 aan huishoudelijke uitgaven en € 128 voor sociale participatie, samen € 1.747 per maand (Nibud, juli 2025; optelling van die vier posten). Dat is meer dan de bijstand, omdat het Nibud ook huurtoeslag en zorgtoeslag als inkomen meetelt: samen € 1.881 per maand.

De huur in die minimumbegroting, € 636, is een sociale huur. In Amsterdam, Utrecht, Rotterdam en Den Haag kost alleen al een kamer bij een particuliere verhuurder meer (Kamernet, tweede kwartaal 2026). Het Nibud rekent voor een alleenstaande in de bijstand in 2026 met een maximaal betaalbare huur (rekenhuur, zoals bij de huurtoeslag) van naar verwachting € 825, bij € 480 huurtoeslag (Nibud, december 2025). Zit je in de buurt van deze bedragen, lees dan rondkomen met een laag inkomen. Kom je nu al elke maand tekort, begin dan bij meer uitgeven dan je verdient.

Welke kosten zie je niet in een maandbedrag?

Een maandbedrag doet alsof elke maand hetzelfde kost. Dat klopt niet: een aantal grote posten komt één keer per jaar, en je inkomen heeft ook een piek. Wie de kosten van een stad per maand wil kennen, moet die posten over het jaar verdelen.

• Vakantiegeld: minimaal 8% van je bruto jaarsalaris, meestal in mei of juni (Rijksoverheid). Reken je met je jaarinkomen gedeeld door twaalf, dan lijkt elke maand ruimer dan hij is.
• Gemeentelijke belastingen en waterschapsbelasting: je krijgt één aanslag per jaar, die je vaak in termijnen kunt betalen. Een Amsterdams meerpersoonshuishouden met een huurwoning betaalt € 469 aan de gemeente en € 460,93 aan het waterschap: samen € 929,93 per jaar, ruim € 77 per maand (COELO 2026).
• Eigen risico: € 385 in 2026. Je betaalt zelf de eerste € 385 aan zorg die eronder valt, zodra je die zorg gebruikt; bij je verzekeraar kun je het in termijnen betalen (Rijksoverheid). Het kabinet wil het in 2027 verhogen naar € 400 en verwacht een gemiddelde premie van € 169 per maand (Prinsjesdag 2026, raming).
• Energie: je betaalt een voorschot per maand en krijgt een jaarafrekening. Door de gestegen gasprijs (zie energie hierboven) kan een voorschot dat eerder dit jaar is vastgesteld, nu te laag zijn. Ter vergelijking: energie, inclusief benzine en diesel, was in augustus 2026 11,7% duurder dan een jaar eerder (CBS).
• Jaarabonnementen: Brabant Altijd Vrij kost € 160 per maand of € 1.600 per jaar (Bravo, 2026). Wie per jaar betaalt, ziet één grote afschrijving en elf lege maanden.

Tel die posten op en je ziet waarom je sommige maanden krapper zit dan andere. Hoe je geld opzij zet voor die jaarposten, en voor een verhuizing met borg en een maand dubbele huur, lees je in een financiële buffer opbouwen.

De drie getallen van Martia: wat kost jouw stad jou?

De drie getallen van Martia zijn een manier om de kosten van levensonderhoud terug te brengen tot drie getallen die van jou zijn, niet van een statistiek: je woonquote, je vaste lasten per maand en wat er overblijft. Je rekent ze uit met het netto van een gewone maand, zonder vakantiegeld. Zo vergelijk je jouw situatie eerlijk met de tabel bovenaan, of met een stad waar je over twijfelt.

Getal 1: je woonquote

Huur of hypotheek, energie, gemeentelijke lasten en waterschap (als je die zelf betaalt) per maand, gedeeld door je netto maandinkomen. Zo rekent ook het WoonOnderzoek Nederland. Leg je uitkomst naast de woonquote van particuliere huurders in jouw regio, van 39,1% in de regio Eindhoven tot 44,8% in de regio Amsterdam (WoON 2024). Zit je erboven, dan is dat geen oordeel. Het betekent dat de andere twee getallen extra aandacht verdienen.

Getal 2: je vaste lasten per maand

Alles wat terugkomt, ook als het maar één keer per jaar komt: zorgpremie, eigen risico gedeeld door twaalf, ov-abonnement, verzekeringen, telefoon en internet, abonnementen. Jaarbedragen deel je door twaalf. Dit is het getal dat je het vaakst onderschat, omdat de grote posten maar één keer per jaar op je afschrift staan.

Getal 3: wat overblijft

Netto per maand min getal 1 min getal 2. Dat is het geld voor boodschappen, uitgaan en sparen, en het enige getal waarmee je twee steden eerlijk vergelijkt. Een stad waar de huur € 200 lager is, maar waar je voor je werk een duurder abonnement nodig hebt, is voor jou misschien helemaal niet goedkoper.

Rekenvoorbeeld: € 3.000 netto, één persoon, zes steden

Een rekenvoorbeeld voor iemand die alleen woont, € 3.000 netto per maand verdient en nu een woning van 70 m² zou huren tegen de gemiddelde vraaghuur. De andere bedragen komen uit de bronnen in dit artikel. In Amsterdam kom je met dat inkomen bij veel verhuurders niet door de inkomenstoets: met de rekenregel van Pararius, drie keer de huur (zie hierboven bij verdienen), is daar ruim € 6.000 bruto per maand voor nodig. Ook dat laat het voorbeeld zien.

Bij hetzelfde voorbeeldnetto van € 3.000 blijft er in Groningen toch ruim € 670 per maand meer over dan in Amsterdam. Bijna het hele verschil zit in de huur: € 2.008 tegen € 1.349 voor dezelfde 70 m².

Vraag het Martia

Die drie getallen uit je afschriften halen kan met de hand, maar dan zoek je huurbetalingen, incasso's van energie en zorg en de gemeentelijke aanslag bij elkaar uit maanden aan afschriften. Martia leest je rekeningen in via open banking (PSD2, via Enable Banking), met alleen leestoegang, deelt elke transactie in een categorie in en beantwoordt je vragen in het Nederlands. Je kunt bijvoorbeeld vragen:

• “Hoeveel procent van mijn netto-inkomen gaat naar wonen?”
• “Hoeveel geef ik gemiddeld per maand uit als ik de jaarlijkse aanslagen meereken?”
• “Wat houd ik over als mijn huur € 1.900 wordt?”
• “Wat heb ik het afgelopen jaar aan ov en energie uitgegeven?”

De antwoorden komen uit jouw transacties, niet uit een stadsgemiddelde. Eerlijk is eerlijk: Martia weet niet wat huren kost in een stad waar je niet woont. Een nieuw huurbedrag noem je zelf; Martia rekent dan uit wat er van jouw netto overblijft. De vergelijking met de tabel bovenaan maak je zelf. Martia kost € 9 per maand of € 59 per jaar. Liever eerst zonder app? Lees dan grip krijgen op je huishoudbudget. En blijft er aan het eind van de maand niets over, dan helpt waarom kan ik niet sparen.

Welke stad is het goedkoopst voor jou?

Amsterdam is het duurst, Groningen het goedkoopst voor een nieuwe vrije-sectorwoning en om te kopen. Maar voor jou telt niet het stadsgemiddelde. Het gaat om wat er van jouw netto overblijft na wonen en vaste lasten. Een oud huurcontract, een kamer of een partner die meebetaalt, zet elke tabel in dit stuk op z'n kop. Reken je drie getallen uit voordat je tekent.

Veelgestelde vragen

Bronnen

• Pararius (2026), Huurmonitor Q2 2026, vraaghuur vrije sector per m² per stad en landelijk (tweede kwartaal 2026), pararius.nl; stadsprijs Groningen uit de bijbehorende kaart, flo.uri.sh; landelijke prijs per m² uit de tijdreekstabel, flo.uri.sh
• NVM en VGM NL (2026), Belangrijkste huurontwikkelingen, tweede kwartaal 2026, contracthuur bij nieuwe verhuur, nvm.nl
• Kamernet (2026), Verhuurrapportage Q2 2026, kamerhuur particuliere verhuurders in 17 steden, kamernet.nl
• Ministerie van VRO en CBS (2025), Tussen wensen en wonen: resultaten van het WoonOnderzoek Nederland 2024, woonquotes en woonlasten per woningmarktregio (gegevens 2024), rijksoverheid.nl
• CBS (2026), Woninghuur stijgt gemiddeld met 4,4 procent (juli 2026), cbs.nl
• CBS en Kadaster (2026), Koopwoning kostte gemiddeld 480 duizend euro in 2025, cbs.nl; prijsontwikkeling tweede kwartaal 2026, cbs.nl en cbs.nl
• CBS, via het Compendium voor de Leefomgeving (2026), Woningvoorraad naar eigendom, 2012-2025, clo.nl
• Rijksoverheid (2024, 2025), Wet betaalbare huur, huurgrenzen 2026 en maximale huurverhoging 2026, huurgrenzen, huurverhoging, Wet betaalbare huur; Staatsblad 2026, 267 (puntenstelsel per 2027), officielebekendmakingen.nl
• Rijksoverheid en Dienst Toeslagen (2025, 2026), huurtoeslag 2026, rijksoverheid.nl en belastingdienst.nl
• COELO, Rijksuniversiteit Groningen (2026), Atlas van de lokale lasten 2026, gemeentelijke lasten, waterschap en rangnummers, rapport en databestand; ozb-tarieven en rioolheffing per gemeente, gemeentelijke belastingen 2026
• Gemeenten Amsterdam, Utrecht, Rotterdam en Den Haag, verordeningen en tarieven 2026 (afvalstoffenheffing, parkeren), Amsterdam, Utrecht, Den Haag; bewonersvergunningen 2026: Amsterdam, Utrecht, Rotterdam
• Rijksoverheid (2026), Wat staat er op mijn energierekening?, rijksoverheid.nl; CBS (2026), Gemiddelde energietarieven voor consumenten (augustus 2026), cbs.nl; CBS (2026), Energieverbruik particuliere woningen (2025, voorlopig), cbs.nl; ACM (2025), Maximale warmtetarieven 2026, acm.nl
• Vewin (2026), Tarievenoverzicht drinkwater 2026, vewin.nl
• Vervoerders, tarieven 2026: GVB, RET Regio Vrij, RET saldo, RET gratis ov kinderen, RET gratis ov AOW, HTM, U-OV, Bravo, Dalvrij Eindhoven (Provinciaal blad 2025, 21051), Qbuzz Voordeel Noord, Qbuzz tarieven, NS
• CBS (2026), Vergoeding kinderopvang verder gestegen in 2025, cbs.nl; Rijksoverheid (2026), Bedragen kinderopvangtoeslag 2026, rijksoverheid.nl; ministerie van SZW (2026), Eerste kwartaalrapportage kinderopvang 2026, open.overheid.nl
• CBS (2025), Inkomen van huishoudens en inkomen van personen, per regio (2024, voorlopig), huishoudens en personen; CBS (2025), Huishoudens naar inkomensklassen regionaal, 2024, cbs.nl
• CBS (2025), Leven in armoede 2025 (gegevens 2024, armoedegrens), cbs.nl
• CBS (2026), Inflatie stijgt naar 3,3 procent in augustus, cbs.nl
• Belastingdienst (2026), Witte Maandloon-tabel loonbelasting/premie volksverzekeringen; Nederland, Standaard (uitgave januari 2026), belastingdienst.nl
• VNG (2025), Belastinggebied, vng.nl; Rijksoverheid, Welke belastingen heft de gemeente?, rijksoverheid.nl
• Rijksoverheid (2026), zorgpremie, eigen risico, vakantiegeld en minimumloon: premie, eigen risico, vakantiegeld, minimumloon, Prinsjesdag 2026
• Ministerie van SZW (2026), Uitkeringsbedragen per 1 juli 2026, open.overheid.nl
• CPB (2026), Kerngegevens MEV 2027 (modaal inkomen 2026), cpb.nl
• Nibud (2025), Minimumvoorbeeldbegrotingen juli 2025, nvvk.nl; Nibud (2025), Betaalbaarheid van de huurverhoging in 2026, aedes.nl; Nibud (2026), Woonsector, nibud.nl; Nibud (2026), Minimale kosten gezonde voeding (juli 2026), nibud.nl; Nibud (2026), Geldzaken in de praktijk 2026, nibud.nl