De gemiddelde huurprijs in Nederland is in 2026 € 1.882 per maand voor een vrije-sectorwoning die nu te huur staat, of € 20,94 per m² (Pararius, Huurmonitor tweede kwartaal 2026). Wie al langer huurt, betaalt veel minder: alle huurders samen betaalden in 2024 gemiddeld € 741 per maand aan huur, zonder energie en water, en € 643 na huurtoeslag (WoonOnderzoek Nederland 2024). Nieuwe en zittende huurders zitten dus in twee verschillende huurmarkten, en een gemiddelde zegt pas iets als je weet bij welke je hoort.
In de zes grote steden in dit stuk loopt de vraaghuur uiteen van € 19,27 per m² in Groningen tot € 28,69 in Amsterdam, de duurste stad van Nederland om te huren (Pararius, tweede kwartaal 2026). Voor een woning van 70 m² is dat grof gerekend € 1.349 tegen € 2.008 per maand (onze rekensom). Op de stedenkaart van Pararius (42 steden) is Enschede met € 14,95 per m² het goedkoopst. De gemeentelijke belastingen volgen die volgorde niet: een eigenaar betaalt in 2026 in Den Haag € 979 en in Utrecht € 1.325 per jaar aan de gemeente, tegen € 1.095 landelijk (COELO 2026, meerpersoonshuishouden).
Op je brutoloon wordt in elke stad dezelfde loonheffing ingehouden, dus het verschil tussen steden zit in wonen. Krap zitten is geen uitzondering: volgens het Nibud-onderzoek Geldzaken in de praktijk 2026 heeft 38% van de huishoudens moeite met rondkomen, tegen 32% in 2024. Huurders horen, met jongvolwassenen en mensen met een laag of wisselend inkomen, bij de groepen die het het moeilijkst hebben.
Dit artikel zet de gemiddelde huurprijs, de woonlasten en de gemeentelijke belastingen van zes steden op een rij: wat een nieuwe huurder betaalt, wat een zittende huurder betaalt en wat de gemeente vraagt, met de bron en het jaar bij elk getal. Bedragen voor 50 en 70 m² en de maandtotalen per stad zijn onze eigen rekensom op de genoemde bronnen; de sommen staan in de tabel bij Amsterdam en in het rekenvoorbeeld. Geen prijsindexen op basis van wat bezoekers zelf invullen, geen geschatte budgetten zonder bron.
Het belangrijkste
- De gemiddelde huurprijs hangt af van wanneer je tekende: € 1.882 per maand vraaghuur voor een vrije-sectorwoning die nu te huur staat (Pararius, tweede kwartaal 2026), tegen gemiddeld € 741 voor alle huurders in 2024 (WoonOnderzoek Nederland 2024).
- Amsterdam is het duurst om te huren: € 28,69 per m² per maand in de vrije sector, tegen € 20,94 landelijk (Pararius, tweede kwartaal 2026).
- De duurste gemeente om te kopen is Blaricum: gemiddeld 1,1 miljoen euro voor een bestaande woning in 2025, ruim vier keer zo veel als in Kerkrade (CBS en Kadaster). De hoogste gemeentelijke woonlasten heeft Bloemendaal: € 2.279 per jaar voor een eigenaar (COELO 2026).
- Van de zes grote steden is Groningen het goedkoopst voor een vrije-sectorwoning en om te kopen, maar goedkoop is niet hetzelfde als betaalbaar: particuliere huurders in de regio Groningen gaven 43,7% van hun netto-inkomen aan wonen uit, meer dan in de regio's Rotterdam, Den Haag en Utrecht (WoonOnderzoek Nederland 2024).
- Lokale lasten volgen de huur niet: eigenaren betalen in Den Haag € 979 en in Amsterdam € 1.063 per jaar aan de gemeente, maar in Groningen € 1.268 en in Utrecht € 1.325 (COELO 2026, meerpersoonshuishouden).
- 30% is geen Nibud-norm: het Nibud zet vraagtekens bij die vaak gebruikte woonquote. Particuliere huurders gaven in 2024 gemiddeld 41,9% van hun netto-inkomen aan wonen uit, corporatiehuurders 30,3% (WoonOnderzoek Nederland 2024).
Wat is de gemiddelde huurprijs in Nederland in 2026?
De gemiddelde huurprijs in Nederland is in 2026 € 1.882 per maand als je nu een vrije-sectorwoning zoekt, en was gemiddeld € 741 per maand voor alle huurders samen in 2024 (Pararius, tweede kwartaal 2026; WoonOnderzoek Nederland 2024). Het eerste getal is de vraaghuur in advertenties, het tweede wat alle huurders, ook in corporatiewoningen, werkelijk betaalden. Welk getal voor jou geldt, hangt af van wanneer je je contract tekende en bij wie.
Gemiddelde huurprijs in Nederland volgens drie bronnen: Pararius, NVM en VGM NL en WoON 2024 (bron en periode per regel; – = geen cijfer in die bron).
| Wat wordt gemeten (bron, periode) | Per maand | Per m² per maand |
|---|---|---|
| Vraaghuur vrije sector, woningen die nu te huur staan (Pararius, Q2 2026) | € 1.882 | € 20,94 |
| Contracthuur bij nieuwe vrije-sectorverhuur, alle woningen (NVM en VGM NL, Q2 2026) | – | € 19,32 |
| Idem, appartement van gemiddeld 88 m² (NVM en VGM NL, Q2 2026) | € 1.730 | – |
| Huur van alle huurders, zonder energie en water (WoON 2024) | € 741 | – |
| Idem, na huurtoeslag (WoON 2024) | € 643 | – |
| Huur corporatiehuurders, zonder energie en water (WoON 2024) | € 607 | – |
| Huur particuliere huurders, zonder energie en water (WoON 2024) | € 982 | – |
Wat betaal je als nieuwe huurder?
De Huurmonitor van Pararius meet elk kwartaal de vraaghuur van vrije-sectorwoningen die professionele verhuurders op Pararius aanbieden. In het tweede kwartaal van 2026 was dat gemiddeld € 1.882 per maand, 3,1% meer dan een jaar eerder, en 41% van het aanbod kostte meer dan € 2.000 (Pararius). Wat nieuwe huurders werkelijk afspreken, meten NVM en VGM NL: gemiddeld € 19,32 per m², 9,4% meer dan een jaar eerder, € 1.730 per maand voor een appartement van gemiddeld 88 m² en € 1.714 voor een huis van gemiddeld 121 m² (tweede kwartaal 2026).
Wat betalen zittende huurders?
Het WoonOnderzoek Nederland van het ministerie van VRO en het CBS meet wat alle huurders betalen, ook wie al jaren op hetzelfde adres woont. In 2024 was de gemiddelde huur € 741 per maand, zonder energie, water en andere diensten, en € 643 na huurtoeslag. Corporatiehuurders betaalden gemiddeld € 607, particuliere huurders € 982 (WoonOnderzoek Nederland 2024). Ongeveer driekwart van de huurders had in 2024 een woning met een sociale huur. Het WoON verschijnt eens in de drie jaar en 2024 is de nieuwste editie; de lopende huren stegen daarna verder, in juli 2026 nog met gemiddeld 4,4% (CBS).
Huurprijsgrenzen 2026
Of een woning sociale huur, middenhuur of vrije sector is, hangt af van de punten in het woningwaarderingsstelsel (WWS) en de aanvangshuur. Voor nieuwe contracten gelden in 2026 deze grenzen (Rijksoverheid, november 2025):
Huurprijsgrenzen 2026 per segment (Rijksoverheid, 2025; Wet betaalbare huur).
| Segment | Punten (WWS) | Maximale huur per maand |
|---|---|---|
| Sociale huur | tot en met 143 | € 932,93 |
| Middenhuur | 144 tot en met 186 | € 1.228,07 |
| Vrije sector | meer dan 186 | geen maximum voor de aanvangshuur |
De maximale huur van je eigen woning bereken je met de Huurprijscheck van de Huurcommissie, die het puntenstelsel toepast op zelfstandige woningen, kamers en woonwagens (Huurcommissie, 2026).
Huurprijs en woonlasten per stad: Amsterdam, Utrecht, Rotterdam, Den Haag, Eindhoven en Groningen
Van de zes grote steden in deze vergelijking is Amsterdam in 2026 het duurst om te huren en om te kopen, en Groningen het goedkoopst voor een nieuwe vrije-sectorwoning en een koopwoning. Loonheffing, zorgpremie en energiebelasting zijn in elke stad gelijk; vrijwel het hele verschil zit in wonen en lokale lasten.
Wat je in een stad uitgeeft, bestaat uit wonen, lokale vaste lasten (gemeente, waterschap, vervoer) en dagelijkse uitgaven. Alleen de eerste twee verschillen aantoonbaar per stad. Voor boodschappen is dat niet te zeggen: het CBS publiceert geen prijsindex per stad, en voedingsmiddelen, dranken en tabak waren in augustus 2026 landelijk zelfs 0,5% goedkoper dan een jaar eerder, bij een totale inflatie van 3,3% (CBS). Wat huishoudens aan eten kwijt zijn, staat in boodschappen per maand, en waar je het voordeligst inkoopt in de goedkoopste supermarkt.
Wonen in zes steden: huur, woonlasten en koopprijzen, 2024–2026 (bron en jaar per regel; – = geen cijfer in die bron).
| Post (bron, jaar) | Amsterdam | Utrecht | Rotterdam | Den Haag | Eindhoven | Groningen |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Vraaghuur vrije sector per m² per maand (Pararius, Q2 2026) | € 28,69 | € 21,61 | € 22,79 | € 22,42 | € 20,25 | € 19,27 |
| Stijging vraaghuur per m² in een jaar (Pararius, Q2 2026) | 2,6% | 0,7% | 7,8% | 5,9% | 11,9% | 5,3% |
| Rekensom: 70 m² × die vraaghuur, per maand | € 2.008 | € 1.513 | € 1.595 | € 1.569 | € 1.418 | € 1.349 |
| Contracthuur nieuwe verhuur per m² (NVM en VGM NL, Q2 2026) | € 25,70 | € 22,49 | € 19,67 | € 20,82 | € 16,64 | – |
| Kamer bij particuliere verhuurder, mediaan per maand (Kamernet, Q2 2026) | € 950 | € 775 | € 729 | € 745 | € 540 | € 573 |
| Netto woonlasten alle huurders per maand, incl. energie, water en heffingen, na huurtoeslag (WoON 2024, regio) | € 1.021 | € 926 | € 886 | € 916 | € 841 | € 757 |
| Woonquote particuliere huurders (WoON 2024, regio) | 44,8% | 41,7% | 43,5% | 43,2% | 39,1% | 43,7% |
| Huurstijging alle huurwoningen (CBS, juli 2026) | 4,3% | 4,5% | 4,7% | 4,4% | – | – |
| Gemiddelde koopprijs bestaande woning (CBS en Kadaster, 2025) | € 631.000 | € 549.000 | € 415.000 | € 465.000 | € 470.000 | € 397.000 |
Drie huurcijfers die elk iets anders meten
In de eerste tabel staan drie soorten huurcijfers, en ze meten elk iets anders. Pararius meet de vraaghuur: wat professionele verhuurders in hun advertenties vragen, voor vrije-sectorwoningen. NVM en VGM NL meten de contracthuur die bij nieuwe verhuringen werkelijk is afgesproken, in een andere steekproef; die ligt meestal lager, al komt hij in Utrecht met € 22,49 per m² juist boven de Pararius-vraaghuur uit (beide tweede kwartaal 2026). Het WoonOnderzoek Nederland 2024 meet wat alle huurders, ook zittende huurders in corporatiewoningen, feitelijk kwijt zijn aan huur, energie, water en heffingen, na huurtoeslag.
De bedragen voor 70 m² zijn onze rekensom, geen Pararius-cijfer: Pararius publiceert per stad alleen een prijs per m². We rekenen met 70 m²: 50 m² tegen de gemiddelde vraaghuur komt buiten Amsterdam onder € 1.228,07 uit, en een nieuw contract met zo'n aanvangshuur is dan geen vrije sector (Rijksoverheid, 2026). Kleine woningen zijn per m² meestal duurder dan het gemiddelde, dus voor een klein appartement is dit bedrag eerder te laag dan te hoog. De WoON-cijfers gaan over woningmarktregio's, niet over gemeenten: “regio Amsterdam” is meer dan de stad.
Lokale lasten, ov en kinderopvang per stad
Naast de woning verschillen per stad ook de gemeentelijke lasten, het waterschap, de prijs van een busrit en hoe vaak ouders boven de maximum uurprijs voor kinderopvang uitkomen. Het inkomen staat erbij om de bedragen naast te leggen.
Lokale lasten, ov, kinderopvang en inkomen in zes steden, 2024–2026 (bron en jaar per regel; – = geen cijfer in die bron).
| Post (bron, jaar) | Amsterdam | Utrecht | Rotterdam | Den Haag | Eindhoven | Groningen |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Gemeentelijke lasten huurder per jaar, meerpersoonshuishouden (COELO 2026) | € 469 | € 528 | € 495 | € 507 | € 345 | € 402 |
| Gemeentelijke lasten eigenaar per jaar, meerpersoonshuishouden (COELO 2026) | € 1.063 | € 1.325 | € 1.128 | € 979 | € 1.016 | € 1.268 |
| Waterschap huurder per jaar, meerpersoonshuishouden (COELO 2026) | € 460,93 | € 362,52 | € 404,67 | € 483,50 | € 302,04 | € 414,16 |
| Rekensom: bus- of tramrit van 10 km, basistarief + 10 × kilometertarief (vervoerders, 2026) | € 3,33 | € 3,17 | € 2,94 | € 3,17 | € 3,18 | € 3,31 |
| Aandeel toeslagouders dat boven de maximum uurprijs kinderopvang betaalt, geen prijs (CBS, 2025, voorlopig) | 81,0% | 82,0% | 54,0% | 78,7% | 72,5% | 42,3% |
| Mediaan besteedbaar huishoudensinkomen per jaar (CBS, 2024, voorlopig) | € 40.100 | € 42.700 | € 39.000 | € 41.400 | – | – |
Let ook op welke groep een bron vergelijkt. De huurstijging publiceert het CBS alleen voor de G4 (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht), en een mediaan huishoudensinkomen per gemeente hebben we alleen voor die vier. Pararius bespreekt in zijn bericht de G4 en Eindhoven; dat zijn de “vijf Pararius-steden” verderop. De prijs voor de stad Groningen komt uit de kaart met 42 Nederlandse steden bij hetzelfde bericht. De rit van 10 km is een illustratie; welk gebied elk ov-abonnement dekt, staat verderop bij het ov.
Wat is de duurste stad of gemeente van Nederland?
Om te huren is Amsterdam de duurste stad van Nederland, met een vraaghuur van € 28,69 per m² per maand (Pararius, tweede kwartaal 2026). Om een huis te kopen is Blaricum de duurste gemeente: een bestaande koopwoning kostte er in 2025 gemiddeld 1,1 miljoen euro (CBS en Kadaster). Bij de gemeentelijke woonlasten is Bloemendaal het duurst, met € 2.279 per jaar voor een eigenaar (COELO 2026). Wie naar de duurste gemeente zoekt, krijgt dus drie antwoorden, afhankelijk van wat je meet.
Duurste en goedkoopste gemeente of stad van Nederland, per maatstaf (bron en jaar per regel).
| Maatstaf (bron, jaar) | Duurst | Goedkoopst | Landelijk |
|---|---|---|---|
| Gemiddelde prijs bestaande koopwoning (CBS en Kadaster, 2025) | Blaricum: 1,1 miljoen euro | Kerkrade: 270 duizend euro | 480 duizend euro |
| Gemeentelijke woonlasten eigenaar, meerpersoonshuishouden, per jaar (COELO 2026) | Bloemendaal: € 2.279 | Rijssen-Holten: € 669 | € 1.095 |
| Gemeentelijke woonlasten huurder, meerpersoonshuishouden, per jaar (COELO 2026) | West Betuwe: € 959 | Nijmegen: € 33 | € 500 |
| Vraaghuur vrije sector per m² per maand, 42 steden op de stedenkaart (Pararius, Q2 2026) | Amsterdam: € 28,69 | Enschede: € 14,95 | € 20,94 |
| Vraaghuur vrije sector per m² per maand, zes grote steden in dit stuk (Pararius, Q2 2026) | Amsterdam: € 28,69 | Groningen: € 19,27 | € 20,94 |
De duurste gemeente om een huis te kopen
In 2025 lag de gemiddelde prijs van een bestaande koopwoning in twee gemeenten boven de 1 miljoen euro: Blaricum (1,1 miljoen) en Bloemendaal. Het goedkoopst was Kerkrade, met 270 duizend euro. Een bestaande koopwoning kost in de duurste gemeente daarmee ruim vier keer zo veel als in de goedkoopste (CBS en Kadaster, 2025). Amsterdam staat met gemiddeld € 631.000 ver onder die twee, maar is van de zes steden in dit stuk wel het duurst. Let op: deze gemiddelden zijn niet gecorrigeerd voor het soort woningen dat in een gemeente is verkocht, dus een gemeente met veel grote vrijstaande huizen komt vanzelf hoger uit.
De duurste gemeente om te wonen: lokale lasten
Bij de gemeentelijke woonlasten gaat het om ozb, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Bloemendaal rekent een eigenaar met een meerpersoonshuishouden € 2.279 per jaar, Rijssen-Holten € 669, omdat die gemeente al jaren een heffingskorting geeft. In 70% van de gemeenten ligt het bedrag tussen € 900 en € 1.200. Voor huurders loopt het van € 33 per jaar in Nijmegen tot € 959 in West Betuwe (COELO 2026). Hoe de zes grote steden het doen, staat verderop bij de gemeentelijke belastingen 2026.
De goedkoopste stad om te huren
Van de 42 steden op de stedenkaart van Pararius had Enschede in het tweede kwartaal van 2026 de laagste vraaghuur in de vrije sector: € 14,95 per m² per maand, tegen € 28,69 in Amsterdam. Van de zes grote steden in deze vergelijking is Groningen het goedkoopst om nieuw te huren en om te kopen; op de kaart van Pararius hebben achttien steden een lagere vraaghuur dan Groningen. Goedkoop is niet hetzelfde als betaalbaar, zoals de woonquote hieronder laat zien.
Wonen in de grote steden in cijfers
Bronnen: Pararius Huurmonitor Q2 2026, WoonOnderzoek Nederland 2024, COELO, Atlas van de lokale lasten 2026
Woonlasten en woonquote: hoeveel van je inkomen gaat naar wonen?
Woonlasten zijn alles wat je per maand aan wonen kwijt bent: huur of hypotheek, plus energie, water en de heffingen van gemeente en waterschap. De woonquote is dat bedrag als percentage van je netto besteedbare inkomen. Huurders gaven in 2024 gemiddeld 34,4% van hun netto-inkomen aan wonen uit, eigenaren 22,9% (WoonOnderzoek Nederland 2024).
Wat zijn normale woonlasten per maand?
Huurders betaalden in 2024 gemiddeld € 869 per maand aan netto woonlasten, na huurtoeslag. Bij corporatiehuurders was dat € 698, bij particuliere huurders € 1.177. Huishoudens met een koopwoning waren gemiddeld € 1.106 per maand kwijt, waarvan € 671 bruto aan de hypotheek; daarin zitten ook een reservering voor groot onderhoud en het belastingeffect van de eigen woning (WoonOnderzoek Nederland 2024). Woonlasten horen bij je vaste lasten; welke posten daar verder onder vallen, lees je in vaste lasten.
Netto woonlasten per maand en woonquote per groep, 2024 (WoonOnderzoek Nederland 2024).
| Groep | Netto woonlasten per maand | Woonquote |
|---|---|---|
| Alle huurders | € 869 | 34,4% |
| Corporatiehuurders | € 698 | 30,3% |
| Particuliere huurders | € 1.177 | 41,9% |
| Huurders die niet recent verhuisden | € 820 | 32,5% |
| Starters: recent van ouderlijk huis of kamer naar een eigen huurwoning | € 928 | 43,6% |
| Eigenaar-bewoners | € 1.106 | 22,9% |
Het verschil tussen wie al jaren huurt en wie net begint, is groot: starters op de huurmarkt waren in 2024 ruim 43% van hun netto-inkomen kwijt aan wonen, huurders die niet recent verhuisden 32,5%. Particuliere huurders in de regio Amsterdam zaten met 44,8% het hoogst van de zes regio's in dit stuk (WoonOnderzoek Nederland 2024).
Is 30% een gezonde woonquote?
Een woonquote van 30% wordt vaak als norm gebruikt, maar het is geen Nibud-norm. Het Nibud noemt 30% een vaak gebruikte grens en zet er vraagtekens bij: wat betaalbaar is, hangt vooral af van je inkomen en je huishoudtype (Nibud, 2026). Bij huurders met de laagste inkomens ligt de woonquote vaak hoger, omdat energie en heffingen voor iedereen ongeveer even hoog zijn: 39,5% bij de doelgroep voor passend toewijzen, de huurders met de laagste inkomens, tegen 26,8% bij huurders met een midden- of hoog inkomen (WoonOnderzoek Nederland 2024). Hoe je zelf uitrekent wat je kunt betalen, staat verderop bij de vraag hoeveel huur je kunt betalen. En of de 50/30/20-regel werkt met een hoge huur, lees je apart.
Woonquote bij een hypotheek: een andere betekenis
Hypotheekadviseurs gebruiken het woord woonquote voor iets anders: het deel van je inkomen dat je maximaal aan hypotheeklasten mag uitgeven, officieel de financieringslast. Die normen staan in de Tijdelijke regeling hypothecair krediet, die elk jaar op onderdelen wordt herzien na advies van het Nibud (ministerie van Financiën, Wijzigingsregeling hypothecair krediet 2026). Dat is een leennorm voor kopers, geen maat voor wat huurders aan wonen uitgeven. In dit artikel betekent woonquote steeds het begrip uit het WoonOnderzoek: je totale woonlasten gedeeld door je netto-inkomen.
Verdien je in Amsterdam netto meer of minder dan in Groningen?
Bij hetzelfde brutoloon betaal je in elke Nederlandse gemeente dezelfde loonheffing. De Belastingdienst gebruikt voor werknemers die in Nederland wonen dezelfde witte maandtabel, “Nederland, Standaard”. Bij een tabelloon van € 4.000,50 per maand is de loonheffing in 2026 € 820,92 met loonheffingskorting, bij € 3.001,50 is dat € 388,58 (Belastingdienst, witte maandtabel 2026; werknemers onder de AOW-leeftijd). Dat geldt in Amsterdam en in Groningen precies zo. Met je eigen brutoloon kun je je nettoloon berekenen met dezelfde tabel.
Een gemeentelijke inkomstenbelasting bestaat niet. Gemeenten hebben een gesloten belastingstelsel (artikel 132, lid 6, van de Grondwet): ze mogen alleen heffen wat in de wet staat, zoals de onroerendezaakbelasting (ozb), rioolheffing, afvalstoffenheffing en parkeer- en toeristenbelasting (VNG, 2025; Rijksoverheid). Ook de schijven van box 1, de heffingskortingen, het minimumloon en het vakantiegeld van minimaal 8% zijn landelijk geregeld.
Dat wil nog niet zeggen dat je nettoloon overal precies gelijk is. Pensioenpremie en cao-inhoudingen verschillen per werkgever, en de pensioenpremie gaat er bovendien af voordat de loonheffing wordt berekend. De premie voor je basisverzekering, gemiddeld € 157 per maand (Rijksoverheid, 2026), betaal je apart aan je zorgverzekeraar. Het verschil tussen steden zit dus niet op je loonstrook. Het zit in wat er daarna van je rekening afgaat: huur, gemeente, waterschap, vervoer en, met kinderen, kinderopvang.
Waarom betalen zittende huurders minder dan nieuwe huurders?
Twee buren in hetzelfde portiek, twee woningen van 70 m². De een tekende tien jaar geleden een sociale huurwoning en zag de huur sindsdien elk jaar met een wettelijk begrensd percentage stijgen; de ander tekende deze zomer in de vrije sector en betaalt de markt van nu. Zelfde stad, zelfde vierkante meters, twee verschillende woonlasten.
In elke grote stad bestaan twee huurmarkten naast elkaar: die van wie nu een woning zoekt, en die van wie al jaren op hetzelfde adres woont. Een nieuwe vrije-sectorhuur wordt vastgesteld op de markt van vandaag; bij sociale huur en middenhuur begrenst het puntenstelsel ook de aanvangshuur. Daarna mag de huur maar beperkt stijgen: in 2026 maximaal 4,4% bij een vrije-sectorcontract, 6,1% in de middenhuur en 4,1% in de sociale huur per 1 juli (Rijksoverheid). Die maxima gelden niet voor de aanvangshuur van een nieuw vrije-sectorcontract. Het puntenstelsel zelf verandert pas op 1 januari 2027: dan gaan de drie aanpassingen in die in september 2026 zijn vastgesteld (Staatsblad 2026, 267).
Het gat is groot. Huurders in Nederland betaalden in 2024 gemiddeld € 869 per maand aan netto woonlasten, inclusief energie, water en heffingen en na aftrek van huurtoeslag (WoonOnderzoek Nederland 2024). Wie in het tweede kwartaal van 2026 op Pararius een vrije-sectorwoning zocht, zag een gemiddelde vraaghuur van € 1.882 per maand, alleen al voor de huur, en 41% van het aanbod vroeg meer dan € 2.000 (Pararius). Een deel van het verschil zit ook in het soort verhuurder: corporatiehuurders waren in 2024 gemiddeld € 698 per maand kwijt aan netto woonlasten, particuliere huurders € 1.177 (WoonOnderzoek Nederland 2024). De huren van alle huurwoningen stegen in juli 2026 met 4,4%; zonder bewonerswisselingen was dat 3,8% (CBS).
Vier begrippen om uit elkaar te houden
Sociale huur: tot € 932,93 per maand en 143 punten in het woningwaarderingsstelsel (WWS) in 2026. Middenhuur: sinds de Wet betaalbare huur (1 juli 2024) gereguleerd van 144 tot en met 186 punten, met een maximale huur van € 1.228,07 per maand in 2026. Vrije sector: woningen met meer dan 186 punten; daar is de aanvangshuur vrij (Rijksoverheid, 2026). Woonquote: je totale netto woonlasten, dus huur of hypotheek plus energie, water en heffingen, gedeeld door je netto besteedbaar inkomen.
Daarom zegt een stadsgemiddelde weinig over jou. Woon je al tien jaar in een corporatiewoning, dan lijkt jouw Amsterdam meer op het gemiddelde van WoON dan op de advertenties van Pararius. Zoek je nu, dan is het andersom. Het getal dat ertoe doet, is je eigen woonquote, en die staat niet in een tabel maar in je afschriften. Hoe je die vindt, lees je in waar blijft mijn geld.
Vraag het gewoon aan Martia
Een stadsgemiddelde beschrijft niemand precies. Jouw getal staat in je eigen transacties. Praat met Martia over je geld en vraag bijvoorbeeld: “Hoeveel procent van mijn netto-inkomen gaat naar wonen?”, “Hoeveel betaal ik per maand aan huur en energie samen?” of “Welke vaste lasten gaan er elke maand van mijn rekening af?”
Wat kost wonen in Amsterdam in 2026?
De gemiddelde huurprijs in Amsterdam is voor een nieuwe vrije-sectorwoning € 28,69 per m² per maand, de hoogste van Nederland (Pararius, tweede kwartaal 2026); nieuwe huurders spreken er gemiddeld € 25,70 per m² af (NVM en VGM NL). Amsterdam is daarmee de duurste stad van Nederland om te huren en van de zes steden in dit stuk ook de duurste om te wonen, of je nu huurt of koopt. Wie er alleen woont en nu nieuw huurt in de vrije sector, is € 2.229 per maand kwijt bij 50 m² en € 2.802 bij 70 m², eigen risico en een minimaal gezond boodschappenpakket inbegrepen. Zonder boodschappen is dat bij 70 m² € 2.529: het bedrag waarmee we de andere steden vergelijken. Kleding, telefoon, verzekeringen en uitgaan zitten er nog niet in.
Woonlasten en vaste lasten in Amsterdam 2026 per maand, alleenwonend, nieuwe vrije-sectorhuur (onze rekensom op de genoemde bronnen).
| Post (bron) | 50 m² | 70 m² |
|---|---|---|
| Huur (Pararius-vraaghuur Q2 2026 × m²) | € 1.435 | € 2.008 |
| Energie, € 2.089 ÷ 12 (Rijksoverheid, landelijk voorbeeld 2026) | € 174 | € 174 |
| Afvalstoffenheffing één persoon, € 352 ÷ 12 (gemeente Amsterdam, 2026) | € 29 | € 29 |
| Zorgpremie, gemiddeld (Rijksoverheid, 2026) | € 157 | € 157 |
| Eigen risico, € 385 ÷ 12 (Rijksoverheid, 2026) | € 32 | € 32 |
| GVB Vrij, alle GVB-lijnen (GVB, 2026) | € 129 | € 129 |
| Subtotaal zonder boodschappen | € 1.956 | € 2.529 |
| Minimaal gezond boodschappenpakket, alleenstaande (Nibud, juli 2026) | € 273 | € 273 |
| Totaal | € 2.229 | € 2.802 |
Huren en kopen in Amsterdam
Op 1 januari 2025 was 69% van alle Amsterdamse woningen een huurwoning, het hoogste aandeel van de zes steden (CBS, via het Compendium voor de Leefomgeving). De vraaghuur steeg in een jaar maar 2,6%; van de vijf Pararius-steden steeg hij alleen in Utrecht minder (Pararius, tweede kwartaal 2026). Ook de koopprijzen stegen er in het tweede kwartaal van 2026 nauwelijks: 0,8% (CBS).
Wie al jaren huurt, merkt minder van de markt van nu, en de huren van alle Amsterdamse huurwoningen stegen in juli 2026 het minst van de G4 (CBS). Wie particulier huurt, is wel veel kwijt: particuliere huurders in de regio Amsterdam hebben de hoogste woonquote van de zes regio's (WoonOnderzoek Nederland 2024).
Gemeente, water, energie en vervoer in Amsterdam
Als huurder betaal je in Amsterdam geen rioolheffing, alleen afvalstoffenheffing: € 352 per jaar voor één persoon (gemeente Amsterdam, 2026). Eigenaren blijven met ozb en rioolheffing erbij onder het landelijk gemiddelde, dankzij het lage ozb-tarief (COELO 2026).
In 2025 verbruikte een gemiddelde Amsterdamse woning 580 m³ gas, tegen 790 m³ landelijk, en 18,4% van de woningen zit op een warmtenet (CBS, voorlopige cijfers). Een GVB Vrij-abonnement voor volwassenen, voor alle bussen, trams, metro's en nachtbussen van GVB, kost € 129 per maand (GVB, 2026). Met saldo betaal je € 0,217 per kilometer, het hoogste kilometertarief van de zes steden.
Inkomen in Amsterdam
Het mediane besteedbare inkomen van Amsterdamse huishoudens lag in 2024 onder de landelijke mediaan van € 47.600 (CBS, voorlopig). Dat komt deels doordat er veel alleenstaanden en studenten wonen. Per persoon ligt het mediane persoonlijk inkomen, vóór belasting en niet alleen van werknemers, juist boven het landelijke niveau: € 36.200 tegen € 34.300 (CBS, 2024, voorlopig). Tegelijk had Amsterdam met 6,7% het hoogste armoedepercentage van de grote steden (CBS, Leven in armoede 2025).
Wat kost wonen in Utrecht in 2026?
Van de zes steden in dit stuk is Utrecht na Amsterdam het duurst om een huis te kopen (€ 549.000 tegen € 631.000, CBS en Kadaster, 2025) en heeft het voor een meerpersoonshuishouden de hoogste gemeentelijke lasten (COELO 2026), maar de vrije-sectorhuur staat er bijna stil: de vraaghuur steeg in een jaar met amper 0,7%, de kleinste stijging van de vijf Pararius-steden (Pararius, tweede kwartaal 2026). Alleenwonend en nu 70 m² huren: € 2.005 per maand aan wonen, zorg en U-OV Max tot het plafond, nog zonder boodschappen. In Amsterdam is dat € 2.529.
Huren en kopen in Utrecht
Een woning van 50 m² zou tegen de gemiddelde vraaghuur € 1.081 kosten (Pararius-vraaghuur × 50, tweede kwartaal 2026). Dat ligt onder de grens van € 1.228,07: een nieuw contract met zo'n aanvangshuur is sinds de Wet betaalbare huur geen vrije sector, maar middenhuur of sociale huur, afhankelijk van de punten (Rijksoverheid, 2026). Kamers werden wel duurder: de mediane kamerhuur steeg in een jaar met 10,1% (Kamernet, tweede kwartaal 2026).
Gemeente, water en vervoer in Utrecht
Utrecht heeft de hoogste gemeentelijke lasten van de zes steden, voor huurders en voor eigenaren met een meerpersoonshuishouden. Voor zo'n eigenaar is dat plek 309 van de 342 gemeenten (plek 1 is het goedkoopst; COELO 2026). De afvalstoffenheffing loopt van € 346,25 voor één persoon tot € 600,05 voor vier of meer personen (gemeente Utrecht, 2026). Drinkwater is er juist goedkoop: Vitens rekent € 1,75 per m³ bij 100 m³ per jaar, exclusief btw en belasting op leidingwater, het laagste tarief van Nederland (Vewin, 2026).
Voor bus en tram werkt U-OV met een plafond: met U-OV Max betaal je als volwassene nooit meer dan € 100 per maand, voor ritten in de hele provincie Utrecht (U-OV, 2026). Kinderen tot en met 11 jaar reizen gratis mee met een betalende volwassene, maximaal drie per volwassene. Het mediane besteedbare huishoudensinkomen was in 2024 het hoogste van de G4, maar nog onder het landelijke niveau (CBS, voorlopig).
In Utrecht verrast niet de huur, maar de aanslag van de gemeente.
Wat kost wonen in Rotterdam in 2026?
Voor wie nu een vrije-sectorwoning zoekt, is Rotterdam in 2026 niet meer vanzelfsprekend de voordelige keuze in de Randstad. De vraaghuur in de vrije sector steeg er in een jaar met 7,8%, het hardst van de G4, en is nu de op één na hoogste van de vijf Pararius-steden (Pararius, tweede kwartaal 2026). Alleenwonend en nu 70 m² huren: € 2.074 per maand aan wonen, zorg en Regio Vrij voor Rotterdam Centrum (R10), nog zonder boodschappen.
Huren en kopen in Rotterdam
De contracthuur die nieuwe huurders werkelijk afspreken, ligt wel duidelijk onder de vraaghuur, en het laagst van de G4 (NVM en VGM NL, tweede kwartaal 2026). De mediane kamerhuur steeg in een jaar met 4,1% (Kamernet). Kopen is in Rotterdam nog het goedkoopst van de G4 (CBS en Kadaster, 2025). De huren van alle Rotterdamse huurwoningen stegen in juli 2026 wel het meest van de G4 (CBS).
Het mediane besteedbare huishoudensinkomen was in 2024 het laagste van de G4 (CBS, voorlopig). Daarnaast leefde 12% van de Rotterdammers net boven de armoedegrens, na Heerlen het hoogste aandeel van alle gemeenten (CBS, Leven in armoede 2025).
Gemeente, water en vervoer in Rotterdam
De rioolheffing voor eigenaren is in Rotterdam met € 319,10 de hoogste van de zes steden (COELO, gemeentelijke belastingen 2026). Het ov is er per kilometer het goedkoopst van de zes: de RET rekent € 0,178 per kilometer, en een Regio Vrij-abonnement voor het gebied Rotterdam Centrum kost € 84 per maand (RET, 2026).
Rotterdam heeft twee regelingen die voor gezinnen en ouderen veel kunnen schelen. Kinderen van 4 tot en met 11 jaar die in Rotterdam wonen, reizen gratis met de RET als ze met een volwassene reizen; je vraagt dat aan bij de gemeente. AOW-gerechtigde Rotterdammers reizen op werkdagen vanaf 9.00 uur en in het weekend de hele dag gratis met de RET (RET en gemeente Rotterdam, 2026). Voor ouders is Rotterdam ook bij de kinderopvang de uitzondering in de Randstad: een veel kleiner deel van de toeslagouders betaalde er in 2025 meer dan de maximum uurprijs dan in Amsterdam, Utrecht of Den Haag (CBS, voorlopige cijfers).
Mythe versus werkelijkheid
Mythe: “Wie Amsterdam niet kan betalen, gaat naar Rotterdam. Daar is het een stuk goedkoper.”
Werkelijkheid: Deels. Voor kopers klopt het nog: € 415.000 tegen € 631.000 in Amsterdam (CBS en Kadaster, 2025). De vraaghuur in de vrije sector steeg in Rotterdam het hardst van de G4 en ligt met € 22,79 per m² nu boven Den Haag (€ 22,42) en Utrecht (€ 21,61) (Pararius, tweede kwartaal 2026). Maar wat nieuwe huurders werkelijk afspreken, is in Rotterdam met € 19,67 per m² nog het laagst van de G4 (NVM en VGM NL). Goedkoper dan Amsterdam, ja. Wie nu zoekt, ziet de voorsprong op de rest van de Randstad wel krimpen.
Wat kost wonen in Den Haag in 2026?
Den Haag zit met zijn vraaghuur tussen Rotterdam en Utrecht in, en heeft voor eigenaren de laagste gemeentelijke lasten van de zes steden: € 979 per jaar voor een meerpersoonshuishouden, plek 73 van de 342, dankzij het laagste ozb-tarief (COELO 2026). Alleenwonend en nu 70 m² huren: € 2.029 per maand aan wonen, zorg en Regio Vrij voor Den Haag Centrum (DH70), nog zonder boodschappen.
Huren en kopen in Den Haag
De vraaghuur in de vrije sector steeg in een jaar met 5,9% (Pararius, tweede kwartaal 2026). Den Haag is van de zes steden de enige waar de mediane kamerhuur daalde, met 0,7%, al steeg de prijs per m² met 4,5% (Kamernet). Bij het kopen gaat het harder: in het tweede kwartaal van 2026 stegen de prijzen van bestaande koopwoningen er met 4,5% het hardst van de G4 (CBS).
Gemeente, water en vervoer in Den Haag
Huurders zitten er met € 507 per jaar aan de gemeente net boven het landelijk gemiddelde van € 500 (COELO 2026, meerpersoonshuishouden). Het waterschap is er voor huurders wel het duurst van de zes, met € 483,50 per jaar, en Dunea rekent met € 2,35 per m³ het hoogste drinkwatertarief van de zes steden (COELO en Vewin, 2026).
Een Regio Vrij-abonnement voor het gebied Den Haag Centrum kost € 63 per maand, maar geldt niet in de hele stad (HTM, 2026).
Den Haag is voordelig bij de gemeente als je koopt, en duur bij het water, of je nu huurt of koopt.
Wat kost wonen in Eindhoven in 2026?
Eindhoven is per m² de goedkoopste van de vijf Pararius-steden, maar ook de snelste stijger: de vraaghuur in de vrije sector steeg in een jaar met 11,9% (Pararius, tweede kwartaal 2026). Alleenwonend en nu 70 m² huren: € 1.960 per maand aan wonen, zorg en Brabant Altijd Vrij, dat in heel Brabant geldt, nog zonder boodschappen.
Huren en kopen in Eindhoven
Bij kamers ging het nog harder: de mediane kamerhuur steeg met 22,7%, de sterkste stijging van de zeventien steden die Kamernet onderzoekt (tweede kwartaal 2026). De contracthuur bij nieuwe verhuringen lag het laagst van de vijf steden die NVM en VGM NL apart noemen. Kopen is in Eindhoven niet goedkoop: een bestaande woning kostte in 2025 gemiddeld meer dan in Rotterdam en Den Haag (CBS en Kadaster). De regio Eindhoven had in 2024 wel de laagste woonquote voor particuliere huurders van de zes regio's (WoonOnderzoek Nederland 2024).
Gemeente, water en vervoer in Eindhoven
Huurders betalen in Eindhoven de laagste gemeentelijke lasten van de zes steden, plek 42 van de 342 voor een meerpersoonshuishouden, en ook het waterschap is er voor huurders het goedkoopst (COELO 2026). Brabant Water rekent € 1,83 per m³ drinkwater bij 100 m³, exclusief btw en belasting op leidingwater (Vewin, 2026).
Een algemeen verkrijgbaar onbeperkt ov-abonnement dat alleen voor de stad geldt, bestaat in Eindhoven niet. Brabant Altijd Vrij kost € 160 per maand, maar geldt in alle bussen van heel Brabant (Bravo, 2026). Voor inwoners met een laag inkomen en een Meedoenbijdrage is er Dalvrij Eindhoven: gratis met de stadsbus in de daluren (Hermes; Provinciaal blad 2025, 21051).
Inkomen in Eindhoven
Een mediaan inkomen voor de gemeente Eindhoven staat niet in deze vergelijking. Wel had 20,3% van de huishoudens er in 2024 een bruto huishoudensinkomen onder € 30.000 en 31,5% van € 100.000 of meer, tegen 15,5% en 34,6% landelijk (onze rekensom op CBS-maatwerk, 2024).
In Eindhoven zit de meevaller in de huur en de lokale lasten, de tegenvaller in het ov-abonnement.
Wat kost wonen in Groningen in 2026?
Groningen is van de zes steden het goedkoopst voor een nieuwe vrije-sectorwoning en om te kopen, maar niet per se betaalbaar. De vraaghuur in de vrije sector was in de stad Groningen in het tweede kwartaal van 2026 € 19,27 per m² per maand (Pararius). Alleenwonend en nu 70 m² huren: € 1.856 per maand aan wonen, zorg en Voordeel Noord Bus tot het plafond, nog zonder boodschappen.
Huren en kopen in Groningen
De mediane huur van een kamer bij een particuliere verhuurder steeg in een jaar met 5,9% (Kamernet, tweede kwartaal 2026); kamers van corporaties en studentenhuisvesters tellen daarin niet mee. Van de zes steden in dit stuk is alleen in Eindhoven de mediane kamerhuur lager (€ 540 tegen € 573; Kamernet, tweede kwartaal 2026). Een bestaande koopwoning is er het goedkoopst van de zes steden, al stegen de prijzen in het tweede kwartaal van 2026 met 5,5% (CBS en Kadaster). Huurders in de regio Groningen hebben de laagste netto woonlasten van de zes regio's (WoonOnderzoek Nederland 2024).
Toch hebben particuliere huurders in de regio Groningen een van de hoogste woonquotes: 43,7% van hun netto-inkomen, meer dan in de regio's Rotterdam, Den Haag en Utrecht (WoON 2024). De inkomens liggen er lager. In de gemeente Groningen had 33,5% van de huishoudens in 2024 een bruto huishoudensinkomen onder € 30.000, tegen 15,5% landelijk (onze rekensom op CBS-maatwerk). Daar tellen studentenhuishoudens in mee, en dat verklaart een deel van het verschil. Met 5,8% stond Groningen in de top vijf van gemeenten met het hoogste armoedepercentage (CBS, Leven in armoede 2025).
Gemeente, water en vervoer in Groningen
Huurders betalen er weinig aan de gemeente: plek 79 van de 342 voor een meerpersoonshuishouden. Eigenaren betalen juist meer dan in Amsterdam, door het hoogste ozb-tarief van de zes steden, 0,1473% van de WOZ-waarde (COELO, gemeentelijke belastingen 2026). Ook het waterschap rekent eigenaren in Groningen het meest van de zes, € 641,40 per jaar. Voor de bus in Groningen en Drenthe betaal je met Voordeel Noord Bus nooit meer dan € 120 per maand; daarboven reis je die maand gratis (Qbuzz en OV-bureau Groningen Drenthe, 2026).
Snelle aanbeveling
- Duurst om te huren: Amsterdam — € 28,69 per m² vraaghuur en 44,8% woonquote voor particuliere huurders (Pararius 2026, WoON 2024).
- Snelst stijgend van de zes: Eindhoven en Rotterdam — vraaghuur +11,9% en +7,8% in een jaar (Pararius, tweede kwartaal 2026).
- Laagste lokale lasten van de zes: Eindhoven voor huurders, Den Haag voor eigenaren — € 345 en € 979 per jaar (COELO 2026, meerpersoonshuishouden).
- Goedkoopst van de zes, maar niet per se betaalbaar: Groningen — van de zes steden goedkoopst voor een vrije-sectorwoning en om te kopen, maar particuliere huurders hebben er een van de hoogste woonquotes van de zes regio's (WoON 2024).
Gemeentelijke belastingen 2026: wat betaal je per stad?
Gemeentelijke belastingen voor wonen zijn de onroerendezaakbelasting (ozb), de rioolheffing en de afvalstoffenheffing; samen heten ze de gemeentelijke woonlasten. In 2026 betaalt een meerpersoonshuishouden met een koopwoning daar gemiddeld € 1.095 per jaar aan, 4,3% meer dan in 2025, en een huishouden in een huurwoning € 500 (COELO, Atlas van de lokale lasten 2026). Voor een eenpersoonshuishouden is dat € 1.000 met een koopwoning en € 391 met een huurwoning.
Gemeentelijke woonlasten 2026 per jaar in zes steden: ozb, rioolheffing en afvalstoffenheffing (COELO 2026; rang 1 = goedkoopste van 342 gemeenten, alleen voor meerpersoonshuishoudens).
| Gemeente | Eigenaar, meerpersoons (rang) | Eigenaar, eenpersoons | Huurder, meerpersoons (rang) | Huurder, eenpersoons | Ozb-tarief woningen |
|---|---|---|---|---|---|
| Amsterdam | € 1.063 (156) | € 946 | € 469 (137) | € 352 | 0,0527% |
| Utrecht | € 1.325 (309) | € 1.143 | € 528 (199) | € 346 | 0,0806% |
| Rotterdam | € 1.128 (216) | € 1.015 | € 495 (162) | € 382 | 0,0643% |
| Den Haag | € 979 (73) | € 884 | € 507 (177) | € 413 | 0,0505% |
| Eindhoven | € 1.016 (100) | € 901 | € 345 (42) | € 229 | 0,08464% |
| Groningen | € 1.268 (293) | € 1.149 | € 402 (79) | € 283 | 0,1473% |
| Nederland, gewogen gemiddelde | € 1.095 | € 1.000 | € 500 | € 391 | – |
Gemeentelijke lasten volgen de huur niet
Huurders betalen in deze zes steden alleen afvalstoffenheffing; eigenaren ook ozb en rioolheffing. Den Haag en Eindhoven rekenen eigenaren het minst, Utrecht en Groningen het meest. Amsterdam, met de duurste woningmarkt, blijft voor eigenaren onder het landelijk gemiddelde dankzij een laag ozb-tarief; Groningen heeft met 0,1473% van de WOZ-waarde het hoogste ozb-tarief van de zes (COELO 2026). Het waterschap komt er apart bij: gemiddeld € 388 per jaar voor een huurder en € 548 voor een eigenaar (COELO 2026). Hoe je die jaarlijkse aanslagen over de maanden verdeelt, staat verderop bij de kosten die niet elke maand komen.
COELO noemt ook “totale decentrale lasten” van gemiddeld € 1.140 per jaar voor een huurder en € 1.895 voor een eigenaar. Daarin zit € 252 aan provinciale opcenten op de motorrijtuigenbelasting, die je alleen betaalt als je een auto hebt (COELO 2026). Zonder auto ligt het totaal dus lager. Heb je een auto, dan komt er een bewonersvergunning bij: voor de eerste vergunning € 99,20 per jaar in heel Den Haag, € 114 in heel Rotterdam, in Utrecht van € 169,08 (zone BC) tot € 657,36 (zone A1, centrum) en in Amsterdam van € 36,94 (Nieuw-West-6) tot € 677,40 (Centrum-1 tot en met 3), in Amsterdam met een wachtlijst per gebied (gemeenten, 2026; Utrecht en Amsterdam onze omrekening naar een jaar).
Wat verschilt er nog meer per stad: energie, ov en kinderopvang
Naast de huur en de gemeentelijke belastingen verschillen nog twee posten echt per stad: het ov en, voor ouders, de kinderopvang boven de maximum uurprijs. Bij energie verschilt vooral het verbruik. De energiebelasting, de premie van je zorgpolis, de kinderbijslag en een NS-abonnement zijn in elke stad gelijk.
Energie: landelijke prijzen, lokaal verbruik
Voor energie betaal je overal in Nederland dezelfde energiebelasting, en je leveringstarief hangt af van je contract, niet van je gemeente; alleen de netbeheerkosten verschillen per regio. Volgens de Rijksoverheid komt een huishouden met een verbruik van 900 m³ gas en 1.870 kWh stroom, het landelijke gemiddelde van 2024, in 2026 uit op € 2.089 per jaar (tarieven 2026, peilmoment niet vermeld). Het gemiddelde variabele gastarief steeg tussen april en augustus 2026 van € 0,5641 naar € 0,6526 per m³ (CBS, augustus voorlopig). Toch is het rekenvoorbeeld van de Rijksoverheid niet te laag: met alle CBS-tarieven van augustus, dus ook stroom, vaste kosten en de vermindering energiebelasting, kom je voor hetzelfde verbruik op € 2.047 per jaar (onze rekensom).
Wat per stad verschilt, is je verbruik. Het CBS komt voor 2025 op gemiddeld 790 m³ gas per woning; daarin tellen woningen op een warmtenet mee met (bijna) geen gas, dus dat is een ander gemiddelde dan de 900 m³ van de Rijksoverheid. In een klein appartement stook je minder; zie het gemiddeld gasverbruik per woningtype. Een woning op een warmtenet betaalt wel voor warmte: in 2026 maximaal € 827,91 per jaar aan vaste kosten en € 40,97 per gigajoule (ACM). Beide komen in Amsterdam veel voor.
Openbaar vervoer: welk abonnement, voor welk gebied?
Het basistarief is in 2026 overal € 1,16, maar de abonnementen voor onbeperkt reizen zijn niet één op één te vergelijken, omdat ze elk een ander gebied dekken. GVB Vrij in Amsterdam (€ 129 per maand voor volwassenen) geldt op alle GVB-lijnen. Regio Vrij kost € 63 in Den Haag en € 84 in Rotterdam, maar alleen voor het gebied Den Haag Centrum (DH70) of Rotterdam Centrum (R10). Utrecht en Groningen werken met een plafond per maand: U-OV Max (€ 100) voor de hele provincie Utrecht, Voordeel Noord Bus (€ 120) voor Groningen en Drenthe. In Eindhoven is er geen algemeen verkrijgbaar stadsabonnement; Brabant Altijd Vrij (€ 160) geldt in alle bussen van heel Brabant (vervoerders, 2026). Een rit van 10 km kost met saldo tussen € 2,94 in Rotterdam en € 3,33 in Amsterdam, als illustratie: basistarief plus tien keer het kilometertarief (vervoerders, 2026; Groningen met het tarief vanaf maart 2026). Voor de trein kost NS Dal Vrij overal € 127,95 per maand (2e klas, NS, 2026).
Kinderopvang: waar je boven het maximum betaalt
De kinderopvangtoeslag is landelijk en gaat in 2026 uit van een maximum uurprijs van € 11,23 voor dagopvang (Rijksoverheid). Het gemiddelde tarief in de dagopvang lag in het eerste kwartaal van 2026 op € 11,62 (ministerie van SZW). Wat daarboven ligt, betaal je volledig zelf, en hoe vaak ouders dat doen, verschilt sterk per stad. In 2025 (voorlopige cijfers) betaalde 82% van de toeslagouders in Utrecht en 81% in Amsterdam voor minstens één kind meer dan de maximum uurprijs, tegen 54% in Rotterdam en 42% in Groningen; landelijk was dat 63% (CBS). Wat ouders in euro's betalen, staat in kosten kinderopvang per maand.
Hoeveel huur kan ik betalen?
Hoeveel huur je kunt betalen, hangt af van je inkomen, je huishouden en je andere vaste lasten; een vast percentage bestaat niet. Het Nibud raadt aan je inkomsten en uitgaven op een rij te zetten en daarbij niet alleen de huur, maar ook energie, servicekosten en lokale lasten mee te tellen (Nibud, Betaalbaar huren, 2026). Daarnaast zijn er drie ijkpunten: wat het Nibud als betaalbaar rekent, wat verhuurders vragen en wat huishoudens in de stad verdienen. Samen laten ze zien hoe ver de markt en de inkomens uit elkaar liggen.
Wat het Nibud als betaalbaar rekent
Voor een alleenstaande met een minimuminkomen, € 1.543 netto per maand in 2026, rekent het Nibud met een maximaal betaalbare huur van naar verwachting € 825 per maand, met recht op € 480 huurtoeslag. Een alleenstaande met een verzamelinkomen van € 51.854, de inkomensgrens voor een corporatiewoning waarmee het Nibud rekent, kan volgens dezelfde berekening € 1.059 huur betalen, zonder huurtoeslag (Nibud in opdracht van Aedes, december 2025). Of je huurtoeslag krijgt, hangt ook af van je vermogen: zie de vermogensgrens voor huurtoeslag. De officiële inkomensgrens voor 2026 is € 51.537 voor een eenpersoonshuishouden (Rijksoverheid, november 2025). Die € 1.059 is minder dan de grens van € 1.228,07 waarboven de vrije sector begint (Rijksoverheid, 2026), en minder dan een nieuwe vrije-sectorwoning van 50 m² in Amsterdam grof gerekend kost: € 1.435 (onze rekensom op Pararius, tweede kwartaal 2026).
Wat verhuurders vragen
Pararius gaat uit van een bruto maandinkomen van drie keer de huur en komt voor de gemiddelde nieuwe vrije-sectorwoning in Nederland op een vereist bruto-inkomen van € 5.648 per maand (tweede kwartaal 2026). Een wettelijke regel is dat niet; elke verhuurder stelt zijn eigen eis. Op jaarbasis is € 5.648 per maand € 67.776 (12 × € 5.648, zonder vakantiegeld). Het CPB raamt het modale inkomen voor 2026 op € 48.000 bruto per jaar; wat dat netto betekent, lees je in modaal inkomen 2026. Wie modaal verdient en in z'n eentje huurt, haalt die eis voor een gemiddelde nieuwe vrije-sectorwoning dus niet.
Wat huishoudens in de stad verdienen
In alle steden van de G4 lag het mediane besteedbare huishoudensinkomen in 2024 onder het landelijke niveau van € 47.600 per jaar (CBS, voorlopig). Dat komt deels door de samenstelling: in de steden wonen veel alleenstaanden en studenten. Daarom rekent het CBS ook met het gestandaardiseerde inkomen: het huishoudensinkomen gecorrigeerd voor de grootte van het huishouden, herleid tot één persoon. Ook dat ligt in de G4 onder de landelijke mediaan van € 36.500, van € 31.900 in Rotterdam tot € 35.900 in Utrecht (CBS, 2024, voorlopig).
Ruwe rekensom: huur van een nieuwe woning van 70 m² als deel van het mediane besteedbare huishoudensinkomen per maand (Pararius Q2 2026; CBS 2024, voorlopig).
| Stad | 70 m², per maand | Mediaan inkomen per maand | Huur als deel van dat inkomen | 30% van dat inkomen |
|---|---|---|---|---|
| Amsterdam | € 2.008 | € 3.342 | 60% | € 1.003 |
| Utrecht | € 1.513 | € 3.558 | 43% | € 1.068 |
| Rotterdam | € 1.595 | € 3.250 | 49% | € 975 |
| Den Haag | € 1.569 | € 3.450 | 45% | € 1.035 |
Een huishouden met het mediane inkomen van Amsterdam zou voor een nieuwe woning van 70 m² alleen al aan huur 60% van zijn netto-inkomen kwijt zijn. Het gaat om de kale huur, zonder energie en lokale lasten, tegen het jaarinkomen gedeeld door twaalf; voor Eindhoven en Groningen hebben we geen gemeentecijfer van het CBS. Die 30% in de laatste kolom is geen advies: het Nibud noemt 30% een vaak gebruikte norm, maar wijst erop dat betaalbaarheid vooral afhangt van inkomen en huishoudtype (Nibud, 2026). Hoe 50/30/20 uitpakt als de huur alleen al de helft opeist, lees je in de 50-30-20-regel voor je huishoudbudget. Stellen die samen huren en inkomens combineren, vinden een aanpak in samen budgetteren zonder gezamenlijke rekening.
De ondergrens: met welke huur rekent het minimum?
Aan de onderkant rekenen de overheid en het Nibud met huren die in de grote steden nauwelijks te vinden zijn. De armoedegrens van € 1.600 netto per maand voor een alleenwonende (2024) gaat uit van een huur van maar € 610 (CBS, Nibud en SCP); met een vrije-sectorhuur kun je boven die grens zitten en toch arm zijn, omdat het CBS naar je werkelijke woonlasten kijkt. De minimumbegroting van het Nibud voor een alleenstaande in de bijstand rekent met een sociale huur van € 636 (Nibud, juli 2025). De bijstand zelf is € 1.348,49 netto per maand voor een alleenstaande van 21 jaar tot de AOW-leeftijd, plus € 70,97 vakantie-uitkering (ministerie van SZW, 1 juli 2026).
In Amsterdam, Utrecht, Rotterdam en Den Haag kost alleen al een kamer bij een particuliere verhuurder meer dan die € 636 (Kamernet, tweede kwartaal 2026). Wat je in totaal per maand nodig hebt, hangt van meer af dan de huur; hoe je dat in je eigen afschriften terugvindt, lees je in waar blijft mijn geld. Zit je in de buurt van deze bedragen, lees dan rondkomen met een laag inkomen. Kom je nu al elke maand tekort, begin dan bij meer uitgeven dan je verdient.
Welke kosten zie je niet in een maandbedrag?
Een maandbedrag doet alsof elke maand hetzelfde kost. Dat klopt niet: een aantal grote posten komt één keer per jaar, en je inkomen heeft ook een piek. Wie de kosten van een stad per maand wil kennen, moet die posten over het jaar verdelen.
- Vakantiegeld: minimaal 8% van je bruto jaarsalaris, meestal in mei of juni (Rijksoverheid). Reken je met je jaarinkomen gedeeld door twaalf, dan lijkt elke maand ruimer dan hij is.
- Gemeentelijke belastingen en waterschapsbelasting: je krijgt één aanslag per jaar, die je vaak in termijnen kunt betalen. Een Amsterdams meerpersoonshuishouden met een huurwoning betaalt € 469 aan de gemeente en € 460,93 aan het waterschap: samen € 929,93 per jaar, ruim € 77 per maand (COELO 2026).
- Eigen risico: € 385 in 2026. Je betaalt zelf de eerste € 385 aan zorg die eronder valt, zodra je die zorg gebruikt; bij je verzekeraar kun je het in termijnen betalen (Rijksoverheid). Het kabinet wil het in 2027 verhogen naar € 400 en verwacht een gemiddelde premie van € 169 per maand (Prinsjesdag 2026, raming).
- Energie: je betaalt een voorschot per maand en krijgt een jaarafrekening. Door de gestegen gasprijs (zie energie hierboven) kan een voorschot dat eerder dit jaar is vastgesteld, nu te laag zijn. Ter vergelijking: energie, inclusief benzine en diesel, was in augustus 2026 11,7% duurder dan een jaar eerder (CBS).
- Jaarabonnementen: Brabant Altijd Vrij kost € 160 per maand of € 1.600 per jaar (Bravo, 2026). Wie per jaar betaalt, ziet één grote afschrijving en elf lege maanden.
Tel die posten op en je ziet waarom je sommige maanden krapper zit dan andere. Hoe je geld opzij zet voor die jaarposten, en voor een verhuizing met borg en een maand dubbele huur, lees je in een financiële buffer opbouwen.
De drie getallen van Martia: wat kost jouw stad jou?
De drie getallen van Martia zijn een manier om wat wonen in een stad jou kost terug te brengen tot drie getallen die van jou zijn, niet van een statistiek: je woonquote, je vaste lasten per maand en wat er overblijft. Je rekent ze uit met het netto van een gewone maand, zonder vakantiegeld. Zo vergelijk je jouw situatie eerlijk met de tabel bovenaan, of met een stad waar je over twijfelt.
Getal 1: je woonquote
Huur of hypotheek, energie, gemeentelijke lasten en waterschap (als je die zelf betaalt) per maand, gedeeld door je netto maandinkomen. Zo rekent ook het WoonOnderzoek Nederland. Leg je uitkomst naast de woonquote van particuliere huurders in jouw regio, van 39,1% in de regio Eindhoven tot 44,8% in de regio Amsterdam (WoON 2024). Zit je erboven, dan is dat geen oordeel. Het betekent dat de andere twee getallen extra aandacht verdienen.
Getal 2: je vaste lasten per maand
Alles wat terugkomt, ook als het maar één keer per jaar komt: zorgpremie, eigen risico gedeeld door twaalf, ov-abonnement, verzekeringen, telefoon en internet, abonnementen. Jaarbedragen deel je door twaalf. Dit is het getal dat je het vaakst onderschat, omdat de grote posten maar één keer per jaar op je afschrift staan.
Getal 3: wat overblijft
Netto per maand min getal 1 min getal 2. Dat is het geld voor boodschappen, uitgaan en sparen, en het enige getal waarmee je twee steden eerlijk vergelijkt. Een stad waar de huur € 200 lager is, maar waar je voor je werk een duurder abonnement nodig hebt, is voor jou misschien helemaal niet goedkoper.
Rekenvoorbeeld: € 3.000 netto, één persoon, zes steden
Een rekenvoorbeeld voor iemand die alleen woont, € 3.000 netto per maand verdient en nu een woning van 70 m² zou huren tegen de gemiddelde vraaghuur. De andere bedragen komen uit de bronnen in dit artikel. In Amsterdam kom je met dat inkomen bij veel verhuurders niet door de inkomenstoets: met de rekenregel van Pararius, drie keer de huur (zie hierboven bij wat verhuurders vragen), is daar ruim € 6.000 bruto per maand voor nodig. Ook dat laat het voorbeeld zien.
Rekenvoorbeeld: € 3.000 netto, alleenwonend, nieuwe huur van 70 m² (onze rekensom op Pararius, COELO, Rijksoverheid en de vervoerders, 2026).
| Stad | Getal 1: wonen | Woonquote | Getal 2: vaste lasten | Getal 3: wat overblijft |
|---|---|---|---|---|
| Amsterdam | € 2.211 | 73,7% | € 318 | € 471 |
| Utrecht | € 1.716 | 57,2% | € 289 | € 995 |
| Rotterdam | € 1.801 | 60,0% | € 273 | € 926 |
| Den Haag | € 1.777 | 59,2% | € 252 | € 971 |
| Eindhoven | € 1.611 | 53,7% | € 349 | € 1.040 |
| Groningen | € 1.547 | 51,6% | € 309 | € 1.144 |
Zo hebben we gerekend
Wonen (getal 1) is de huur plus afvalstoffenheffing plus energie. De huur is de Pararius-vraaghuur per m² (tweede kwartaal 2026) × 50 of 70 m², een ruwe rekensom en geen Pararius-cijfer. De afvalstoffenheffing is het tarief voor één persoon, gedeeld door twaalf (gemeenten en COELO, 2026); ozb en rioolheffing betaal je als huurder in deze zes steden niet. Het waterschap tellen we niet mee: betaal je dat zelf, tel het dan bij getal 1 op.
Energie is € 2.089 per jaar gedeeld door twaalf: € 174 per maand. Dat is het landelijke voorbeeld van de Rijksoverheid, met tarieven van 2026 en het gemiddelde verbruik van 2024 (900 m³ gas en 1.870 kWh). Op welk moment in 2026 de tarieven zijn gepeild, staat er niet bij, en de gasprijs steeg deze zomer. De prijzen hangen niet van je stad af, op de netbeheerkosten na; een gemiddelde Amsterdamse woning verbruikte in 2025 wel minder gas dan het landelijke gemiddelde (CBS, voorlopig).
Vaste lasten (getal 2) zijn de gemiddelde zorgpremie van € 157 per maand, het eigen risico van € 385 gedeeld door twaalf (€ 32, alsof je het helemaal gebruikt; beide Rijksoverheid, 2026) en een ov-product per stad (vervoerders, 2026). Die ov-producten dekken niet hetzelfde gebied: GVB Vrij (alle GVB-lijnen), U-OV Max (plafond, provincie Utrecht), Regio Vrij R10 (gebied Rotterdam Centrum), Regio Vrij DH70 (gebied Den Haag Centrum), Brabant Altijd Vrij (alle bussen in Brabant) en Voordeel Noord Bus (plafond, Groningen en Drenthe). Bij de twee plafonds rekenen we met het volle plafondbedrag.
Boodschappen tellen we alleen in de tabel bij Amsterdam mee, met het minimale gezonde pakket van het Nibud voor een alleenstaande (€ 272,52, juli 2026). Elke regel is afgerond op hele euro's en daarna opgeteld.
Bij hetzelfde voorbeeldnetto van € 3.000 blijft er in Groningen toch ruim € 670 per maand meer over dan in Amsterdam. Bijna het hele verschil zit in de huur: € 2.008 tegen € 1.349 voor dezelfde 70 m².
Een keuze die je misschien kent
Stel: je krijgt een baan in Amsterdam aangeboden voor € 300 bruto per maand meer dan je nu in Eindhoven verdient, en je moet in beide steden opnieuw huren. Klinkt als vooruitgang. Maar een nieuwe woning van 70 m² kost in Amsterdam € 2.008 per maand en in Eindhoven € 1.418 (Pararius-vraaghuur × 70, tweede kwartaal 2026): € 590 verschil, alleen aan huur. Van € 300 bruto houd je na loonheffing minder over, dus dat gat dicht je er niet mee.
“Ja, maar in Amsterdam verdien je toch meer?” Het mediane persoonlijk inkomen vóór belasting ligt er met € 36.200 per jaar € 1.900 boven het landelijke niveau van € 34.300 (CBS, 2024, voorlopig). Dat is per maand een stuk minder dan het verschil in huur. Reken het derde getal uit voordat je tekent.
Vraag het Martia
Die drie getallen uit je afschriften halen kan met de hand, maar dan zoek je huurbetalingen, incasso's van energie en zorg en de gemeentelijke aanslag bij elkaar uit maanden aan afschriften. Martia leest je rekeningen in via open banking (PSD2, via Enable Banking), met alleen leestoegang, deelt elke transactie in een categorie in en beantwoordt je vragen in het Nederlands. Je kunt bijvoorbeeld vragen:
- “Hoeveel procent van mijn netto-inkomen gaat naar wonen?”
- “Hoeveel geef ik gemiddeld per maand uit als ik de jaarlijkse aanslagen meereken?”
- “Wat houd ik over als mijn huur € 1.900 wordt?”
- “Hoeveel geef ik per maand uit aan ov en energie?”
De antwoorden komen uit jouw transacties, niet uit een stadsgemiddelde. Eerlijk is eerlijk: Martia weet niet wat huren kost in een stad waar je niet woont. Een nieuw huurbedrag noem je zelf; Martia rekent dan uit wat er van jouw netto overblijft. De vergelijking met de tabel bovenaan maak je zelf. Martia kost € 9 per maand of € 59 per jaar. Liever eerst zonder app? Lees dan grip krijgen op je huishoudbudget. En blijft er aan het eind van de maand niets over, dan helpt waarom kan ik niet sparen.
De drie getallen van Martia in één zin
Deel je woonlasten door je netto-inkomen, spreid je vaste lasten met de jaarposten over twaalf maanden en trek beide af van je netto. Wat overblijft, laat zien wat een stad jou kost, en dat verschilt ook bij hetzelfde salaris.
Welke stad is het goedkoopst voor jou?
Van de zes steden in dit stuk is Amsterdam het duurst, Groningen het goedkoopst voor een nieuwe vrije-sectorwoning en om te kopen. Maar voor jou telt niet het stadsgemiddelde. Het gaat om wat er van jouw netto overblijft na wonen en vaste lasten. Een oud huurcontract, een kamer of een partner die meebetaalt, zet elke tabel in dit stuk op z'n kop. Reken je drie getallen uit voordat je tekent.
Leg je eigen huur naast het gemiddelde
Vergelijk je eigen huur- en woonlasten-incasso's met de gemiddelden in dit stuk. Vraag Martia bijvoorbeeld: “Hoeveel betaal ik per maand aan huur, energie en gemeentelijke belastingen samen?”, “Wat is mijn woonquote in een gewone maand?” of “Welke betalingen aan gemeente en waterschap staan er in mijn transacties?” Het antwoord komt uit je eigen transacties, niet uit een stadsgemiddelde.
Veelgestelde vragen
Wat is de gemiddelde huurprijs in Nederland?
Voor een vrije-sectorwoning die nu te huur staat, is de gemiddelde huurprijs in Nederland € 1.882 per maand, of € 20,94 per m² (Pararius, tweede kwartaal 2026). Wat nieuwe huurders werkelijk afspreken, ligt lager: € 19,32 per m², en € 1.730 per maand voor een appartement van gemiddeld 88 m² (NVM en VGM NL, tweede kwartaal 2026). Zittende huurders betalen veel minder. Alle huurders samen betaalden in 2024 gemiddeld € 741 per maand aan huur, zonder energie en water, en € 643 na huurtoeslag; corporatiehuurders € 607 en particuliere huurders € 982 (WoonOnderzoek Nederland 2024). In juli 2026 stegen de lopende huren gemiddeld met 4,4% (CBS).
Wat is de gemiddelde huurprijs voor een appartement?
Een appartement in de vrije sector dat nieuw werd verhuurd, kostte in het tweede kwartaal van 2026 gemiddeld € 1.730 per maand, bij een gemiddelde oppervlakte van 88 m² (NVM en VGM NL). Een huis kostte gemiddeld € 1.714, maar was met 121 m² veel groter. Dat zijn contracthuren: wat nieuwe huurders werkelijk afspraken, over alle woningen gemiddeld € 19,32 per m². De vraaghuur in advertenties ligt hoger, € 20,94 per m² (Pararius, tweede kwartaal 2026). Kleine woningen zijn per m² meestal duurder, en in Amsterdam spraken nieuwe huurders gemiddeld € 25,70 per m² af (NVM en VGM NL). Wie al langer huurt, betaalt veel minder: alle huurders samen betaalden in 2024 gemiddeld € 741 per maand aan huur (WoonOnderzoek Nederland 2024).
Wat is de gemiddelde huurprijs in Amsterdam?
Voor een nieuwe vrije-sectorwoning is de gemiddelde vraaghuur in Amsterdam € 28,69 per m² per maand, de hoogste van Nederland (Pararius, tweede kwartaal 2026). Pararius publiceert geen maandhuur per stad; grof gerekend is dat € 1.435 voor 50 m² en € 2.008 voor 70 m² (onze rekensom). Wat nieuwe huurders werkelijk afspreken, is gemiddeld € 25,70 per m² (NVM en VGM NL, tweede kwartaal 2026). Alle huurders in de regio Amsterdam, zittende huurders en corporatiewoningen meegeteld, betaalden in 2024 gemiddeld € 1.021 per maand aan netto woonlasten, inclusief energie, water en heffingen en na huurtoeslag (WoonOnderzoek Nederland 2024). Een kamer bij een particuliere verhuurder kostte mediaan € 950 per maand (Kamernet, tweede kwartaal 2026).
Wat is de duurste stad van Nederland?
Om te huren is dat Amsterdam: de vraaghuur in de vrije sector was er in het tweede kwartaal van 2026 € 28,69 per m² per maand, tegen € 20,94 landelijk (Pararius), en ook de contracthuur bij nieuwe verhuringen was er het hoogst (NVM en VGM NL). Om een huis te kopen is Blaricum de duurste gemeente: een bestaande koopwoning kostte er in 2025 gemiddeld 1,1 miljoen euro, in Bloemendaal net boven 1 miljoen, tegen € 631.000 in Amsterdam en 480 duizend euro landelijk (CBS en Kadaster). Bij de gemeentelijke woonlasten is Bloemendaal het duurst: € 2.279 per jaar voor een eigenaar met een meerpersoonshuishouden, tegen € 1.095 gemiddeld (COELO 2026).
Wat is de goedkoopste gemeente om te wonen?
Dat hangt af van wat je meet. Een bestaande koopwoning was in 2025 het goedkoopst in Kerkrade: gemiddeld 270 duizend euro, tegen 480 duizend euro landelijk; in de duurste gemeente, Blaricum, kost een woning ruim vier keer zo veel (CBS en Kadaster). De laagste gemeentelijke woonlasten heeft voor eigenaren Rijssen-Holten, € 669 per jaar dankzij een heffingskorting, en voor huurders Nijmegen, € 33 per jaar (COELO 2026, meerpersoonshuishouden). Om nieuw te huren is Enschede het goedkoopst van de 42 steden op de stedenkaart van Pararius: € 14,95 per m² vraaghuur in de vrije sector, tegen € 28,69 in Amsterdam (tweede kwartaal 2026). Van de zes grote steden in deze vergelijking is dat Groningen, met € 19,27 per m². Goedkoop is niet hetzelfde als betaalbaar: particuliere huurders in de regio Groningen gaven 43,7% van hun netto-inkomen aan wonen uit (WoonOnderzoek Nederland 2024).
Wat is een woonquote?
De woonquote is het deel van je netto besteedbare inkomen dat naar wonen gaat: huur of hypotheek plus energie, water en de heffingen van gemeente en waterschap, gedeeld door je netto-inkomen. Zo rekent het WoonOnderzoek Nederland. In 2024 was de woonquote gemiddeld 34,4% bij huurders en 22,9% bij eigenaren; particuliere huurders zaten op 41,9% en corporatiehuurders op 30,3% (WoonOnderzoek Nederland 2024). Een woonquote van 30% wordt vaak als norm gebruikt, maar het Nibud zet daar vraagtekens bij: wat betaalbaar is, hangt vooral af van je inkomen en je huishoudtype (Nibud, 2026). Bij een hypotheek betekent het woord iets anders: het deel van je inkomen dat je maximaal aan hypotheeklasten mag uitgeven, officieel de financieringslast (ministerie van Financiën, Wijzigingsregeling hypothecair krediet 2026).
Wat zijn normale woonlasten per maand?
Woonlasten zijn alles wat je per maand aan wonen kwijt bent: huur of hypotheek, plus energie, water en de heffingen van gemeente en waterschap. Huurders betaalden in 2024 gemiddeld € 869 per maand aan netto woonlasten, na huurtoeslag: corporatiehuurders € 698 en particuliere huurders € 1.177. Huishoudens met een koopwoning waren gemiddeld € 1.106 per maand kwijt, inclusief een reservering voor onderhoud en na het belastingeffect van de eigen woning (WoonOnderzoek Nederland 2024). Als deel van het netto-inkomen is dat 34,4% bij huurders en 22,9% bij eigenaren. Wie net verhuisd is, betaalt meer: starters op de huurmarkt hadden in 2024 een woonquote van 43,6%, huurders die niet verhuisden 32,5%.
Hoeveel van je inkomen mag naar huur?
Een wettelijke grens is er niet. Een woonquote van 30% wordt vaak als norm gebruikt, maar het Nibud zet daar vraagtekens bij: betaalbaarheid hangt vooral af van je inkomen en je huishoudtype (Nibud, 2026). Het Nibud raadt aan je inkomsten en uitgaven op een rij te zetten en naast de huur ook energie, servicekosten en lokale lasten mee te tellen. Verhuurders in de vrije sector vragen vaak een bruto maandinkomen van drie keer de huur; dat is geen wet, maar de gangbare eis die Pararius noemt (2026). In de praktijk gaven particuliere huurders in 2024 gemiddeld 41,9% van hun netto-inkomen aan wonen uit en corporatiehuurders 30,3% (WoonOnderzoek Nederland 2024). Je eigen woonquote kun je aan Martia vragen; het antwoord komt uit je eigen transacties.
Wat betaal je gemiddeld aan gemeentelijke belastingen?
In 2026 betaalt een meerpersoonshuishouden met een koopwoning gemiddeld € 1.095 per jaar aan gemeentelijke woonlasten: ozb, rioolheffing en afvalstoffenheffing samen, 4,3% meer dan in 2025. Een eenpersoonshuishouden met een koopwoning betaalt gemiddeld € 1.000. Huurders betalen geen ozb: gemiddeld € 500 per jaar voor een meerpersoonshuishouden en € 391 voor een eenpersoonshuishouden (COELO, Atlas van de lokale lasten 2026). De verschillen tussen gemeenten zijn groot, voor eigenaren van € 669 in Rijssen-Holten tot € 2.279 in Bloemendaal. Het waterschap komt er apart bij: gemiddeld € 548 per jaar voor een eigenaar en € 388 voor een huurder (COELO 2026).
Hoeveel moet je verdienen om in Amsterdam of Utrecht te kunnen huren?
Een wettelijke inkomensnorm voor vrije-sectorhuur bestaat niet; elke verhuurder stelt zijn eigen eis. Pararius gaat uit van een bruto maandinkomen van drie keer de huur en noemt voor de gemiddelde vrije-sectorwoning in Nederland, met een vraaghuur van € 1.882 per maand, een vereist bruto-inkomen van € 5.648 per maand (tweede kwartaal 2026). Met dezelfde rekenregel kom je voor 70 m² tegen de gemiddelde vraaghuur op ruim € 6.000 bruto per maand in Amsterdam en ruim € 4.500 in Utrecht (onze rekensom). Beide liggen boven het modale inkomen dat het CPB voor 2026 raamt: € 48.000 bruto per jaar, gedeeld door twaalf € 4.000 per maand (onze rekensom).
Is Den Haag goedkoper dan Rotterdam?
Nauwelijks, en het hangt af van de post. Den Haag is goedkoper bij de vraaghuur in de vrije sector (€ 22,42 per m² tegen € 22,79 in Rotterdam, Pararius, tweede kwartaal 2026) en, voor eigenaren, bij de gemeentelijke lasten (€ 979 tegen € 1.128 per jaar, COELO 2026, meerpersoonshuishouden). Rotterdam is goedkoper bij de contracthuur die nieuwe huurders werkelijk afspreken (€ 19,67 tegen € 20,82 per m², NVM en VGM NL), de mediane kamerhuur (€ 729 tegen € 745, Kamernet) en een bestaande koopwoning (€ 415.000 tegen € 465.000 in 2025, CBS en Kadaster). Huurders betalen in Rotterdam ook minder aan gemeente en waterschap (COELO 2026).
Waarom betalen zittende huurders minder dan nieuwe huurders in dezelfde stad?
Omdat een nieuwe vrije-sectorhuur bij het tekenen op de markt van dat moment wordt vastgesteld, en een lopende huur daarna per jaar maar beperkt mag stijgen: in 2026 maximaal 4,4% in de vrije sector, 6,1% in de middenhuur en 4,1% in de sociale huur per 1 juli (Rijksoverheid). Zo ontstaan twee huurmarkten in één stad. Een deel van het verschil zit ook in het soort verhuurder: landelijk waren corporatiehuurders in 2024 gemiddeld € 698 per maand kwijt aan netto woonlasten, particuliere huurders € 1.177 (WoonOnderzoek Nederland 2024).
Wat zijn de huurprijsgrenzen in 2026?
Voor een nieuw huurcontract vanaf 1 januari 2026 is een woning sociale huur bij een huur tot € 932,93 per maand en maximaal 143 punten in het woningwaarderingsstelsel. Middenhuur loopt van 144 tot en met 186 punten, met een maximale huur van € 1.228,07 per maand; dat bedrag is in 2026 ook de liberalisatiegrens. Boven 186 punten is de aanvangshuur vrij (Rijksoverheid, november 2025). Voor lopende contracten geldt een apart maximum voor de jaarlijkse huurverhoging: in 2026 4,1% in de sociale huur, 6,1% in de middenhuur en 4,4% in de vrije sector (Rijksoverheid, december 2025). De maximale huur van je eigen woning bereken je met de Huurprijscheck van de Huurcommissie. Het puntenstelsel zelf verandert op 1 januari 2027 (Staatsblad 2026, 267).
Krijg ik in 2026 huurtoeslag als mijn huur hoger is dan € 932,93?
Ja, dat kan. Sinds 1 januari 2026 sluit een te hoge huur je niet meer uit van huurtoeslag (Rijksoverheid, november 2025). De toeslag wordt wel alleen berekend over de kale huur tot € 932,93 per maand als je 21 of ouder bent, en tot € 498,20 als je 18, 19 of 20 bent; servicekosten tellen vanaf 2026 niet meer mee. Je moet zelfstandig wonen, en je inkomen en vermogen bepalen of je recht hebt: je vermogen mag op 1 januari 2026 niet hoger zijn dan € 38.479, of € 76.958 met een toeslagpartner (Dienst Toeslagen, 2026).
Bronnen
- Pararius (2026), Huurmonitor Q2 2026, vraaghuur vrije sector per m² per stad en landelijk (tweede kwartaal 2026), pararius.nl; prijs per m² van 42 steden, waaronder Groningen en Enschede, uit de bijbehorende kaart (Q2 2026 - Kaart Nederlandse steden), flo.uri.sh; landelijke prijs per m² uit de tijdreekstabel, flo.uri.sh
- NVM en VGM NL (2026), Belangrijkste huurontwikkelingen, tweede kwartaal 2026, contracthuur bij nieuwe verhuur, nvm.nl
- Kamernet (2026), Verhuurrapportage Q2 2026, kamerhuur particuliere verhuurders in 17 steden, kamernet.nl
- Ministerie van VRO en CBS (2025), Tussen wensen en wonen: resultaten van het WoonOnderzoek Nederland 2024, huur, woonlasten en woonquotes landelijk (tabellen 2.1, 2.2 en 3.1) en per woningmarktregio (gegevens 2024), rijksoverheid.nl
- CBS (2026), Woninghuur stijgt gemiddeld met 4,4 procent (juli 2026), cbs.nl
- CBS en Kadaster (2026), Koopwoning kostte gemiddeld 480 duizend euro in 2025, gemiddelde prijs per gemeente, cbs.nl; prijsontwikkeling tweede kwartaal 2026, cbs.nl en cbs.nl
- CBS, via het Compendium voor de Leefomgeving (2026), Woningvoorraad naar eigendom, 2012-2025, clo.nl
- Rijksoverheid (2024, 2025), Wet betaalbare huur, huurgrenzen en inkomensgrenzen woningcorporaties 2026 en maximale huurverhoging 2026, huur- en inkomensgrenzen, huurverhoging, Wet betaalbare huur; Staatsblad 2026, 267 (puntenstelsel per 2027), officielebekendmakingen.nl
- Huurcommissie (2026), Huurprijscheck, huurcommissie.nl
- Ministerie van Financiën (2025), Wijzigingsregeling hypothecair krediet 2026, toelichting (consultatieversie), internetconsultatie.nl
- Rijksoverheid en Dienst Toeslagen (2025, 2026), huurtoeslag 2026, rijksoverheid.nl en belastingdienst.nl
- COELO, Rijksuniversiteit Groningen (2026), Atlas van de lokale lasten 2026, gemeentelijke lasten, waterschap en rangnummers, rapport en databestand; ozb-tarieven en rioolheffing per gemeente, gemeentelijke belastingen 2026
- Gemeenten Amsterdam, Utrecht, Rotterdam en Den Haag, verordeningen en tarieven 2026 (afvalstoffenheffing, parkeren), Amsterdam, Utrecht, Den Haag; bewonersvergunningen 2026: Amsterdam, Utrecht, Rotterdam
- Rijksoverheid (2026), Wat staat er op mijn energierekening?, rijksoverheid.nl; CBS (2026), Gemiddelde energietarieven voor consumenten (augustus 2026), cbs.nl; CBS (2026), Energieverbruik particuliere woningen (2025, voorlopig), cbs.nl; ACM (2025), Maximale warmtetarieven 2026, acm.nl
- Vewin (2026), Tarievenoverzicht drinkwater 2026, vewin.nl
- Vervoerders, tarieven 2026: GVB, RET Regio Vrij, RET saldo, RET gratis ov kinderen, RET gratis ov AOW, HTM, U-OV, Bravo, Dalvrij Eindhoven (Provinciaal blad 2025, 21051), Qbuzz Voordeel Noord, Qbuzz tarieven, NS
- CBS (2026), Vergoeding kinderopvang verder gestegen in 2025, cbs.nl; Rijksoverheid (2026), Bedragen kinderopvangtoeslag 2026, rijksoverheid.nl; ministerie van SZW (2026), Eerste kwartaalrapportage kinderopvang 2026, open.overheid.nl
- CBS (2025), Inkomen van huishoudens en inkomen van personen, per regio (2024, voorlopig), huishoudens en personen; CBS (2025), Huishoudens naar inkomensklassen regionaal, 2024, cbs.nl
- CBS (2025), Leven in armoede 2025 (gegevens 2024, armoedegrens), cbs.nl
- CBS (2026), Inflatie stijgt naar 3,3 procent in augustus, cbs.nl
- Belastingdienst (2026), Witte Maandloon-tabel loonbelasting/premie volksverzekeringen; Nederland, Standaard (uitgave januari 2026), belastingdienst.nl
- VNG (2025), Belastinggebied, vng.nl; Rijksoverheid, Welke belastingen heft de gemeente?, rijksoverheid.nl
- Rijksoverheid (2026), zorgpremie, eigen risico, vakantiegeld en minimumloon: premie, eigen risico, vakantiegeld, minimumloon, Prinsjesdag 2026
- Ministerie van SZW (2026), Uitkeringsbedragen per 1 juli 2026, open.overheid.nl
- CPB (2026), Kerngegevens MEV 2027 (modaal inkomen 2026), cpb.nl
- Nibud (2025), Minimumvoorbeeldbegrotingen juli 2025, nvvk.nl; Nibud (2025), Betaalbaarheid van de huurverhoging in 2026, aedes.nl; Nibud (2026), Betaalbaar huren: waar moet je op letten?, nibud.nl; Nibud (2026), Woonsector, nibud.nl; Nibud (2026), Minimale kosten gezonde voeding (juli 2026), nibud.nl; Nibud (2026), Geldzaken in de praktijk 2026, nibud.nl